Seçilmiş İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP’nin tutuklu Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan, İmamoğlu’nun tutukluluğuna dair Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) yapılan başvuru hakkında bilgi verdi.

Pehlivan, İmamoğlu’nun “haksız tutukluluğuna” ilişkin AİHM’ye yaptıkları başvurunun öncelikli olarak inceleneceğine dair resmi bir bildirim aldıklarını belirtti.

Pehlivan, “AİHM’nin vermiş olduğu bu öncelikli inceleme kararı, Türkiye’den yapılan başvurular arasında nadir bir durumdur” dedi.

PEKİ, BUNDAN SONRAKİ SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

AİHM, tutukluluğun suç şüphesi taşımadığına karar verirse, İmamoğlu’nun serbest bırakılması gerekecek. Cumhuriyet’in görüştüğü hukukçular, Türkiye’den gelen başvuruları inceleyen İkinci Daire’nin, davanın öneminden dolayı dosyayı Büyük Daire’ye devredeceğini öngörüyor.

ÖNCELİK VERİLMESİ NE ANLAMA GELİYOR?

Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin uygulanması açısından kritik öneme sahip başvurulara öncelik tanımaktadır.

Mahkeme, en son 2017 yılında gazeteciler Murat Sabuncu, Ahmet Altan, Mehmet Altan, Şahin Alpay ve Murat Aksoy’un da aralarında bulunduğu sekiz başvuru hakkında öncelik kararı vermişti. Hukukçular, bu kararın sekiz yıl aradan sonra verilen ilk öncelik kararı olması bakımından dikkat çekici olduğunu ifade ediyor.

BUNDAN SONRA AİHM’DE İMAMOĞLU BAŞVURUSUNU HANGİ AŞAMALAR BEKLİYOR?

İmamoğlu’nun tutukluluğunun hak ihlali yarattığına dair başvurusundaki iddialar, Türkiye’ye iletilecek. Mahkeme, Türkiye’ye yanıt vermesi için belirli süreler tanıyacak ve Türkiye’nin bu soruları yanıtlaması için 12 haftalık bir süre tanıyacak. Başvuruya dair sorular Türkiye’ye iletildikten sonra, davaya taraf olmak isteyen üçüncü kişiler de mahkemeye başvuruda bulunabilecek.

Türkiye’nin yanıtları İmamoğlu’nun avukatlarına ulaştıktan sonra sekiz hafta içerisinde İmamoğlu, karşı cevaplarını AİHM’e sunacak ve ardından karar beklenmeye başlanacak. Mahkemenin, bu süreleri kısaltma yetkisi de mevcut.

BAŞVURUNUN KARARA BAĞLANMASINA İLİŞKİN SÜREÇTE İKİ İHTİMAL VAR

AİHM’in Türkiye’deki dava dosyalarını inceleyen İkinci Dairesi tarafından ele alınacak başvurunun karara bağlanmasında iki olasılık söz konusu. İlk durumda, İkinci Daire başvuruyu karara bağlayabilir. Bu durumda, taraflar kararın ardından üç ay içinde itiraz etme hakkına sahip olacak.

İtirazın Büyük Daire tarafından incelenip incelenmeyeceğine, beş kişiden oluşan bir panel karar verecek. İtiraz kabul edilirse, İmamoğlu hakkında verilecek karar kesinleşmeden Büyük Daire’ye taşınacak. Bu durumda, Büyük Daire’nin kararı nihai olacak. Daire, İmamoğlu’nun tutukluluğunun bir hak ihlali olduğuna karar verirse, kararın kesinleşmesiyle İmamoğlu’nun tahliye edilmesi gerekecek.

İkinci ihtimalde ise; İkinci Daire, başvurunun önemine binaen dosyayı Büyük Daire’ye devredebilir. Bu durumda, başvuru kesin olarak Büyük Daire tarafından karara bağlanacak.

DOSYANIN BÜYÜK DAİRE’YE GÖNDERİLMESİ HALİNDE DURUŞMA AÇILABİLİR

Büyük Daire’nin incelemesi durumunda, prosedür gereği 17 yargıcın katılımıyla bir duruşma gerçekleştirilecek. Duruşmada, hükümet ve İmamoğlu’nun temsilcilerinin yanı sıra uluslararası kurumlar ve kuruluşlardan katılımcılar da yer alabilecek.

AİHM, İMAMOĞLU HAKKINDA YETERLİ SUÇ ŞÜPHESİ OLUP OLMADIĞINA KARAR VERECEK

Mahkeme, bu aşamada İmamoğlu hakkındaki iddiaları incelemeyecek; sadece yargılama sürecinde İmamoğlu’nun tutuklu kalmasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne uygun olup olmadığını değerlendirecek.

Sözleşmenin beşinci maddesinde düzenlenen ‘kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı’ çerçevesinde, tutuklama için somut bir suç şüphesi bulunması gerekmektedir. Bu bağlamda, AİHM, İmamoğlu’nun tutuklanması için yeterli bir gerekçe olup olmadığına karar verecektir.