Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde gerçekleştirilen Cumhuriyet tarihinin en büyük ve kapsamlı restorasyon projesinde yeni bir aşamaya geçiş yapılıyor. Ana kubbedeki çalışmalar planlanan takvim doğrultusunda devam ederken, doğu yarım kubbede de güçlendirme ihtiyacı tespit edilen alanlarda uygulamalara başlanacak. Bu çalışmalar için doğu yarım kubbeye güvenli erişim sağlamak amacıyla çelik bir platform kurulacak ve ibadet ile ziyaret akışı geçici düzenlemelerle sürdürülecek.

İSTANBUL (İGFA) – Dünya kültür mirasının en değerli eserlerinden biri olan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla yürütülen restorasyon, konservasyon ve güçlendirme çalışmaları titizlikle sürüyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından, Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu’nun kararları doğrultusunda yürütülen bu kapsamlı restorasyon projesinde, ana kubbedeki uygulamalar devam ederken, doğu yarım kubbede de yeni bir çalışma süreci başlatılıyor.

Ana kubbe için kurulan çelik platform üzerinde mozaik konservasyonu devam etmekte. Çalışma iskelesinde toz temizliği ve mozaik yüzeylerinin korunmasına yönelik geçici destekleme uygulamaları gerçekleştiriliyor.

Ana kubbenin üzerindeki geçici çelik çatı kurulumunun tamamlanmasının ardından, kurşun kaplamaların kontrollü bir şekilde açılması için çalışmalar da sürmekte.

Doğu Yarım Kubbede Güçlendirme İhtiyacı Tespit Edildi

Uzmanlar tarafından gerçekleştirilen modelleme ve statik analizler sonucunda doğu yarım kubbenin güçlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldı. Yapısal güçlendirme uygulamalarıyla birlikte yarım kubbenin iç yüzeyindeki mozaik ve kalem işi bezemelerde de konservasyon çalışmaları yapılacak.

Doğu yönündeki mihrap duvarındaki mermer yüzeylerde temizlik, konservasyon ve onarım uygulamaları da gerçekleştirilecek. Güvenli ve kontrollü bir çalışma ortamı sağlamak amacıyla doğu yarım kubbenin iç yüzeyine erişim için çelik çalışma platformu kurulumu başlayacak.

Özgün Zemin Çok Katmanlı Sistemle Korunacak

Platform kurulumu öncesinde çalışma alanının sınırları belirlenecek ve yapının iç mekânındaki görsel bütünlüğün korunması amacıyla özel baskılı brandalar hazırlanacak. İbadet düzeninin devamı için geçici mihrap ve minber yerleştirilecek.

Çalışma alanındaki özgün mihrap ve minber gibi tarihî mimari unsurlar, fiziki koruma sistemleriyle güvence altına alınacak. Platform imalatının gerektirdiği sınırlı noktalardaki ahşap seki ve mermer döşemeler, uzman restoratörlerin gözetiminde kontrollü bir şekilde sökülecek. Bölgedeki avizelerin sökümü de aynı hassasiyetle yapılacak.

Özgün mermer döşemelerin yükten ve aşınmadan korunması için çok katmanlı yükseltilmiş döşeme sistemi oluşturulacak.

Platform kurulmadan önce zemin yükleme ve titreşim testleri gerçekleştirilecek, böylece uygulamanın güvenliği bilimsel verilerle kontrol edilecektir.

Tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu onaylı proje doğrultusunda ana platform sistemi kurulacak. Platform malzemelerinin taşınması ve montaj süreci, tarihî dokuya yönelik koruma tedbirleri gözetilerek uygun ekipmanlarla yürütülecek.

Mozaiklerden Mermer Yüzeylere Kapsamlı Uygulama

Çelik platform tamamlandıktan sonra ikinci aşamaya geçilecek. Bu aşamada platform üzerinde doğu yarım kubbe seviyesine güvenli erişim sağlayacak çalışma iskelesi ve restorasyon uygulamalarına yönelik ek çelik sistemler kurulacak.

Yapının iç estetiğinin korunması amacıyla çalışma alanlarına cephe ve kubbe görsellerini taşıyan özel baskılı brandalar uygulanacak. Hazırlıklar tamamlandığında, doğu yarım kubbedeki yapısal güçlendirme çalışmaları ile mozaik, kalem işi ve mermer yüzeylerdeki konservasyon uygulamaları başlayacak.

Bu süreçte yarım kubbenin taşıyıcı sistemi güçlendirilecek, mermer yüzeylerde temizlik ve onarım yapılacak; uygun olmayan beton mermer dışlıklar yapıdan uzaklaştırılacak, mozaikler ise ayrıntılı biçimde belgelenerek konservasyon için alınacaktır.

Kurulacak platform sayesinde restorasyon uygulamaları güvenli bir ortamda gerçekleştirilecek, ibadet ve ziyaret akışı da geçici düzenlemelerle sürdürülecektir.

Bakan Ersoy: “Doğu Yarım Kubbede Yeni Bir Aşamaya Geçiyoruz”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Ayasofya’daki çalışmaların planlanan takvime uygun olarak ilerlediğini belirtti. Ana kubbedeki güçlendirme ve konservasyon uygulamaları devam ederken, doğu yarım kubbede yeni bir aşamaya geçileceğini duyurdu. Ersoy, şunları ifade etti:

“Mozaik, kalem işi ve mermer yüzeylerdeki konservasyon ile yapısal güçlendirme uygulamalarının güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesi için doğu yarım kubbeye erişim sağlayacak çelik çalışma platformunun kurulmasına başlıyoruz. Bilim Heyetimiz ve Koruma Kurulumuzun denetiminde ilerleyecek çalışmalar boyunca ibadet ve ziyaret akışı da gerekli geçici düzenlemelerle devam edecektir. Her adımı bilimsel hassasiyetle atıyor, dünya kültür mirasının bu eşsiz eserini özgün dokusuyla koruyoruz.”

Bilim Heyeti Üyeleri Çalışmaları Değerlendirdi

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi Bilim Heyeti üyeleri, yapıda yürütülen güçlendirme, restorasyon ve konservasyon çalışmalarına dair değerlendirmelerde bulundu. Bilim Heyeti Üyesi İnşaat Mühendisi Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, yapılan analizler sonucunda ana kubbenin yarım kubbelerle birlikte güçlendirilmesinin gerekli olduğunu belirtti.

“Yapılan sayısal modellemeler ve analizler neticesinde elde edilen sonuçlara göre ana kubbenin yarım kubbelerle birlikte güçlendirilmesine ihtiyaç vardır. Bu işlemleri güvenli bir şekilde gerçekleştirmek için uygun iskele sistemi planlanmış ve membran kaplamalı koruyucu kubbe sistemi kurulmuştur.”

Bilim Heyeti Üyesi Sanat Tarihçisi Prof. Dr. Asnü Bilban Yalçın, Ayasofya’nın tarih boyunca geçirdiği onarımlar ve yürütülen çalışmaların önemine dikkat çekti. Yalçın, “Bin beş yüz yıllık yaşı ile Ayasofya, yapıldığı tarihten itibaren statik sorunlarla karşılaşmış ve bu nedenle hem Bizans hem Osmanlı dönemlerinde tamiratlar geçirmiştir. Yapının statik olarak güçlendirilmesi, modern bilgi ve teknolojilerin ışığında sağlanacaktır.” dedi.

Bilim Heyeti Üyesi Mimar Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, doğu yarım kubbedeki restorasyon ve konservasyon çalışmaları kapsamında önceki bezeme katmanlarının da araştırılacağını belirtti. Diker, “Doğu yarım kubbe bezemelerinde yapılacak restorasyon ve konservasyon kapsamında mevcut bezemeden önceki katmanlar da incelenecektir.” dedi.

Bilim Heyeti Üyesi Malzeme Bilimci/Kimyager Prof. Dr. Ahmet Güleç, platform ve iskele sisteminin kubbe içindeki mozaikler ile göbek yazısının korunmasına sağladığı katkıyı vurguladı. Güleç, “Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin ana kubbesinde yapılacak statik çalışma esnasında, kubbeyi dış etkenlerden koruma amaçlı imalat edilen iskele/platform, aynı zamanda kubbe içi mozaik ve göbek yazısının