BBC Türkçe

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İsrail’in Lübnan’a yönelik gerçekleştirdiği ölümcül saldırıların ateşkesi “açıkça ihlal ettiğini” ifade ederek, İran’ın bu durum karşısında “tetikte olacağını” duyurdu.

Pezeşkiyan, yaptığı açıklamada, “Bu tür eylemler aldatma ve uyumsuzluk sinyali veriyor ve müzakereleri anlamsız kılıyor” diyerek, ülkesinin “Lübnanlı kardeşlerini asla terk etmeyeceğini” vurguladı. Bu ifadeler, İsrail ordusunun 8 Nisan’da Beyrut’un güneyine yönelik yoğun saldırılar düzenlemesini takiben geldi.

Lüban Sağlık Bakanlığı, Çarşamba günü gerçekleştirilen saldırılar sonucunda 203 kişinin hayatını kaybettiğini ve 1.000’i aşkın kişinin yaralandığını bildirdi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hizbullah’a karşı saldırıların süreceğini belirterek, 9 Nisan’daki açıklamasında, “Ülkenin kuzeyinde yaşayanların tam güvenliğini yeniden sağlayana kadar, Hizbullah’ı gerekli görülen her yerde vurmaya devam edeceğiz” dedi.

İran: ‘Lübnan’a saldırılar ateşkesi ihlal ediyor’

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatipzade, ABD ile İran arasında varılan ateşkes anlaşmasına rağmen, İsrail’in çarşamba günü Lübnan’a yönelik saldırılarının ateşkesin “ciddi bir ihlali” olduğunu ifade etti.

Hatipzade, BBC’ye verdiği mülakatta, ABD’nin savaş mı barış mı istediğine “karar vermesi” gerektiğini belirtti. ABD Başkanı Donald Trump ise, İran’a “gerçek anlaşma”nın uygulanmaması durumunda daha önce görülmemiş ölçekte askeri güç kullanacakları uyarısında bulundu.

Trump, sosyal medya platformu Truth Social’da yaptığı paylaşımda, ABD’nin İran ve çevresindeki askeri varlığını sürdüreceğini dile getirdi. İran, Lübnan’a yönelik saldırılar nedeniyle Hürmüz Boğazı’nı ateşkesin ilan edildiği gün yeniden geçişlere kapattı. Bu, anlaşmanın en önemli şartlarından biriydi.

Hatipzade, İran’ın “Ortadoğu’daki herkesten bu anlaşmaya uymasını istediğini” ve Amerikalıların müttefiklerine de aynı şekilde davranmalarını beklediğini ifade etti. Ayrıca, anlaşmanın Lübnan’ı kapsadığını ve İran ile müttefiklerinin “ateşkes kabul etmeye” hazır olduğunu belirtti.

Tahran’ın sunduğu ateşkes teklifinde, İran’ın yanı sıra Irak, Yemen ve Lübnan’da da çatışmaların sona erdirilmesi hedefleniyor. İsrail ve Washington ise ateşkesin Lübnan’ı kapsadığını reddetti. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Lübnan’ın ABD ile İran arasında imzalanan iki haftalık şartlı ateşkes anlaşmasına “acilen dahil edilmesi” gerektiğini ifade etti.

Kalıcı ateşkes görüşmeleri 10 Nisan’da

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran’ın 10 maddelik önerisinin üç maddesinin “açık ve net şekilde ihlal edildiğini” belirterek, bu koşullarda “ikili bir ateşkes ya da müzakerelerin” “mantıksız” olduğunu söyledi. İran ve ABD heyetlerinin 10 Nisan’da Pakistan’da bir araya gelmesi bekleniyor.

Ancak İsrail’in Lübnan’a yönelik kapsamlı saldırıları, ateşkesi daha da kırılgan bir hale getirdi. Ateşkes açıklamasının ardından, İsrail ordusu, Lübnan’da Hizbullah’a ait olduğu iddia edilen 100’den fazla komuta merkezi ve askeri hedefi 10 dakika içinde vurdu. Hizbullah ise İsrail’in kuzeyine roket fırlattığını duyurdu.

İran Devrim Muhafızları, İsrail’in Lübnan’a saldırmaya devam etmesi durumunda “pişmanlık uyandıracak bir yanıt” vereceklerini açıkladı. BM Genel Sekreteri António Guterres, Lübnan’daki devam eden çatışmaların iki haftalık ateşkese “ciddi bir risk” oluşturduğunu belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump

Trump ne dedi?

ABD ile İran arasında varılan iki haftalık ateşkese dair çelişkili açıklamalar gündeme geliyor. Anlaşmazlıklar, ortaya çıkan 10 maddelik planın farklı versiyonları etrafında yoğunlaşıyor.

Trump, ateşkese yönelik paylaşımında, “gerçek anlaşma” olarak tanımladığı çerçevede ne istediğini net bir şekilde ortaya koydu ve “NÜKLEER SİLAH YOK ve Hürmüz Boğazı AÇIK ve GÜVENLİ olacak” ifadelerini kullandı.

İran tarafında ise birkaç farklı versiyon mevcut. İran devlet medyası, İran, Irak, Yemen ve Lübnan’da çatışmaların sona ermesini, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin yaptırımları kaldırmasına tam bağlılığı içeren bir plan yayımladı.

Daha sonra İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nin 10 maddelik planı ortaya çıktı ve buna uranyum zenginleştirme ile Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürmesi eklendi. Zenginleştirmeye ilişkin talepler, güvenlik konseyinin açıklamasının İngilizce çevirisinden sonradan çıkarıldı.

Trump’ın paylaşımında ateşkesin Lübnan’ı kapsadığına dair herhangi bir ifade yer almadı; bu durum, ateşkes anlaşmasının şartlarına ilişkin önemli bir tartışma noktası olmayı sürdürüyor.