Donald Trump, 3 Mart’ta yaptığı açıklamada, Körfez’den geçen deniz ticaretinin, özellikle enerji sevkiyatlarının güvenliğinin sağlanması amacıyla siyasi risk sigortası ve teminat mekanizmalarının devreye alınması talimatını verdi. Ancak denizcilik sektörü, bu önlemin mevcut krize yalnızca sınırlı bir katkı sunabileceğini düşünüyor.

Boğazın beklenenden daha uzun süre kapalı kalabileceği endişeleri, Körfez petrolüne yüksek derecede bağımlı ülkeleri alternatif arayışlara yönlendiriyor. Bu durum, acil durumlar için oluşturulan stratejik petrol stoklarının öneminin yeniden gündeme gelmesine yol açıyor.

Hürmüz Boğazı’ndan taşınan petrolün büyük bir kısmı, Asya ülkelerine sevk ediliyor. Bu ülkeler arasında başlıca ithalatçılar olarak Çin, Hindistan ve Japonya öne çıkıyor.

Uzmanlar, stratejik petrol rezervlerinin hemen kullanıma alınmasının, krizin derinleşmesi durumunda ilerideki seçenekleri kısıtlayabileceğini ifade ediyor. Öte yandan, rezervlerin kullanılmaması ise piyasanın devlet müdahalesine dair güven hissini zayıflatabilir. Bu durum, petrol fiyatlarının yönünü etkileyen önemli bir faktör olarak dikkat çekiyor.

Rezerv kullanımı piyasa sinyallerine bağlı olmalı

Rice Üniversitesi Baker Enstitüsü Enerji Çalışmaları Merkezi Kıdemli Direktörü Kenneth Medlock, AA muhabirine yaptığı açıklamada, rezervlerin hangi arz kesintisi senaryolarında ekonomik açıdan etkin olacağı sorusunun, ani fiyat artışları dönemlerinde sıkça tartışıldığını belirtti.

Medlock, en etkin yaklaşımın takdire dayalı değil, kurala dayalı olması gerektiğini vurguladı. “Rezerv kullanımı, siyasi kararlarla değil, piyasa sinyallerine göre otomatik olarak devreye girmelidir. Takdire dayalı müdahaleler gecikmeli etkiler yaratır ve piyasa koşulları başka mekanizmalarla değişmiş olabilir. Ancak petrol fiyatları hızla yükselirse ve Hürmüz Boğazı’ndan akış uzun süre kesilirse, yapılacak bir rezerv salımı etkili olabilir. ABD’de benzin fiyatları yükselmeye başladığında siyasi saiklerle yapılan bir salım ise her zaman ekonomik açıdan verimli olmayabilir.” değerlendirmesini yaptı.

Koordineli stok kullanımı gündeme gelebilir

Medlock, olası rezerv salımlarının etkisinin mevcut stok seviyeleri ve yedek üretim kapasitesine bağlı olduğunu belirtti. “ABD’nin tek başına yapacağı bir salımın etkisi sınırlı kalabilir. Ancak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonu ile gerçekleştirilecek toplu müdahaleler, fiyatlar üzerinde anlamlı bir etki yaratabilir. Bu durum, salım büyüklüğüne ve Basra Körfezi’nden yapılan ihracatın aksama oranına bağlıdır.” şeklinde konuştu.

Genel olarak, ABD, IEA ülkeleri ve Çin’in stratejik stoklarının birkaç haftalık bir kesintiyi dengeleyebileceğini ifade eden Medlock, uzun süreli bir kapanma durumunda stokların fiyat artışlarını dengeleme kapasitesinin zorlanacağını belirtti.

Bu bağlamda, Basra Körfezi dışındaki OPEC+ üyelerinden üretim artışı ve Rus petrolünün belirleyici rolünün gündeme gelebileceğini kaydeden Medlock, “Talep taraflı önlemler, karne uygulamaları gibi, genellikle son çare olarak kullanılır. Uzun süreli arz şokunda büyük tüketici ülkeler arasında koordineli salımlar oldukça muhtemeldir. Stratejik petrol rezervi ve IEA stratejik stok sistemlerinin amacı da budur. Ayrıca, yaklaşık 120 günlük tüketime eşdeğer stoklara sahip Çin ile eşgüdüm arayışları gündeme gelebilir.” ifadelerini kullandı.

TIKLAYIN – CANLI BLOG | Savaşta 7. gün: Pentagon, “Yeni başlıyoruz” dedi, son durumu açıkladı; 30’dan fazla İran gemisi batırıldı, balistik füze saldırıları yüzde 90 azaldı!