Suriye’de Son Gelişmeler ve Türkiye’nin Durumu

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 14 Kasım 2023’te Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan Âl Suud ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Bu görüşmelerin temel gündemi, Suriye’deki son gelişmeler oldu. Fidan, aynı gün ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile de bir telefon görüşmesi yaparak benzer konuları ele aldı. Türkiye’nin, Suriye’de artan gerginliklerin istikrarsızlığı artıracağının altını çizen Fidan, Suriye’deki çatışmaların sona ermesi ve barışın tesisi için rejimle muhalefet arasında bir siyasi sürecin işlemesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Türkiye’nin ve Suriyeli sivillerin güvenliğini tehdit eden terör faaliyetlerine asla göz yummayacaklarını belirtti.

Bugün ayrıca, Suriye’nin başkenti Şam’da Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad ile görüşen İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 2 Aralık 2023 tarihinde Türkiye’yi ziyaret ederek Hakan Fidan ile bir araya gelecek.

Halep’teki Çatışmalar

Suriye’nin Hatay sınırındaki İdlib kentini kontrol eden Heyet Tahrir Şam (HTŞ) liderliğindeki cihatçı gruplar, 27 Kasım 2023’te Şam yönetimi kontrolündeki Halep’e büyük bir harekât başlattıklarını duyurdu. İdlib ve Halep, komşu iki şehir olup, Suriye’nin ikinci büyük şehri Halep, iç savaş öncesinde ülke ekonomisinin kalbi olarak biliniyordu. 2016’dan bu yana Halep’te, muhalif gruplar ile Şam yönetimi arasında ciddi çatışmalar yaşanıyor. Britanya merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne göre, Türkiye destekli Suriye Milli Ordusu’nun (SMO) da bu harekâtta yer aldığı bildirildi.

Mart 2020’de Rusya ve Türkiye, İdlib’de ateşkes ilan etmiş ve bölgedeki gerginliği azaltmak için ortak devriyelere girişmişti. Ancak şu anda, bölgede Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) ait birçok gözlem noktası mevcutken, silahlı gruplar ile Suriye ordusu arasında çatışmalar artış göstermekte. İlk iki günde, HTŞ militanlarından 120’den fazla, Suriye ordusundan ise 60’tan fazla kayıp yaşandı.

Türkiye’nin Duruşu ve Uluslararası Tepkiler

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, bu saldırıları Suriye’nin egemenliğine bir ihlal olarak değerlendirdi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, Halep’teki çatışmaların bölgedeki gerginliği artırdığını belirterek sivil halkın zarar görmemesi ve yeni istikrarsızlıklara yol açılmaması gerekliliğini vurguladı. Türkiye, Suriye’nin birliği ve toprak bütünlüğünü önemsediğini ifade ederek durumu yakından takip etmekte.

Stratejik Önemdeki M5 Yolu

Silahlı gruplar, Halep ile Şam arasındaki ana karayolu olan M5’in bir kısmını kontrol altına almayı başardı. Bu yol, Suriye’nin ekonomisinde önemli bir rol oynamakta; buğday, pamuk ve diğer ürünlerin taşınmasında kullanılmakta. Savaş öncesinde, M5 yolu üzerinden gerçekleştirilen ticaretin günlük hacminin yaklaşık 25 milyon dolar olduğu düşünülmektedir.

Askeri Durum ve Güç Dengeleri

Suriye’deki durumu takip eden Rusya ve İran, HTŞ destekli grupların Halep’in kontrolünü ele geçirebileceğinden endişe ediyor. İran Devrim Muhafızları’ndan bir komutanın çatışmalar sırasında öldüğü belirtilirken, Rus hava saldırıları da yoğunlaşmış durumda. Suriye ordusu, bölgede modern silahlarla donatılmış birliklerini konuşlandırdı.

Türkiye-Suriye Normalleşme Süreci</h