Ocak ayında birçok sürücü, temizlenmemiş karlar ve karla karışık çamura gömülmüş araçlarla karşı karşıya kalıyor. Bu durumda sürücüler genellikle gaz pedalına yükleniyor; tekerlekler gürlüyor, çamurlar fışkırıyor ve devir göstergesi kırmızıya yaklaşıyor. Sürücüler, doğayla bir mücadele içinde olduklarını düşünseler de, aslında cüzdanlarından büyük bir miktar kaybettiklerinin farkında değiller.

Manuel şanzımanlarda, yanan debriyajın kokusu genellikle dur demenin bir işareti olarak algılanırken, otomatik şanzımanlar (tork konvertörü, CVT veya robotize) sessiz bir şekilde bozulmanın eşiğine gelir ve tamir masrafları oldukça yüksektir.

NE KADAR GAZ O KADAR GÖMÜLME

Aşırı gaz vermemenizin temel nedeni, basit bir fizik kuralı olan ‘sürtünme’dir. Tekerlekler yüksek devirde patinaj yaptığında, altındaki kar hızla eriyerek suya dönüşür ve hemen ardından cam gibi bir buz tabakası oluşur.

Bunun sonucunda “cilalama” etkisi ortaya çıkar. Gaz verdikçe, altınızdaki çukur daha da derinleşir ve kayganlaşır. Hatta çivili lastikler bile bu durumda freze gibi çalışarak aracı hızla dibe gömebilir.

ŞANZIMAN BU YÜZDEN PATLAR

En korkutucu senaryo, aracın takılı kalmasıdır. Çoğu otomobilde serbest diferansiyel bulunur ve bu sistem, virajlarda tekerleklerin farklı hızlarda dönmesini sağlar.

Aracın takıldığında, bir tekerlek çamura sıkışırken diğeri gaz vermenizle hızla dönmeye başlar. Bu durumda diferansiyel içindeki dişliler aşırı yük altında kalır. Yağ hemen ısınır ve dişliler adeta eriyerek zarar görür.

Bu durum, satelit milinin kırılmasına ve şanzıman gövdesinin delinmesine neden olur; aracın altında bir yağ gölü oluşur. Bu da genellikle şanzımanın komple revizyonunu veya parça değişimini gerektirir.

MİLLER VE AKSLAR NASIL KIRILIYOR?

Bir diğer tehlike ise ani tutunmadır. Tekerlek havada ya da buzda 60–80 km/s hızla dönerken aniden asfalta veya sert bir zemine temas ederse, dönme aniden durur.

Motor ve şanzımanın ataleti, akslara ve şaftlara büyük bir yük bindirir. Bu, hareket halindeki bir bisikletin tekerleğine demir çubuk sokmak gibidir. Sonuç olarak, aks dişleri sıyrılır veya CVT şanzımanlarda kayış kopabilir. CVT’ler, patinajdan en çok etkilenen şanzıman türüdür; konik yüzeylerde hemen çizikler oluşur.

SESSİZ BİR SU ISITICISI

Klasik otomatik şanzımanlarda debriyaj görevini tork konvertörü üstlenir ve gücü yağ (ATF) üzerinden iletir. Araç yerinde dururken gaz vermeye çalıştığınızda, motor gücü hareket yerine yağın ısınmasına harcanır.

Bu durumda ATF kaynamaya başlar ve sürtünme balataları yanar. Oluşan tortular, hidrolik beyin kanallarını tıkar. Bir süre sonra, “durduk yere” vites geçişlerinde vuruntu ve sarsıntı yaşanmaya başlar.

KARDA KALINCA İŞE YARAYAN YÖNTEMLER

Eğer aracınız karda kaldıysa, öncelikle sakin olun. Müziği kapatın, camı biraz aralayın ve aracınızı dinleyin. Ardından şu adımları takip edin:

Otomatik Vites İçin Temel Kural

D–R ve R–D geçişlerini yalnızca tekerlekler tamamen durduğunda ve fren basılıyken yapın. Hareket hâlindeyken yapılan geçişler, şanzımanı ciddi şekilde zarar verebilir.

– Hafif gaz vererek aracı öne doğru sallayın

– Frenle durdurun

– R’ye alın, hafif gazla geri sallanın

– Tekrar fren yapın, ardından D’ye geçin

ESP ayarının önemi:

Yumuşak karda kaldıysanız, ESP’yi kapatın; aksi takdirde motoru boğar.

Eğer bir tekerlek havadaysa, ESP’yi açın. Birçok araç, frenle diferansiyel kilidi taklidi yaparak gücü yere basan tekerleğe aktarır.

Paspas, Kum ve Basınç Hilesi

– Kumaş paspaslar etkisizdir; lastikler onları yutar. Tekerleklerin altına koymak için kauçuk paspas kullanın.

– Çekiş olan tekerleklerin altına derin şekilde yerleştirin.

– Kedi kumu (odun ya da taş bazlı) mükemmel bir alternatiftir; nemi emer ve tutunmayı artırır.

Çekiş tekerleklerinde basıncı 1.0–1.2 bar’a düşürün. Temas alanı büyür. Asfalta çıktığınızda tekrar şişirmeyi unutmayın.

Şanzıman Modları Hayat Kurtarır

– M veya S modunda birinci vitese sabitleyin.

– Eğer “Winter” modu varsa açın; bu mod, araç ikinci viteste daha yumuşak kalkmasını sağlar ve gömülmesini önler.