İsrail’in düzenlediği geniş çaplı hava saldırıları, İran’ın nükleer tesisleri ve füze altyapısına yönelik artan tehditler sonucunda, Tahran’ın Tel Aviv’e balistik füzelerle karşılık vermesi, piyasalarda “güvenli liman” arayışını körüklerken, petrol ihracatına dair endişeleri de yükseltti.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ı nükleer programı ile ilgili anlaşmaya varmaya çağırarak, planlanan saldırıları durdurması gerektiğini vurguladı. Bu gelişmeler, dünya petrolünün önemli bir kısmının geçiş yaptığı Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatların aksayabileceğine dair kaygıları artırdı.

Analistler, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma girişiminde bulunması durumunda ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Ülkenin deniz yoluyla yapılan petrol ihracatına bağımlı olduğu ve bu durumun İran’ın ana petrol alıcısı olan Çin ile ilişkilerine zarar verebileceği ifade edildi.

Petrol fiyatlarının artış göstermesi, ürün maliyetlerini yükseltebilir uyarısı yapan analistler, büyük merkez bankalarının olası para politikası değişikliklerine dair yatırımcıların ilgisinin arttığını belirtti.

Öte yandan, ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabında yaptığı bir paylaşımda, Çin ile nadir toprak elementlerini kapsayan bir ticaret anlaşması sağlandığını ve bunun için iki ülke liderinin onayına ihtiyaç duyulduğunu bildirdi. Trump, her iki ülke için de kazan-kazan durumu yaratacaklarını ifade etti.

Gelecek hafta açıklanacak olan ABD Merkez Bankası’nın faiz kararı, yatırımcılar için bir diğer önemli gündem maddesi olmaya devam ediyor.

ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) mayıs ayında aylık bazda yüzde 0,1 ve yıllık bazda yüzde 2,4 artarak, beklentilerin altında kalmıştı. Para piyasalarında, Fed’in gelecek toplantısında faizi yüzde 4,25-4,50 aralığında sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, eylülde faiz indirimine gitme olasılığı ise yüzde 86 olarak değerlendiriliyor. Yıl sonuna kadar toplam iki indirim beklentisi öne çıkıyor.

Bu durumla birlikte, ABD 10 yıllık tahvil faizi haftayı 9 baz puanlık düşüşle yüzde 4,42 seviyesinden kapatırken, dolar endeksi yüzde 1 değer kaybederek 98,2’ye geriledi.

PLATİN 4 YILIN ZİRVESİNDE

Değerli metaller, ABD’deki enflasyon verisinin beklenenden düşük gelmesi ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerginliklerin artmasıyla artan güvenli liman talebinden olumlu etkilendi. Paladyum hariç değerli metaller bu hafta değer kazandı.

Altının ons fiyatı, güvenli liman talebinin etkisiyle 3 bin 433 dolara yükselirken, platinin ons fiyatı ise uluslararası piyasalarda 1308 dolarla 4 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Platin, Şubat 2021’den bu yana ulaşamadığı en yüksek seviyesini gördü ve yıl başından bu yana yüzde 40’tan fazla değer kazandı. Altın yüzde 30, gümüş yüzde 25, paladyum ise yüzde 16’nın üzerinde artış gösterdi. Platindeki arz sıkıntısı ve artan talep fiyatları desteklerken, Trump’ın tarife planlarına dair belirsizlik ve jeopolitik gerilimler de değerli metallere olan ilgiyi artırmaya devam ediyor.

Paladyum fiyatları, yılın ilk yarısında değer kazanan bir madde olsa da Ekim 2024 zirvesinin altında kalmayı sürdürdü. Analistler, paladyum talebinin büyük ölçüde benzinli araçlara bağımlı olması nedeniyle elektrikli araçlara geçişin fiyat artışlarını sınırladığını ifade etti. Talebin zayıf kalmasıyla paladyum, platin gibi alternatiflerin gerisinde kaldı.

Bu gelişmeler doğrultusunda değerli metallerin genelinde bir değer kaybı gözlemlenirken, ons bazında platin yüzde 5, altın yüzde 3,4 ve gümüş yüzde 0,9 artarken, paladyum yüzde 1,9 değer kaybetti.

ÇİN ENDİŞELERİ ABD VERİLERİNİ ETKİLEDİ

Baz metaller, tamamlanan haftada ABD’den gelen olumlu makroekonomik veriler ışığında destek buldu ancak resesyon beklentileri ve Çin talebine dair kaygılar fiyatlamalar üzerindeki etkisini hissettirdi.

Çin’in düşük ithalat ve sanayi verileri, baz metallerde talep görünümünü olumsuz etkilerken, ABD’nin sürdürdüğü ticaret savaşı bazı metallerin yönünü yeniden ABD’ye çevirdi. Bu durum, fiyatlar üzerinde baskıyı artırdı.

Trump’ın metal ithalat vergilerini artıracağına dair çıkan haberler de yatırımcılar tarafından dikkatle takip ediliyor.

Sonuç olarak, baz metallerde tezgah üstü piyasada bu hafta, bakırda yüzde 1,6, çinkoda yüzde 1 ve nikelde yüzde 1,9 değer kaybı yaşanırken, kurşunda yüzde 0,2 ve alüminyumda yüzde 1 artış kaydedildi.

HÜRMÜZ TEHLİKESİ PETROL FİYATLARINI YÜKSELTTİ

İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarının ardından petrol ihracatının etkilenebileceği korkularıyla petrol fiyatları önemli bir sıçrama gösterdi. İran Ulusal Petrol Rafineri ve Dağıtım Şirketi, rafinasyon ve depolama tesislerinin zarar görmediğini açıkladı. Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrol fiyatları haftalık bazda, Ekim 2022’den bu yana en büyük yükselişini gerçekleştirerek haftayı 73,7 dolardan kapattı.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) bir üyesi olan İran, günlük yaklaşık 3,3 milyon varil üretim yapmakta ve bunun 2 milyon varilinden fazlasını ihraç etmektedir.

Analistler, OPEC ve diğer petrol üreten ülkelerin potansiyel arz kesintilerini telafi edebilecek kapasiteleri olduğunu belirtirken, Suudi Arabistan, Kuveyt, Irak ve İran’ın ihracatlarının Hürmüz Boğazı gibi dar bir geçide bağlı olması, sevkiyatlarda yaşanabilecek aksaklık endişelerini artırarak petrol fiyatları üzerinde etkili olmaktadır.

Bu hafta brent petrolün varil fiyatı yüzde 11,1 artarken, New York Ticaret Borsası’nda işlem gören doğal gazın İngiliz termal birimi (MMBtu) cinsinden fiyatı ise yüzde 2,5 gerileme gösterdi.

KAKAO VE KAHVEDE ZİRVE

Tarım emtia fiyatları, ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) yayımladığı raporlar ve bölgesel haber akışları ile yön buldu. USDA verilerine göre, kışlık buğdayda “iyi/çok iyi” sınıfındaki oran yüzde 54’e çıkarak son altı yılın en iyi ilk yarısını gerçekleştirdi. Hasat oranı sadece yüzde 4’te kalırken, ihracat tahmini 25 milyon buşel artarak toplamda 825 milyon buşele, sezon sonu stok tahmini ise 898 milyon buşele yükseldi.

Mısırda ekimin yüzde 97’si tamamlanırken, ürünün yüzde 71’inin “iyi/çok iyi” sınıfında yer aldığı belirtildi. Soya fasulyesinde tarlaların yüzde 90’ının ekildiği kaydedilirken, mahsulün yüzde 68’i olumlu sınıfta değerlendirildi.

Pirinçte üretim tahmininin 4,9 milyon cwt düşmesi beklenirken, ithalat beklentisi ise rekor seviyeden 50,7 milyon cwt’ye yükselebilir. Şeker pancarındaki verim kaybı, üretimi kısıtlarken, pamukta global üretimin yüzde 3 azalacağı düşünülüyor.

Analistler, olumlu ekim koşulları ve artan verimlerin tahıl fiyatları üzerindeki etkisini vurgularken, fiyatların seyrinde Çin talebi ve hava koşullarının kritik olacağını belirtti.

Bu dönemde Chicago Ticaret Borsası’nda kile başına soya fasulyesi fiyatı yüzde 1,1, mısırda yüzde 0,2 ve pirinçte yüzde 0,9 değer kazandı. Ancak buğdayda fiyatlar yüzde 2,1 düşüş gösterdi.

Brezilya’daki 2025 yılı Robusta kahve hasadının güçlü seyri, rekolte beklentilerini yükseltirken, artan arz kahve fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya başladı.

Fildişi Sahili’nde ara kakao hasadında etkileyici yağışlar, toprak nemini koruyarak verimi artırıyor. Çiftçiler, dengeli hava koşullarının devam etmesinin ürün kalitesi için önemli olduğunu ve uygun şartlar altında ana hasat öncesi yüksek verim beklediklerini ifade etti.

ABD’de faaliyet gösteren Intercontinental Exchange’te libre bazında şeker fiyatı yüzde 0,3 artarken, kahve yüzde 2,7 ve pamukta yüzde 0,5 düşüş gösterdi. Kakao fiyatı ise ton başına haftayı yüzde 12,5 değer kaybıyla kapattı.