İsviçre, gelecek ay ülkenin askerî konulardaki “tarafsızlığı” üzerine bir referandum gerçekleştirecek.

Referandumun “evet” ile sonuçlanması durumunda, İsviçre’nin yalnızca saldırıya uğramadığı sürece askerî ittifaklara katılmaması ya da askeri iş birliği yapmaması konusunu içeren bir anayasa değişikliği yapılacak. Ayrıca, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından onaylanmadığı sürece hiçbir yaptırıma katılmayacağı da bu değişiklikle güvence altına alınacak.

BU HABERİ, iahaber ABONELERİNİN DE
SAĞLADIĞI KATKIYLA OKUYORSUNUZ.

iahaber’E ABONE OL,
BAĞIMSIZ GAZETECİLİĞİ DESTEKLE!

ABONE OL

Zaten abone misiniz?
Üye girişi yapın

Bu değişiklik, ülkenin herhangi bir ekonomik yaptırım uygulamasının veya NATO ile iş birliğinin önünü kapatacak. Değişikliğin Rusya tarafından açıkça desteklenmesi, İsviçre’nin Avrupa’daki komşularından izole olabileceği kaygılarını da beraberinde getiriyor.

27 Eylül’de yapılacak referandum öncesinde gerçekleştirilen kamuoyu anketleri, teklifin büyük çoğunlukla reddedileceğini gösteriyor. Son anketlerde, katılımcıların yüzde 62’sinin değişikliğe karşı olduğu, yalnızca yüzde 36’lık bir kesimin bu değişikliği desteklediği ortaya çıktı.

Ancak kamuoyu araştırmacısı Fabio Wasserfallen, değişiklikten yana olanların daha fazla kampanya harcaması yaptığı için bu farkın kapanabileceği görüşünde.

İsviçre neden referanduma gidiyor?

İsviçre, 1815 yılından bu yana uluslararası düzeyde tanınan tarafsızlık ilkesini, 1848 tarihli anayasasında da benimsemiştir. Bu durum, ülkenin her iki dünya savaşında da tarafsız kalmasını sağlamıştır.

Ancak, 2022’deki Ukrayna işgali sırasında Rusya’ya uygulanan yaptırımlar, bu tarafsızlık statüsünün tehdit altında olduğu algısını güçlendirmiştir.

Referandumda “evet” kampanyasını destekleyen sağcı İsviçre Halk Partisi’nden (SVP) siyasetçi Christoph Blocher, bu durumu eleştiriyor. Reuters’a verdiği demeçte, “İsviçre 200 yıldır savaşa girmedi çünkü her zaman tarafsızdı” dedi.

Daha önce Avrupa Birliği (AB) ile daha yakın ilişkiler kurulması yönündeki girişimlere karşı başarılı kampanyalar düzenleyen Blocher, Rusya’nın yaptırımlar nedeniyle İsviçre’yi bu savaşta bir taraf olarak görmesinin tarafsızlık ilkelerini zayıflattığını vurguladı.

Blocher, “Üçüncü dünya savaşına o kadar da uzak olmayabiliriz. Böyle bir durumda gerçekten tarafsız olup olmadığımız önem kazanacak” ifadesini kullandı.

İsviçre’nin tarafsızlık koşulları anayasada açık bir şekilde belirtilmemiştir. Ancak, 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi’nde tarafsızlık tanımı mevcut olup, tarafsız ülkelerin askerî kullanıma izin vermemesi ve savaşan taraflar arasında tarafsız kalması gerektiği ifade edilmektedir.

Hükümet değişikliğe neden karşı çıkıyor?

İsviçre hükümeti ve SVP dışındaki partilerin çoğu, referandumda sunulan teklife karşı çıkmaktadır.

Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, bu değişikliğin ulusal güvenliğe zarar vereceğini ve İsviçre’yi NATO eğitimlerinden mahrum bırakacağını öne sürüyor.

Hükümetin hukuk uzmanları ise mevcut tarafsızlık formülünün başarılı olduğunu ve bunu değiştirmeye gerek olmadığını savunmakta. Uzmanlar, tarafsızlık ilkesinin gereği olarak, İran savaşı sırasında Amerikan askeri uçaklarına İsviçre hava sahasının kapatıldığını hatırlatıyor.

Dışişleri Bakanlığı’nın uluslararası hukuk departmanı başkanı Franz Perrez, “Tarafsızlık açıkça tanımlanmıştır ve tüm dünya tarafından anlaşılmaktadır” diyerek, “Bu uygulamalara gitmek İsviçre’yi daha tarafsız yapmaz” ifadelerini kullandı.

Basel Üniversitesi’nden siyaset bilimci Laurent Goetschel, kampanyada kullanılan “Savaşa hayır, tarafsızlığa evet” sloganlarının, tarafsızlığı tam olarak anlamayan seçmenler için çekici olabileceğine dikkat çekti.

Goetschel, “Tarafsızlık bir dogma değildir. Tarafsız olmak İsviçre için mantıklıdır, ancak bunun nasıl işleyeceği hükümetlerin kararına bağlı olmalı, anayasada yer almamalıdır” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.

Rusya: Hiçbir tarafsızlığı yok

İsviçre’deki referandum Kremlin tarafından yakından izleniyor. Rusya, İsviçre’nin AB yaptırımlarına katılmasından ötürü rahatsızlık duyuyor.

Kendisi hakkında da İsviçre tarafından yaptırımlar uygulanan Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Hukuki açıdan, ‘esnek tarafsızlığın’ hiçbir tarafsızlığı yoktur” ifadelerini kullandı.