Yapılan hesaplamalara göre, tarım dışı sektörlerdeki kayıt dışı çalışanların tamamı sisteme dahil edildiğinde, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yıllık 1,5 trilyon liraya kadar ek prim ve vergi geliri sağlanabileceği belirlenmiştir. Bu ek kaynak sayesinde, emekli aylıklarına bütçeden herhangi bir ek ödeme yapılmadan yüzde 31 oranında zam yapılma imkanı doğacaktır.

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın aktardığına göre, kayıt dışı istihdam oranı 2015 yılında yüzde 33,6 iken, 2025’te bu oranın yüzde 24,6’ya düşmesi bekleniyor. Ancak tarım dışı sektörlerde bu oran 2025 itibarıyla yüzde 15,9 seviyesinde kalacaktır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılı son çeyrekte toplam 8 milyon 37 bin kişi kayıt dışı çalışmakta olup, bunun 3,5 milyonu tarım sektöründe, 4,5 milyonu ise tarım dışı sektörlerde yer almaktadır. Tarım dışındaki kayıt dışı çalışanların çoğunluğunu ücretli ve yevmiyeli çalışanlar oluşturmaktadır.

Kayıt dışı istihdamın maliyeti 654,3 milyar lira

Kayıt dışı istihdam, en ciddi zararları çalışan kesime yansıtmaktadır. Çalışanlar sosyal güvenceden ve emeklilik hakkından mahrum kalırken, kurallara uyan işverenler haksız rekabetle karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, SGK ve kamu maliyesinde de büyük ölçekte gelir kaybı anlamına gelmektedir.

Elde edilen verilere göre, yalnızca tarım dışı sektörde kayıt dışı çalışanların tamamı asgari ücret üzerinden sisteme dahil olsa, SGK’ya aylık 54,5 milyar lira, yıllık ise 654,3 milyar lira ek prim geliri sağlanabilir. Asgari ücretli bir çalışan için toplam 12 bin 138 lira prim ödemesi yapıldığı göz önünde bulundurulduğunda, kayıt dışı istihdamın boyutu sosyal güvenlik sistemi açısından yüz milyarlarca liralık kayıplara işaret etmektedir.

Asgari ücretle çalışan bir işçi için 4 bin 624,20 TL sosyal sigorta primi ve 330,30 TL işsizlik sigortası primi işçi payı, imalat dışı sektörler itibarıyla ise 6 bin 523,43 TL sosyal sigorta primi ve 660,60 TL işsizlik sigortası primi işveren payı olmak üzere toplam 12 bin 138,53 TL prim alınmaktadır.

Yıllık 654,3 milyar lira ek prim geliri

Tarım dışı sektörlerde kayıt dışı istihdam edilenlerin tamamının asgari ücretli olarak kaydedilmesi durumunda, 2026 yılında SGK’nın aylık prim geliri 54,5 milyar lira, yıllık ise 654,3 milyar lira ilave prim geliri olacaktır.

2025 yılında özel sektörde SGK’ya bildirilen prime esas ortalama aylık kazanç 48 bin 194 lira olarak hesaplanmış olup, bu tutar asgari ücretin 1,85 katına denk gelmektedir. 2026 yılında ortalama kazancın 61 bin 105 liraya yükseleceği varsayıldığında, bir çalışan için aylık toplam prim yükü 22 bin 456 liraya ulaşmaktadır. Gelir ve damga vergisi eklendiğinde, işçi başına aylık toplam kamu yükümlülüğü 28 bin 744 liraya çıkmaktadır.

Tarım dışı sektörlerdeki tüm kayıt dışı çalışanların bu seviyeden sisteme dahil edilmesi halinde, devletin aylık 129,1 milyar lira, yıllık ise 1 trilyon 549,4 milyar lira ek vergi ve prim geliri elde etmesi öngörülmektedir.

Emekli aylığına ek yüzde 31 zam

SGK’nın 2026 yılında 5,2 trilyon lira prim geliri elde etmesi, 4 trilyon 968 milyar lira emekli aylığı ödemesi yapması beklenmektedir. SGK’nın gelir-gider açığının ise 43,7 milyar lira seviyesinde olacağı tahmin edilmektedir.

Tarım dışı sektörlerdeki tüm çalışanların kayda alınması durumunda, SGK’nın bütçesinden ek bir harcama yapılmadan 2026 yılında emekli aylıklarına mevcut zamlara ek olarak yüzde 31 oranında bir zam yapılması mümkün olacaktır.

Kasım ayı itibarıyla 26,3 milyon aktif sigortalıya karşılık 16,2 milyon pasif sigortalı (yaşlılık aylığı, dul ve yetim aylığı alanlar) bulunmaktadır. Aktif çalışan sigortalı başına dosya bazında emekli aylığı alanların oranı 1,63 düzeyindedir. Tarım dışı sektörlerde çalışanların tamamı sigortalı çalışmaya başladığında, bu oran 1,75’e yükselecektir.