Türkiye, 2026 Kış Olimpiyatları’na 8 sporcu ile katılım gösterirken, organizasyonu madalya kazanmadan tamamladı. Yaz olimpiyatlarında üç haneli sporcu sayısına yaklaşan bir ülke için bu durum, kış sporlarının gelişimindeki engellerin yeniden sorgulanmasına yol açtı:

Coğrafi koşullar mı yetersiz, altyapı mı eksik, yoksa sorun bütçe ve stratejik tercihlerde mi?

2026 Milano-Cortina Oyunları’nda Türkiye, kayakla atlamada Fatih Arda İpcioğlu ve Muhammed Ali Bedir, kayaklı koşuda İrem Dursun ve Abdullah Yılmaz, alp disiplininde Ada Hasırcı ile Thomas Kaan Önol Lang, kısa kulvar sürat pateninde ise Furkan Akar ve Denis Örs ile mücadele etti. Katılım 8 sporcu ile sınırlı kalırken, madalya kazanılamadı.

Son dört kış olimpiyatı verileri de benzer bir durumu yansıtıyor. Türkiye, 2010 Vancouver’da 5, 2014 Soçi’de 6, 2018 PyeongChang’de 8, 2022 Pekin’de ise 7 sporcu ile temsil edildi. Katılım düzenli bir şekilde devam etse de, sayılar tek haneli ve sınırlı kalıyor. Türkiye’nin kış olimpiyatlarında bugüne kadar madalya kazanamadığı da dikkat çekiyor.

Uzmanlar, sorunun tek başlık altında ele alınamayacak kadar karmaşık olduğunu belirtiyor. Ancak yapılan analizler, ortak bir sorunun varlığını ortaya koyuyor: sürdürülebilir spor politikası ve kaynak yönetimi eksikliği.

Spor kültürü ve sistem sorunları

DW Türkçe’ye röportaj veren spor yazarı ve akademisyen Prof. Dr. Cem Çetin, meselenin sadece kış sporlarıyla sınırlı olmadığını ifade ediyor. “Öncelikle biz bir spor ülkesi değiliz” diyen Çetin, yaz olimpiyatlarında bile birçok branşta sporcu yetiştirilmesinin zorluğuna dikkat çekiyor.

“Atlet yetiştiremeyen bir ülkenin farklı spor dallarında başarılı olma şansı yok” diyen Çetin, temel sorunun spor kültürü olduğunu belirtiyor. “Maalesef ülkemizde bir spor kültürü mevcut değil” sözleriyle, başarıların sistemli üretimden ziyade, bireysel ve dönemsel çıkışlarla elde edildiğine vurgu yapıyor.

Çetin, sorunun yalnızca bireysel değil, kurumsal olduğunu da kaydediyor. Uzun vadeli planlama, performans ölçümü ve hesap verebilirlik mekanizmalarının kurulmadığı sürece kalıcı başarı elde edilemeyeceğini ifade ediyor.

Erzurum 2011’de hedef neydi?

2011 Erzurum Üniversiteler Arası Kış Oyunları, Türkiye için önemli bir yatırım fırsatıydı. Uluslararası standartlara uygun kayakla atlama kuleleri, buz salonları ve pistler inşa edildi. Ancak Çetin, bu yatırımların sürdürülebilir bir sporcu üretim sistemine dönüşmediğini savunuyor.

Çetin, Erzurum 2011 hakkında “Niçin yaptık? Hedefimiz neydi? Belli değil” diyor. “Aldık, düzenledik, bir işe yaramadı ki” ifadeleriyle, organizasyonun kalıcı bir sporcu yetiştirme modeli oluşturmadığını belirtiyor. Eleştirisini tesislerin kullanılabilirliği üzerinden değil, çıktılara odaklanarak yapıyor. Çetin’e göre mesele, fiziki altyapının varlığı değil; bu altyapının elit sporcu havuzunu genişletip genişletmediği ve uluslararası başarı üretip üretmediğiyle ilgili.

“Bir plan yapacaksın, program oluşturacaksın ve buna göre kaynak ayıracaksın” diyerek strateji eksikliğine dikkat çeken Çetin, tesisleşmenin denetim ve devamlılıkla tamamlanmadığı takdirde sonuç elde edilemeyeceğini ifade ediyor.

İnsan kaynağı ve sporcu havuzu

Çetin’in özellikle altını çizdiği bir diğer konu insan kaynağı. Geniş tabanlı bir sporcu havuzu oluşturmadan elit sporcu yetiştirmenin mümkün olmadığını belirtiyor.

Kayaklı koşu gibi branşların Anadolu’nun doğal koşullarıyla uyumlu olduğunu, ancak atletizm altyapısının zayıflığının kış sporlarına da olumsuz yansıdığını ifade ediyor. Çetin’e göre, spor kültürü küçük yaşta başlamadıkça, tesis yatırımları tek başına başarı getirmiyor.

Medya ve denetim eksikliği

Çetin, spor medyasına yönelik eleştirilerini de sıralıyor. “Türkiye’de dört büyüklerin basını var” diyerek spor gündeminin büyük ölçüde futbola sıkıştığını vurguluyor. Kış sporlarının kamuoyunda yeterince yer bulamaması, performans denetimi ve hesap verebilirlik mekanizmalarının zayıf kalmasına yol açıyor.

“Tespit yapılmadığı için reçete de ortaya çıkaramıyoruz” diyerek, spor politikalarının yeterince analiz edilmediğini ve bu nedenle yapısal çözümler üretilmediğini ifade ediyor.

Turizm yatırımı mı, spor yatırımı mı?

Turizmci Cem Kınay, meseleyi farklı bir açıdan değerlendiriyor. “Coğrafi olarak ciddi bir potansiyele sahibiz” diyen Kınay, Doğu Anadolu ve İç Anadolu’nun yüksek bölgelerindeki uzun ve sert kış koşullarına dikkat çekiyor. Ancak Kınay’a göre sorun, doğal şartların yetersizliği değil:

“Mesele yalnızca kar ya da rakım değil, sürdürülebilir bir spor kültürü ve erken yaşta sistematik sporcu yetiştirme modelidir.”

Kınay, “Türkiye’de kayak merkezleri büyük ölçüde turizm yatırımı perspektifiyle planlandı; yatak kapasitesi, telesiyej, otel ve hafta sonu doluluğu önceliklendirildi” sözleriyle, bu yaklaşımın ekonomik getiriyi önceleyen bir model kurarken olimpik sporcu yetiştirme hedefini ikinci planda bıraktığını belirtiyor.

Erciyes ve Palandöken gibi merkezlerin teknik olarak geliştiğini dile getiren Kınay, “Bu merkezler pist kalitesi ve rakım açısından bazı branşlarda antrenman için uygun. Ancak olimpik başarı için tesis yeterliliği tek başına yeterli değildir” diyerek yıl boyu açık kondisyon altyapısı, kulüp sistemi, bilimsel performans takibi ve uzun vadeli finansal destek ihtiyacına dikkat çekiyor. Federasyon-strateji bütünlüğü ve kamu-özel sektör eşgüdümü kurulmadan sistemin tamamlanamayacağını ifade ediyor.

İklim değişikliğinin de durumu etkilediğini belirten Kınay, “Yapay kar artık iklim değişikliği nedeniyle bir lüks değil, zorunluluk” diyor. Sezon sürelerinin kısalması ve enerji maliyetlerinin artması, spor yatırımlarını daha maliyetli hale getiriyor. Türkiye’de henüz güçlü ve kendi kendine yeterli bir “kış sporları ekosistemi”nden söz etmenin zor olduğunu vurguluyor.

Bütçe ve kaynak meselesi

Sorunun en somut boyutu, bütçe ve kaynak tahsisi. Resmi bütçe tasarılarına göre Türkiye Kayak Federasyonu’nun 2026 yılı için tahmini bütçesi 152 milyon 250 bin TL. Türkiye Buz Pateni Federasyonu’nun yaklaşık 150 milyon TL’lik bütçesi ise 2025 yılı geçici bütçe tasarısına dayanıyor. Türkiye Buz Hokeyi Federasyonu’nun 151 milyon 920 bin TL’