Hıdırellez, Anadolu ve Balkanlar’da, Orta Asya ile Orta Doğu’da kış mevsiminin sona erdiği bir bayram olarak kutlanmaktadır.

Türkiye’de bu özel gün, her yıl 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece gerçekleştirilmektedir.

Hıdırellez, aynı zamanda Ruz-ı Hızır (Hızır günü) olarak da adlandırılmaktadır.

6 Mayıs’tan başlayarak 7 Kasım’a kadar süren dönem Hızır Günleri olarak bilinirken, 8 Kasım’dan 5 Mayıs’a kadar olan süre ise Kasım Günleri olarak adlandırılmaktadır.

Bu nedenle 5 Mayıs akşamı, kış mevsiminin sona erip sıcak yaz günlerinin başlangıcını simgelemektedir.

Roman toplumu, 5-6 Mayıs tarihlerini Kakava Bayramı adıyla kutlamakta ve Edirne gibi şehirlerde Kakava Şenlikleri organize edilmektedir.

Miladi (Gregoryen) takvime göre 6 Mayıs’a denk gelen Hıdırellez, eski Rumi takvimi olarak bilinen Jülyen takvimine göre 23 Nisan tarihine karşılık gelmektedir.

UNESCO listesinde

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından 2017 yılında Hıdırellez, “İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi”ne dahil edilmiştir.

UNESCO belgelerinde “Bahar Kutlaması” olarak tanımlanan Hıdırellez, Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya ve Türkiye tarafından aday gösterilmiştir.

Ayrıca, bu bayram Türkiye’de “Hıdırellez, Hızır-İlyas, Ederlezi, Kakava, Haftamal, Eğrilce, Eğrice” isimleriyle de kutlandığı belirtilmektedir.

Belgede, “Hıdrellez” teriminin “Hıdır” ve “İlyas” kelimelerinden türediği ve her yıl 6 Mayıs’ta yeryüzünde buluşarak toprağı ve suyu koruduğuna, insanlara yardım ettiğine inanılan kutsal figürler olarak kabul edildiği ifade edilmektedir.

Edirne’de düzenlenen Kakava şenliği.

Hıdırellez’in kökenleri hakkında farklı görüşler bulunmaktadır.

Bazı görüşler, Hıdırellez’in Mezopotamya ve Anadolu kültürlerine ait olduğunu, bazıları ise İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültür ve inançlarına dayandığını öne sürmektedir.

Bu kutlamalarda en yaygın uygulamalar arasında dilek dileme ve ateş üzerinden atlama yer almaktadır.