İzmir Karaburun’da Akdeniz Fokları ve Su Altı Araştırmaları Derneği’nin Mücadelesi

İzmir’in Karaburun ilçesi, Mordoğan Ayıbalığı Mevkii’nde yer alan bir turistik tesisin, Akdeniz foklarının doğal barınma alanında kaçak olarak inşa ettiği iskele, SAD-AFAG Sualtı Araştırmaları Derneği ve Akdeniz Foku Araştırma Grubu ile Karaburun Yerel Fok Komitesi’nin 1,5 yıl süren ortak mücadelesi sonucu kaldırıldı. Bu gelişme, bölgedeki doğal yaşamın korunması adına önemli bir başarı olarak değerlendiriliyor.

SAD-AFAG’dan yapılan açıklamada, “2023 Haziran ayında bölgedeki işletme, Kıyı Kanunu’na aykırı olarak, kıyı yapısını değiştirecek bir müdahaleyle çelik ve betondan devasa bir iskele inşa etti. Bu yapı, kıyı alanında habitat tahribatına neden oldu” ifadeleri yer aldı. Açıklamada, kaçak iskelenin kaldırılması sürecine destek veren herkese, özellikle doğanın ve ekolojinin korunması adına duyarlılık gösteren basın emekçilerine teşekkür edildi. Mordoğan Ayıbalığı Mevkii, Dünya Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından tescil edilmiş, nesli tehlike altında olan Akdeniz Fokları’nın nadir yavrulama ve yaşam alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Açıklamada, Akdeniz foklarının yaşam alanlarının korunmasının, hem ulusal mevzuat hem de uluslararası sözleşmelerle taahhüt altına alındığına vurgu yapıldı. Ayıbalığı Mevkii’nde bulunan mağara, Akdeniz fokunun son sığınaklarından biridir ve bu bölge, özellikle korunması gereken alanlar arasında değerlendirilmektedir. Mağaranın önündeki alan, üstü ve çevresi dikkatle korunmalıdır” denilerek, bu alanların korunmasının önemi vurgulandı.

Ayrıca açıklamada, Ayıbalığı mağaralarının (ana mağaralar ile diğer kovuklar ve çatlaklar sistemi) insan baskısından uzak tutulması gerektiği belirtildi. Bu bağlamda, insanların bu alanlara girerken dikkat etmeleri ve turistik dalışlar yapmaktan kaçınmaları gerektiği ifade edildi. Türkiye’nin de taraf olduğu Bern Sözleşmesi çerçevesinde, nesli azalan canlılar ve onların habitatlarının kesin şekilde korunması gerekmektedir. Ayıbalığı kayalıkları mevkiinde bulunan üreme mağarasının çevresindeki karasal alanın kullanımıyla ilgili mülkiyet ve kullanım çelişkileri olduğu da hatırlatıldı.

Ayıbalığı kayalıkları kıyı alanında yeni genişleme alanları oluşturma eğiliminde olabilecek işletmelere dikkat çekilerek, Mordoğan İlave Uygulama İmar Planı Revizyonu’nda özellikle Ayıbalığı koyuna yönelik yapılaşma kararları ve turizm faaliyetlerine dair kısıtlayıcı özel kararlar getirilmesi gerektiği ifade edildi. Bu kararlar ile bölgedeki doğal yaşamın korunması ve sürdürülebilir turizm anlayışının benimsenmesi hedeflenmektedir.

Akdeniz foklarının yaşam alanları, ekosistemin sağlığı için son derece önemlidir. Bu canlıların korunması için yalnızca bölgesel çabalar yeterli olmayıp, ulusal ve uluslararası düzeyde işbirliği gerekmektedir. Bu bağlamda, Karaburun’da gerçekleştirilen bu mücadele, toplumun duyarlılığını artıran ve çevre bilincini geliştiren önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bu tür koruma çalışmalarının sadece Akdeniz fokları için değil, tüm deniz biyolojik çeşitliliği için gerekliliği anlaşılmalıdır.

Gelecekte benzer durumların yaşanmaması için, bölgedeki doğal alanların korunmasına yönelik kamuoyu bilinci artırılmalı ve yerel halk, bu konudaki mücadelede aktif bir rol alm