“`html

Son günlerde, İran’ın başkenti Tahran’da gerçekleştirilen bir gösteri dikkat çekti. Gösteri, Mcelis binası önünde düzenlendi ve katılımcılar, “İffet ve başörtüsü kanununu uygulayın” ile “Başörtüsünü savun, aileyi savun” yazılı pankartlar taşıdı. Göstericilerin büyük bir kısmını kadınlar oluşturdu. Kadınların kamusal hayatında başörtüsünün zorunlu olmasını savunan bir dizi slogan atıldı ve bu durum, ataerkil yapıya karşı da bir duruş olarak yorumlandı.

Gösteri sırasında, aşırı muhafazakar görüşleriyle bilinen siyasi aktivist Sadık Kuşki, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ı sert bir dille eleştirdi. Kuşki, Pezeşkiyan’ın zorunlu başörtüsü yasasını uygulamayacağını duyurması üzerine; onu, ülkede terör örgütü olarak kabul edilen Halkın Mücahitleri Örgütü’ne benzetti. Bu durum, göstericiler tarafından da coşkuyla karşılandı ve destek buldu.

Tahran Valiliği, bu gösteriyi izinsiz ve yasa dışı olarak ilan etti. Tüm olumsuz açıklamalara rağmen, göstericiler herhangi bir olumsuz durum yaratmadan dağılıp gittiler. Bu, halkın yeniden bir araya gelebilir ve düşüncelerini açıkça ifade edebilir hale geldiğine dair bir işaret olarak değerlendirildi.

MAHSA AMİNİ İLE GÜNDEME GELDİ

Protesto hareketleri, İran’da zorunlu başörtüsü kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle Eylül 2022’de gözaltına alınan Mahsa Emini’nin polis nezaretinde hayatını kaybetmesiyle başladı. Bu trajik olay, ardında büyük bir halk hareketi başlattı ve yaklaşık dört ay boyunca devam etti. Protestolar sırasında yüzlerce kişi hayatını kaybetti ve bu durum, başörtüsü yasağının sıkı bir şekilde uygulanmasına karşı büyük bir tepki oluşturdu. Mahsa Emini’nin ölümü, İran’da kadın hakları ve özgürlükleri konusunda farkındalığı artırdı.

Ekim 2022’de protestoların yatışmasının ardından, özellikle Tahran gibi büyük şehirlerde, kadınların kamuya açık alanlarda başörtüsü takmaması yaygın hale geldi. Alışveriş merkezlerinde, kafelerde, bankalarda, okullarda ve sokaklarda, başörtüsüne riayet etmeyenlerin sayısında belirgin bir artış gözlemlendi. Bu durum, kadınların özgüven kazandıklarını ve toplumda yer alan cinsiyet eşitsizliğiyle daha fazla yüzleşmeye istekli olduklarını gösterdi.

Bu gelişmelerin ardından, İran hükümeti kamuya açık yerlerde başörtüsüne uymayanlar için yeni bir yasa tasarısı hazırladı. Yasa, para cezası, bankacılık hizmetlerinin engellenmesi ve sosyal faaliyetlerden men gibi önlemler içeriyordu. Eylül 2023’te Meclis’ten geçen bu yasa, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın seçim kampanyası sırasında sert bir şekilde eleştirilmesi üzerine askıya alındı. Bu durum, hükümetin toplum nezdindeki baskıyı her geçen gün artırdığını ve gelen tepkileri dikkate almak zorunda kaldığını gösteriyor.

Tahran’da ve diğer şehirlerde bazı muhafazakar siyasetçiler ve din adamları, zorunlu başörtüsü yasasının uygulanmasını savunmaya devam etse de, özellikle Tahran’da başörtüsü kurallarına uymayanların sayısının artması dikkat çekiyor. Toplum içerisinde bu kurallara karşı geniş bir hoşgörü oluştu ve herhangi bir baskı olmadan kadın