İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun lisans diplomasının İstanbul Üniversitesi Yönetim Kurulu tarafından iptal edilmesi, Türkiye’de geniş bir tartışma konusu haline gelmiştir. Bu durum, hukuksal bir incelemeye tabi tutulmuş ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Metin Günday, Doç. Dr. Ayhan Tekinsoy ve Doç. Dr. Çiğdem Sever gibi uzmanların görüşleri alınmıştır. Uzmanlar, yapılan iptal işleminin hukuka aykırı olduğunu savunmuşlardır.

Bu bağlamda, İmamoğlu’nun diplomasının iptal edilmeden önce, avukatı Mehmet Pehlivan aracılığıyla hazırlanan “uzman görüşü”nin belirttiği saptamalar dikkat çekmiştir:

– İmamoğlu’nun yatay geçiş işlemleri, söz konusu dönemde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş ve sonuçlandırılmıştır. Dolayısıyla, yatay geçiş başvurusunun kabul edilmesi ve öğrenci kaydının yapılması hukuki bir nitelik taşımaktadır.

– Eğer özellikle hukuka aykırılığın varlığı kabul edilirse bile, üzerinden yaklaşık 35 yıl geçmiş olması dolayısıyla diplomanın kazanılmış bir hak oluşturup oluşturmadığı sorgulanmalıdır. İdari işlemlerin hak doğurucu ya da yararlandırıcı olması durumunda, bunların makul bir süre sonra geri alınması hukuki güvenlik ilkesini ihlal edebilir. Uzun süre geçtikten sonra gerçekleşen işlemin geri alınması, “müesses durum” ya da kazanılmış hak olarak kabul edilmelidir; dolayısıyla Danıştay kararları bu konuyu dikkate alır.

– Açık hata, hile veya yokluk gibi ağır hukuka aykırılıklar var ise işlemler her zaman geri alınabilir. Danıştay’ın geçtiğimiz yıllardaki içtihadına göre, yalnızca hile ya da sahte belge ile elde edilen diplomaların iptali mümkündür. Olayda hileli bir durum bulunmadığına vurgu yapılmıştır ve dolayısıyla geri alım iddiası öne sürülemez.

– YÖK’e ait raporda bahsedilen konu, açık bir hatayı işaret etmemektedir. Açık hata, herkesin gördüğünde fark edeceği ölçüde bir hatayı ifade etmeli ve muhatabın iyi niyetini sorgulatacak ağırlıkta olmalıdır. 1990 yılı itibarıyla yatay geçiş yapılabilecek bir yükseköğretim kurumu olup olmadığı, tamamen üniversitelerin yetkisi altındadır. Yükseköğretim Kurulu’nun benzer konulardaki uygulamaları da tartışmalıdır.

– Yine o dönemde, merkezi bir değerlendirme yapılmaması ve Yükseköğretim Kurulu’nun; üniversitelere yatay geçişlerin tanınıp tanınmayacağına dair bir bilgi vermemesi nedeniyle hem İstanbul Üniversitesi’nin hem de hukuka uygun başvuruda bulunan öğrencilerin hatasız olduğu kanaatine varılmıştır.

– Danıştay’ın, ağır hukuka aykırılıklar dışında kalan durumlarda bir süre sonrasında diplomanın iptalinin mümkün olmayacağına dair kararları mevcuttur. Örneğin, mezuniyet koşullarının tamamlanmaması sonucu iptal edilen bir diploma hukuka aykırı bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi de benzer durumlarda iptal süresinin dava açma süresiyle sınırlı olduğuna karar vermiştir.

– İdarenin yürürlükteki mevzuatı uygulayarak tesis ettiği yatay geçiş işlemleri hukuken kazanılmış hak yaratır. Sonradan alınan bir Yükseköğretim Kurulu kararı, bu işlemleri hukuka aykırı hale getiremez.

– İstanbul Üniversitesi’nin, yatay geçiş mevzuatında bulunmayan ve işlemlerin tesis edildiği tarihte mevcut olmayan bir düzenlemeye dayalı olarak işlem yapmasını beklemek hukuka aykırıdır. İdari