ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmalar sonucunda Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, Körfez ülkelerinde büyük ekonomik kayıplara neden oldu. Uzmanlar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak’ın enerji krizinden dolayı günlük toplam kaybının yaklaşık 2,3 milyar dolar civarında olduğunu belirtiyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın karşılık verme eylemleri, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm gibi birçok sektörde önemli bir ekonomik yavaşlama yarattı. Savaşın ilk üç haftalık bilançosu, bölge ekonomilerinde meydana gelen tahribatı net bir şekilde gözler önüne serdi.

Körfez bölgesi, günlük yaklaşık 30 milyon varillik petrol üretimiyle dünya arzının yaklaşık üçte birini karşılamakta olup, Hürmüz Boğazı da küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bir güzergah konumundadır.

Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri, küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini gerçekleştirirken, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Irak gibi ülkelerin petrol ihracatının büyük bir kısmı bu bölgeden dünya pazarlarına ulaşmaktadır.

ABD-İsrail ve İran Savaşı’nın üçüncü haftasında Körfez ülkelerinin petrol ihracatı, yüzde 60’tan fazla bir düşüşle günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile gerilemiştir.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, deniz yoluyla gerçekleştirilen petrol sevkiyatının yüzde 25’i Hürmüz Boğazı’ndan geçmektedir. Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan gibi büyük Asya ekonomileri, Körfez bölgesinden önemli miktarda petrol ithal etmektedir. Bu bölgeden çıkan ham petrolün yüzde 44’ü Çin ve Hindistan’a yönlendirilmektedir.

Modern tarihteki en büyük petrol arz kesintisi yaşanıyor

Yaklaşık 15 milyon varillik söz konusu kesinti, modern tarihin en büyük petrol arz kesintilerinden biri olarak değerlendirilmekte. LNG ve petrokimya gelirleri hariç, Körfez ülkelerinin petrol gelirlerinde son iki haftada yaşanan kaybın 25 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. LNG ve diğer ürünlerin de dahil edilmesiyle bu miktarın daha da artabileceğinden endişe ediliyor.

Bu stratejik geçitte ham petrol ve petrol ürünleri ticaretinin durma noktasına gelmesi, petrol piyasalarında arz endişelerini artırırken fiyatlarda da ciddi artışlara sebep oluyor.

Petrol fiyatlarının kısa sürede varil başına 100 doları aşmasının ardından, IEA üyesi ülkeler toplam 400 milyon varillik acil durum petrol stokunu piyasaya sunma konusunda uzlaşmaya vardı. Bu adım, petrol fiyatlarının kontrolsüz bir şekilde yükselmesini engelleyerek rafinerilerin kısa vadede ham petrol temin etmesini sağladı.

Analistler, bu durumun petrol fiyatlarında büyük bir düşüş sağlamasının zor olduğunu belirtirken, fiyat artışlarının yavaşlayabileceği ve piyasadaki panik dalgalanmasının bir süreliğine sınırlanabileceği değerlendiriliyor.

Suudi Arabistan’ın günlük kaybı 1 milyar dolara yaklaştı

Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak’ın enerji krizinden kaynaklanan toplam kaybının günlük yaklaşık 2,3 milyar dolar seviyesinde olduğunu aktardı.

Akyener, yıllık petrol ve doğalgaz gelirlerine baktığında, Suudi Arabistan’ın 230 milyar dolarla ilk sırada yer aldığını belirtirken, “Bunu 140 milyar dolarla BAE, 120 milyar dolarla Katar, 100 milyar dolarla Kuveyt, 55 milyar dolarla Umman ve 15 milyar dolarla Bahreyn izliyor. Dünyanın en büyük petrol ihracatçısı ve OPEC lideri olan Suudi Arabistan’ın devlet gelirinin yüzde 60’ı petrol gelirlerinden oluşuyor. Son iki haftada yaşanan gelişmelerle Suudi Arabistan’ın günlük kaybının 1 milyar dolara yaklaştığı hesaplanıyor” ifadelerini kullandı.

BAE’nin günlük 3 milyon varil petrol üretimi bulunduğunu belirten Akyener, bu ülkenin gelirlerinin yaklaşık yüzde 60’ının petrol ve doğalgaz gelirlerinden elde edildiğini ifade etti.

Akyener, Hürmüz Boğazı krizi sebebiyle BAE’nin günlük kaybının 350 milyon dolar olarak hesaplandığını aktararak, “Dünyanın en büyük LNG üreticisi ve ihracatçısı olan Katar’ın da gelirlerinin yüzde 80’i doğalgaz ihracatından geliyor. Doğalgaz, ülke ekonomisinin ana kaynağı. Son dönemdeki olaylar Katar ekonomisine günlük 300 milyon dolar kayıp olarak yansıyor. LNG tankerlerinin sevkiyatı için Hürmüz’ü kullanmak zorunda kalan Katar’ın LNG ihracatı neredeyse tamamen durmuş durumda. Körfez ülkelerinden Kuveyt’in günlük 2,8 milyon varil petrol üretim kapasitesi bulunuyor. Ülke ekonomisinin yaklaşık yüzde 85’ini petrol gelirleri oluşturuyor. Kuveyt’in kaybının ise günlük 200 milyon dolara yaklaştığı belirtiliyor.” açıklamalarında bulundu.