Sömestr tatilinin başlamasıyla birlikte, çocuklar ve gençler arasındaki tatil coşkusu artarken, aileler için karne kaygısı da gündeme geliyor. Bazı çocuklar için tatil, dinlenme ve eğlence anlamına gelirken, diğerleri için sınav baskısının ardından aile ile yüzleşme dönemi haline gelebiliyor.

İSTANBUL (İGFA) – Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil, ilkokul çağındaki çocuklar için tatil sürecinin, yeni döneme uyum açısından doğru bir şekilde planlandığında faydalı olabileceğini ifade ediyor. Ancak ortaokul ve lise çağındaki gençler için karne dönemi, kaygı, özgüven kaybı ve değersizlik duyguları gibi uzun vadeli psikolojik sorunlara yol açabilir. Başakgil, ebeveyn-çocuk iletişimindeki kopuklukların, çocuğun ailesinden uzaklaşarak dış çevreye yönelmesine neden olabileceğine dikkat çekiyor.

ÇOCUĞUNUZU YAŞITLARIYLA KIYASLAMAYIN

Psikolog Buse Başakgil, karne değerlendirmeleri sırasında en büyük hatanın kıyaslama yapmak olduğunu belirtiyor. “Çocuğunuzun karnesini diğer çocuklarla karşılaştırmayın. Yaşıtlarıyla yapılan kıyaslamalar, arkadaşlarının daha başarılı olduğunun vurgulanması ve başarısızlıkla suçlanması; çocukta kaygı, yetersizlik, özgüven eksikliği ve değersizlik duygularına yol açar” şeklinde uyarıda bulunuyor.

Başakgil, karne değerlendirilirken öncelikle olumlu yönlere odaklanılması ve çocuğun kendini ifade etmesine olanak tanınması gerektiğini vurguluyor. Suçlayıcı bir dil yerine, başarısızlıkların nedenlerinin birlikte ve yapıcı bir şekilde ele alınmasını öneriyor. Tatil dönemi, başarısız olunan dersler için bir kriz değil, telafi ve destek süreci olarak değerlendirilmelidir.

Başarısızlığın geçici bir durum olduğuna dikkat çeken Psikolog Buse Başakgil, karnedeki notların çocuğun kişiliğinin bir parçasıymış gibi algılanmasının ciddi riskler taşıdığını belirtiyor. ‘Sen tembelsin, yaramazsın, bu gidişle sınıfı geçemezsin’ gibi ifadelerin, çocukta ‘Ben hiçbir işe yaramıyorum’ algısı oluşturduğunu ifade ediyor. Bu da kaygıyı artırır ve özgüveni zedeler. Çocuk bir konuda başarısızsa, bu durum ilgi alanları ve destek ihtiyacı üzerinden değerlendirilmelidir.

Çocuk ve Ergen Psikoloğu Buse Başakgil, karne döneminde ebeveynlerin sıkça yaptığı hataları şu şekilde sıraladı:

• Kötü not nedeniyle çocuğun spor ve sosyal faaliyetlerini kısıtlamak
• Sürece değil yalnızca sonuca odaklanmak
• İlk olarak düşük notları gündeme getirmek
• Kötü not getirdiği için sevgiyi, ilgiyi ve şefkati geri çekmek, mesafeli ve soğuk davranmak

PAHALI KARNE HEDİYELERİNDEN KAÇININ

Karne hediyesi meselesine de değinen Başakgil, maddi ödüllerin yanlış kullanıldığında eğitim sürecine zarar verebileceğini belirtiyor.

“Her zaman öncelik tatlı sözlerle takdir edilmelidir. Maddi ödülün değeri değil, sembolik anlamı önemlidir.” Özellikle ilkokul çağındaki çocuklar için kitaplar, boya kalemleri, basit oyuncaklar, doğa gezileri, müze ve sinema etkinliklerinin daha sağlıklı ödüller olduğunu ifade ediyor. Bilgisayar, cep telefonu, oldukça pahalı hediyeler ya da evcil hayvan gibi seçeneklerin karne hediyesi olarak tercih edilmesi önerilmemektedir.