Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılı Ocak ayında imalat sanayisinde faaliyet gösteren toplam 1745 iş yerinin katıldığı İktisadi Yönelim Anketi sonuçlarını kamuoyuna açıkladı. Bu anket, sektörün genel durumunu yansıtmak ve gelecekteki yönelimleri belirlemek açısından önemli veriler sunmaktadır. Yapılan değerlendirmelere göre, imalat sanayisindeki kapasite kullanım oranı, bir önceki aya göre 1,2 puan azalarak yüzde 74,6 seviyesine gerilemiştir.

Mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı ise (KKO-MA), Aralık 2024 ayına kıyasla 0,8 puan düşerek yüzde 74,8 seviyesine inmiştir. Bu durum, imalat sanayesinin mevcut koşullar altında daha az kapasiteyle çalıştığını ve üretim süreçlerinde belirli bir duraksama yaşandığını göstermektedir. Kapasite kullanım oranının düşmesi, iş yerlerinin daha temkinli davrandığını ve taleplerin beklenen düzeyde olmadığını işaret edebilir.

Bu açıdan bakıldığında, Türkiye’nin genel ekonomik durumu ve imalat sektöründeki dalgalanmalar, yatırımcı ve işletmeler üzerinde etki yaratarak stratejik kararların alınmasına sebep olmaktadır. Özellikle ekonomik istikrarsızlık, enflasyon ve döviz kurlarındaki dalgalanmalar, imalat sanayisinin performansını doğrudan etkilemektedir. Sektör temsilcileri, bu durumda daha dikkatli bir yaklaşım benimsemekte ve planlamalarını bu belirsizlikler doğrultusunda gerçekleştirmektedir.

Başta otomotiv, tekstil ve gıda olmak üzere birçok alt sektörde faaliyet gösteren işletmeler, hem iç talep hem de dış pazar koşullarını gözeterek üretim süreçlerini yeniden gözden geçirmektedir. Örneğin, otomotiv sektöründe yaşanan tedarik zinciri sorunları ve hammadde bulundurma zorlukları, üretim hedeflerinin aşağı yönde revize edilmesine neden olmaktadır. Bu durum, sektörün genel kapasite kullanım oranını etkilerken, maliyetlerin de yükselmesine yol açmaktadır.

Aynı zamanda, iş gücü piyasasında yaşanan sorunlar, nitelikli eleman bulma zorlukları ve iş gücü maliyetlerindeki artış, imalat sanayisinin rekabet gücünü zayıflatmaktadır. İş insanları, bu unsurları dikkate alarak daha sürdürülebilir iş modellerine yönelmekte ve dijitalleşme gibi yenilikçi yaklaşımları benimsemektedir. Böylece, uzun vadeli kârlılığı artırma hedefinde daha proaktif adımlar atılmaktadır.

Sonuç olarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın açıkladığı İktisadi Yönelim Anketi’nin sonuçları, imalat sanayisinde yaşanan durgunluğu gözler önüne sermektedir. Kapasite kullanım oranlarının düşmesi, sektördeki belirsizlikleri ve maliyet baskılarını yansıtmaktadır. Ekonomik toparlanma için gerekli olan adımların atılması ve piyasalardaki istikrarın sağlanması, üretim süreçlerini yeniden canlandırmak ve kapasite kullanım oranlarını artırmak için hayati önem taşımaktadır. İşletmelerin bu süreçte, esneklik ve inovasyon kabiliyetlerini artırmaları, gelişen piyasa koşullarına daha hızlı adapte olmaları açısından kritik bir rol oynamaktadır.