Helen Briggs
BBC News, Bilim muhabiri

Evcil kedilerde kanserin şimdiye kadar oluşturulmuş en kapsamlı genetik haritası, bu hastalığın insanlardaki türleriyle benzerlikler taşıdığını göstermiştir.

Bu araştırma, kediler ve insanlarda kanser tedavisine yönelik yeni yöntemlerin geliştirilmesine yardımcı olabilecek bulgular sunmaktadır.

Bilim insanları, yaklaşık 500 evcil kedinin tümör DNA’sını inceleyerek hastalıkla ilişkili temel genetik mutasyonları tespit etmiştir.

Kedilerde kanser, hastalık ve ölümün başlıca sebeplerinden biri olmasına karşın, bu hastalığın nasıl geliştiği hakkında oldukça az bilgi bulunmaktadır.

Araştırmanın başyazarı Dr. Louise Van der Wayden, “Kedilerde kanser genetiği bugüne kadar adeta kapalı bir kutuydu” sözleriyle durumu özetliyor.

“Herhangi bir türde kanseri ne kadar iyi anlarsak, bu herkes için o kadar yararlı olur,” ifadelerini ekliyor.

Araştırmaya göre, kediler özellikle üçlü negatif meme kanserinin anlaşılmasında önemli bir model teşkil edebilir.

Cambridge’deki Wellcome Sanger Enstitüsü tarafından yürütülen uluslararası ekip, 13 farklı kedi kanseri türüyle ilişkili yaklaşık bin geni analiz etmiştir.

Araştırmacılar, kedilerde kansere neden olan birçok genin insanlardaki karşılıklarıyla örtüştüğünü belirlemiştir. Bu durum, iki türün tümörlerin büyümesine ve yayılmasına olanak tanıyan temel biyolojik süreçleri paylaştığını gösteriyor.

Bilim insanları, ev kedilerinin özellikle üçlü negatif meme kanseri gibi bazı meme kanseri türlerinin anlaşılmasında kritik bir rol oynayabileceğini vurgulamaktadır.

Bu tür, tümör hücrelerinde östrojen reseptörü, progesteron reseptörü ve HER2 proteininin negatif olduğu, agresif bir meme kanseri alt türüdür ve meme kanserlerinin yaklaşık yüzde 15’ini oluşturmaktadır.

Kediler ve insanlar aynı çevreyi paylaştıkları için, evcil hayvanların kanserin çevresel nedenlerini anlamada önemli ipuçları sunabileceği düşünülmektedir.

Kedilerde bu alt tür insanlara kıyasla daha sık görülmektedir. Bu da araştırmacılara daha fazla örnek üzerinde çalışma fırsatı sunmakta ve tedaviye yönelik yeni ilaçlar geliştirilmesine ışık tutmaktadır.

İngiltere’deki hanelerin yaklaşık dörtte birinde en az bir kedi bulunmaktadır. Bu da kedileri, köpekler kadar yaygın ve güvenilir bir ev arkadaşı haline getirmektedir.

Ancak, köpekler üzerinde kanser araştırmaları oldukça kapsamlı bir şekilde gerçekleştirilmişken, kediler büyük ölçüde göz ardı edilmiştir.

Bilim insanları, her iki evcil hayvanın da bazı kanser türlerinde rol oynayan çevresel faktörlere dair önemli bilgiler sunabileceğini belirtmektedir.

Evcil hayvanlar, bizimle aynı ortamları paylaştıkları için, çevresel etkenlere maruz kalmaktadırlar.

Kanada’daki Ontario Veterinerlik Koleji’nden Prof. Geoffrey Wood, “Bu sayede kanserin hem kedilerde hem de insanlarda neden geliştiğini, yaşadığımız çevrenin kanser riskini nasıl etkilediğini daha iyi anlayabilir ve belki de hastalığı önlemenin ve tedavi etmenin yeni yollarını bulabiliriz” şeklinde açıklama yapmaktadır.

Araştırma, Science dergisinde yayımlanmıştır.