İsrail’in 7 Ekim 2023 tarihinde başlattığı Gazze saldırılarına ışık tutan bir belgesel hazırlandı. BBC tarafından yapılan “İsrail ve Filistinliler: 7 Ekim’e Giden Yol” isimli bu belgesel, önemli detayları ortaya koyuyor. Belgesel, İsrail’in geçmişteki politikalarını ve Filistin ile olan ilişkisini irdeleyerek, bu çatışmanın kökenlerine dair yeni bakış açıları sunuyor.

Belgeselin en dikkat çekici yanlarından biri, Eski İsrail Başbakanı Ehud Olmert’in Filistinlilere sunduğu iki devletli çözümü içeren haritayı ilk kez kamuoyuna açıklamasıdır. İsrail’in tarihinde hapse mahkum edilen ilk başbakan olan Olmert, rüşvet suçlamasıyla 16 ay hapis yattıktan sonra, 71 yaşında tahliye edilmiştir. 16 Eylül 2008’de Kudüs’te düzenlenen bir toplantıda, o dönemdeki Filistin lideri Mahmud Abbas’a bir harita sunmuştur.

“İMZALA VE TARİHİ DEĞİŞTİRELİM”

Olmert, toplantıda Abbas’a, Batı Şeria’nın yüzde 94’ünde bir Filistin devleti kurulmasını teklif ettiğini belirterek, “Gelecek 50 yılda size şu an teklif ettiğimi teklif eden başka bir İsrail lideri bulamayacaksınız. İmzalatın ve tarihi değiştirelim” şeklinde bir açıklama yaptı. Bu tür bir önerinin gelecekte tekrar yapılmayacağını vurgulayarak, Filistin liderliğini bu fırsatı değerlendirmeye davet etti.

Abbas ise o dönemde, Gazze’ye dair çizilen haritanın bir benzerini peçeteye çizerek diğer yetkililere gösterdiğini ifade ediyor. Olmert’in sunduğu haritada, İsrail’e ilhak edilmesi önerilen Batı Şeria’nın yüzde 4,9’u detaylı bir şekilde gösterilmiştir. Bu harita, sadece toprakların paylaşımını değil, aynı zamanda iki Filistin toprağının da tünel ve karayolu ile birbirine bağlanmasını öngörmüştür.

FİLİSTİN VE GAZZE ŞERİDİ BİRBİRİNE BAĞLANACAKTI

Olmert, haritasında bu iki bölgeyi birbirine bağlayacak tüneller ve yollar önererek, sorunların çözümüne dair daha geniş bir perspektif sunmaya çalıştı. Belgeseldeki önemli bir diğer konu ise Kudüs sorununu çözmeye yönelik öngörülen plan ile ilgilidir. Haritaya göre, bu bölge, İsrailliler, Filistinliler, Suudi Arabistan, Ürdün ve ABD vatandaşlarından oluşan bir yönetim komitesine devredilecekti. Bu, oldukça karmaşık olan Kudüs sorununa yaratıcı bir çözüm bulma çabasının bir parçasıydı.

NETANYAHU BAŞBAKAN OLDU TARİHİ FIRSAT KAÇTI

Ancak Olmert’in sunduğu bu plan, tarihin akışında kayboldu. O dönemde Hamas tarafından kontrol edilen topraklardan İsrail’e düzenlenen roket saldırıları sonrasında, Olmert Aralık 2008’de büyük bir askeri operasyon emri vermiştir. Üç hafta süren bu saldırının ardından, Abbas’ın anlaşmayı imzalamasının daha mantıklı olacağı düşüncesi dile getirildi. Ancak 2009 yılında Benyamin Netanyahu’nun başbakanlık koltuğuna oturması ile birlikte, Olmert’in planı ve sunduğu harita geçmişte kalmış oldu. Olmert, toplantılarda uzmanlarla bir araya gelme hususunda anlaşmalar yaptıklarını belirterek, “Tarihi bir adım atmaya hazırlanırken ayrıldık” ifadelerini kullandı.

REFİK HÜSEYİN: ÇARESİZ VE TALİHSİZ BİR LİDER

Belgeselde, Mahmud Abbas’ın Özel Kalem Müdürü Refik Hüseyin, Olmert’in haritasına güldüklerini belirterek, böyle bir haritanın asla gerçekleşmeyeceğine inandıklarını ifade etti. Hüseyin, “Olmert ne kadar iyi olursa olsun… Çaresiz