Türkiye’de prostat ve meme kanserinin tedavisinde kullanılan önemli bir ilaç, birkaç aydır eczanelerde temin edilemiyor.

Bu ilaç, prostat ve meme kanserinin yanı sıra endometriozis gibi kadın hastalıkları ve yardımcı üreme tedavilerinde de önemli bir rol oynamaktadır.

Uzmanlar, ilacın muadilinin bulunmadığına dikkat çekerek, hastaların bu ilacı düzenli olarak kullanmaları gerektiğini vurguluyor.

Eczacılar ve sağlık meslek örgütleri, ilacın ecza depolarında ve eczanelerde mevcut olmadığını bildiriyor.

BBC Türkçe’nin edindiği bilgilere göre, AstraZeneca şirketinin ”ticari nedenlerle” ilacın satışını durdurma kararı aldığı iddia ediliyor.

AstraZeneca ise yaptığı yazılı açıklamada, ilacın satışını durdurma iddiasını yalanlamadı, ancak ilaç portföyünün düzenli olarak gözden geçirildiğini belirtti.

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) ise sorulara yanıt vermedi.

TİTCK, Türkiye’de ilaçların güvenli, etkili ve standartlara uygun bir şekilde piyasaya sunulmasını ve denetlenmesini sağlama görevini üstlenmektedir.

‘Hastaların bu ilaca ihtiyacı var’

Türk Eczacıları Birliği (TEB) Başkanı Mehmet İrfan Demirci, “Hastalar eczaneleri dolaşarak Zoladex arıyor. Son birkaç aydır depolarda bulamıyoruz” ifadelerini kullanıyor.

Demirci, bu sorunun halk sağlığı açısından acil olarak çözülmesi gerektiğini belirtiyor:

“Bazı ilaç firmaları Türkiye’deki ilaç fiyatlandırma sistemine itiraz ediyor ve kendileri için kârlı bulmuyorlar. Ancak ilaç meselesine sadece ticari açıdan bakılamaz. Bu, bir halk sağlığı sorunudur ve tedavi sürekliliği sağlanmalıdır.”

“Kanser ve üreme tedavisinde kritik öneme sahip bir ilacın bu şekilde piyasadan çekilmesi kabul edilemez. Hastaların bu ilaca ihtiyacı var.” açıklamasında bulundu.

BBC Türkçe, AstraZeneca’ya son beş yılda Türkiye’de kaç kutu Zoladex satıldığını, satış durdurma kararının gerekçesini ve halk sağlığına olası etkilerini sordu.

Şirket, sorulara şu şekilde yanıt verdi:

”Portföyümüzün normal yaşam döngüsü yönetimi çerçevesinde kaynakları optimize etmek ve yenilikçi ilaçlara odaklanmak amacıyla talep, tedarik dinamikleri ve tedavi standartlarını düzenli olarak gözden geçiriyoruz.

”Hastaları önceliklendirmeye ve sürdürülebilir erişimi korumaya kararlıyız. Tedavi sürekliliği ve geçiş sürecinin sorunsuz bir şekilde gerçekleşmesi için yerel yetkililerle sürekli iletişim halindeyiz.”

Kaç hastanın Zoladex kullandığı tahmin ediliyor?

Zoladex’in 3.9 mg’lık ve 10.8 mg’lık iki farklı formu bulunmaktadır.

İlk form aylık, diğeri ise üç aylık olarak kullanılıyor.

Türk Eczacıları Birliği (TEB) verilerine göre, 2025 yılında her iki formda toplamda yaklaşık 150 bin kutu Zoladex satıldığı belirtiliyor.

2022 yılında ise bu rakamın yaklaşık 200 bin civarında olduğu ifade ediliyor.

TEB verilerine göre, Türkiye’de ortalama 30 bin hastanın Zoladex kullandığı tahmin ediliyor.

Ancak bu sayı, yalnızca satılan kutu miktarı üzerinden yapılan tahminlere dayanmaktadır.

Hastalara etkisi ne olur?

Türkiye’deki hastalar, ruhsatlı ilaçlar listesinde yer almayan ilaçları Türk Eczacıları Birliği üzerinden bireysel başvuru yaparak ithal edebiliyorlar.

Ancak Demirci’ye göre bu süreç uzun ve maliyetli olmaktadır.

Hastaların doktorundan rapor alması ve ithalat talebinin Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanması gerekmektedir.

Sonrasında ilacın ithal edileceği ülkedeki fiyatı ve güncel döviz kuru üzerinden bir maliyet hesaplanmaktadır.

Hastalar, ithalat masraflarını da karşılamak zorunda kalmakta ve yüksek ücretlerle karşılaşmaktadırlar.

Demirci, Zoladex kullanan binler