Faren Taghizadeh
BBC Farsça Servisi

İran-Türkiye sınırında, yurt dışında yaşayanların İran’daki akrabalarıyla iletişim kurmalarını sağlayan bir hizmet sunan bir kişi dikkat çekiyor.

Bu kişinin başarısının arkasında, iki ayrı telefon kullanması yatıyor.

Bir telefon İran’ın telefon şebekesine, diğeri ise Türk şebekesine bağlı. Bu durum, İran’dan uluslararası aramaların yasaklanmış olmasından kaynaklanıyor.

Yurt dışında bulunan müşterileri, WhatsApp aracılığıyla onun Türk telefonunu arıyor ve o da İran hattından iletişime geçmek istedikleri kişiyi arayarak onları bir araya getiriyor.

Sınırda yer aldığından, hem Türk hem de İran mobil şebekelerine erişim sağlayabiliyor.

Bu hizmet, uzaktaki İranlıların internet ve telefon kısıtlamalarını aşmalarında bir yol sunuyor; ancak sunulan hizmetin yüksek maliyeti dikkat çekiyor.

BBC Farsça Servisi’nin yaptığı bir araştırmaya göre, para transferi ile birlikte dört ila beş dakikalık bir görüşme ücreti yaklaşık 38 dolara mal oluyor.

Ancak bu maliyet, müşteriler için ödenmeye değer bir ücret olarak değerlendiriliyor.

İran’daki kişiler zaman zaman yurtdışını arayabiliyor, ancak bağlantı genellikle iki veya üç dakika içinde kesiliyor.

(Bu makalede adı değiştirilmiş olan) Hamid, Tahran’da yaşayan bir birey olarak yurt dışında bulunan eşi ve akrabalarıyla iletişim kurmakta zorlandığını belirtiyor.

“Son günlerde bağlantı kurmak için her yolu denedim” diye ifade ediyor yaşadığı zorlukları.

“Bu maddi bir yük olsa da bunun önemi yok. Sadece onlara bir nebze huzur vermek istedim” diyor.

İran hükümetinin internete getirdiği kısıtlamaları aşmak için, yurt dışına mesaj göndermek ve arama yapmak amacıyla sanal özel ağ (VPN) kullanıyor.

“Bu acı büyük. Bilmemek, kaygı duymak ve sürekli endişe içinde olmak çok zor” diyerek içinde bulunduğu durumu anlatıyor.

VPN uygulamaları, kısıtlamaları aşmanın bir yolu olarak öne çıkıyor (2025 yılına ait arşiv fotoğrafı) (NurPhoto / Getty Images)

İran’da, asgari ücret yaklaşık 100 dolar civarında bulunuyor.

1 gigabayt veri için VPN’e yaklaşık 20 dolar ödenmesi gerektiği düşünüldüğünde, bu miktarın oldukça yüksek olduğu ifade ediliyor.

Hamid, “VPN ücretleri yükseldi ve bağlantılar çok dengesiz” diyor.

VPN kullanırken bağlantının kesilmesi durumunda verilerin kaybolduğunu ve para iadesi alınamayacağını da ekliyor.

İnternete erişimin mümkün olduğu zamanlarda, çevresindeki insanlardan ulaşmak istedikleri kişilerin numaralarını alarak onlara yardımcı olduğunu anlatıyor.

“Bir anneyi arayıp, çocuğunun adını söylediğimde, onun kahkahası ve heyecanı tüm dünyamı iyileştiriyor” diyor.

Kanada’nın Toronto şehrinde yaşayan Negar (adı değiştirilmiş), Ocak ayında gerçekleşen hükümet karşıtı protestolar sırasında yaşadığı endişenin ailesi tarafından bilindiğini ve bu durumun onlara göre hareket etmelerine sebep olduğunu aktarıyor.

“Bu sefer internet kesildiğinde, iyi olduklarını bildirmek için doğrudan beni aramaya başladılar” diyor.

Negar, kısa görüşmelerin faydalı olduğunu ancak onu tam anlamıyla rahatlatmadığını da ekliyor:

“En kötü olanı, ağır bombardıman altında olmalarına rağmen beni arayıp ‘İyiyiz, endişelenmeyin’ demeleri. Bu durum beni mahvediyor.”

Şadi (adı değiştirilmiş), Avustralya’nın Melbourne şehrinde yaşıyor, fakat Tahran’daki ailesi, “eşek arısı kovanı” olarak adlandırılan bir bölgede bulunuyor.

Bu ev, 7 Mart’ta vurulan büyük bir petrol deposuna ve Savunma Bakanlığı gibi hassas noktalara yakın bir konumda.

Şadi, Tahran’daki ailesinin kendisini aramadan önce komşularından bilgi topladığını ve bu bilgileri kendisine aktardığını söylüyor.

“Sonra bu bilgileri paylaşarak buradaki ailemle iletişim kurabiliyoruz” diyor.

Şadi’nin anlattığına göre, yakınlarındaki patlama sesleri ailesini oldukça korkutuyor.

Babası, Tahran’daki petrol deposunun vurulması sonrası “kara yağmur” yağmaya başladığı için yürüyüşe çıkmayı bırakmış.

<h5 class="css-s4cjt </p>