Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Numan Kurtulmuş, TBMM Tören Salonu’nda düzenlenen 28. Dönem 4. Yasama Yılı Değerlendirme Toplantısı’nda gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu. Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kurtulmuş şu konulara değindi:

• Terörsüz Türkiye süreci
• Fon soruşturması
• Yeni Anayasa ve Mekke Ortak Savunma Anlaşması
• Erken seçim tartışmaları
• İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun BM Genel Kurulu’nda protesto edilmesi

İzleme Komisyonu Hızla Kurulacak

Kurtulmuş, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun kapsamında Meclis’te kurulması planlanan komisyona ilişkin şu şekilde konuştu:

“Meclisin açılmasıyla birlikte bu süreçte önemli bir görev görecek olan izleme komisyonu hızlı bir şekilde kurulacak, yasanın kendisine yüklediği sorumluluğu yerine getirecektir.”

Yoğun bir dönemi geride bıraktıklarını belirten Kurtulmuş, bu dönemde milletvekillerinin 571 kanun teklifi sunduğunu ifade etti. Bütçe ve Kesin Hesap Kanun teklifleri ise Cumhurbaşkanı tarafından TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Kurtulmuş, Genel Kurul gündeminde 121, komisyonlarda ise 3 bin 538 kanun teklifinin bulunduğunu açıkladı.

Kurtulmuş, yasama yılının bilançosunu şöyle açıkladı:

“4. Yasama Yılı’nda 36 kanun kabul edilmiş, 41 TBMM Kararı alınmıştır. Bu süre içerisinde 125 birleşimde toplam 929 saat 21 dakika çalışılmış ve yaklaşık 24 bin 150 sayfa tutanak tutulmuştur. İhtisas ve Meclis Araştırma Komisyonlarında ise 901 saat çalışılmış ve 27 bin sayfayı aşkın tutanak tutulmuştur.”

Kurtulmuş, TBMM’nin dünyanın en yoğun çalışan meclisleri arasında yer aldığını vurguladı. Yaptıkları ziyaretlerde ve meclis başkanlarıyla görüşmelerde meclislerin çalışmalarını karşılıklı olarak gözden geçirdiklerini anlattı. Bu görüşmelerde TBMM’nin fevkalade yoğun bir çalışma yürüttüğünü kaydetti.

Yasama dokunulmazlıklarına da değinen Kurtulmuş, “4. Yasama Yılı’nda TBMM Başkanlığına 160 Yasama Dokunulmazlığı Tezkeresi sunulmuştur. Halihazırda 1096 tezkerenin Karma Komisyonda olduğunu hatırlatmak isterim” dedi.

TBMM’deki En Yüksek Konsensüs

Kurtulmuş, geçen yasama yılının en önemli çabalarından birinin Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun çalışmaları olduğunu ifade etti. Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un kabul edilmesiyle yeni bir döneme geçildiğini belirtti.

Kurtulmuş’a göre bu çalışmalar, TBMM tarihinde müzakereci demokrasinin en olgun örnekleri arasında yer alıyor. Komisyon 21 toplantı gerçekleştirdi. Toplantılarda farklı bölgelerden ve siyasi görüşlerden çok sayıda sivil toplum kuruluşu, akademisyen ve siyasetçi dinlendi. Toplam 90 saat müzakere yapıldı ve 4 bin 318 sayfa tutanak tutuldu.

Kurtulmuş, komisyon raporunun Türkiye demokrasisinde ender görülen bir ittifakla, 47 milletvekilinin “kabul” oyuyla onaylandığını hatırlattı. Bu kabulle Terörsüz Türkiye süreciyle ilgili kapının aralandığını belirtti. Ardından Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 467 milletvekilinin oyuyla kabul edildi.

Kurtulmuş’tan Açıklamalar

“Bildiğimiz kadarıyla, TBMM’de şimdiye kadar herhangi bir yasa teklifi üzerinde oluşmuş olan en yüksek ittifak, en yüksek konsensüstür. Rapor kapının aralanması, yasanın bu kadar büyük oyla kabul edilmesi de bu kapının aralanmasını sağlamaktadır. Bu kapı yeni bir yola çıkmıştır; bu yolda başından beri vurguladığımız gibi Terörsüz Türkiye ve terörsüz bölge inşa edilecektir. Bu ülkede birliğin, beraberliğin, kardeşliğin, dayanışmanın ve demokratik standartların yükseltilmiş olduğu bir Türkiye’nin kurulacağını umuyoruz.”

Terörsüz Türkiye Süreci Gerçekleşiyor

Kurtulmuş, bölgedeki gelişmelerin Terörsüz Türkiye meselesinin yalnızca bir temenni olmadığını kanıtladığını söyledi. Kurtulmuş’a göre süreç hızla ete kemiğe bürünmekte.

Kurtulmuş, Suriye’de PYD unsurlarının yönetime entegrasyonunun başarılı şekilde devam etmesinin terörsüz bir bölgeye ulaşmak için önemli bir adım olduğunu vurguladı. Irak konusundaki gelişmelere de değindi:

“Aynı şekilde Irak Temsilciler Meclisi Başkanı Heybet Halbusi ile yaptığımız görüşmelerde, son olarak Cumhurbaşkanımızın BM toplantısı çerçevesinde Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile gerçekleştirdiği görüşmede gündeme gelen Irak’taki silahlı milislerin silahlarının alınması ve Irak’ta başka hiçbir gücün silah bulundurmaması süreci de bu ay sonu veya ekim başında başlayacaktır.”

Meclis Üzerine Düşen Sorumluluklar

Kurtulmuş, kanunun kabulünün ardından atılan adımları hatırlatarak şu bilgileri verdi: “Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında üst düzey bir kurul oluşturuldu ve çalışmalarına başladı. Bu kurul, örgütün silah bıraktığını ve kendini feshettiğini tespit etmekle sorumlu.”

Kurtulmuş, Meclis Üzerine Sorumlulukları Anlattı

“Meclisin açılmasıyla birlikte önemli bir görev görecek olan izleme komisyonu hızlı bir şekilde kurulacak; yasaya yüklenen sorumluluklar yerine getirilecektir. Bundan sonraki süreçte Meclisimize üç sorumluluk düşüyor: Konunun sonuna kadar takibini gerçekleştirmek, terör örgütünün silahsızlanma ve feshi ile ilgili kurulun çalışmaları da dikkate alarak hukuki ölçüde sürecin izlenmesini sağlamak ve Cumhurbaşkanı Yardımcımızın başkanlığındaki bu kurul ile Meclis arasındaki uyumu tesis etmektir. Ayrıca, ihtiyaç halinde yeni yasal düzenlemelerin yapılmasına dair müzakereler gerçekleştirilmelidir.”

Yasa Uygulaması İçin Teminatlar

Kurtulmuş, yasanın titizlikle hazırlandığını ve üç emniyet sübabı konulduğunu ifade etti:

“Örgütün fesih ve silahsızlanma sürecinin yolunda gittiğinin tespiti, Türkiye’nin en üst kurulu olan MGK tarafından beyan edilince bu yasa uygulamaya konulacaktır. Yani, örgütün feshi ve silahsızlanması sağlanmadan yasa uygulanmayacak. Yasal süreci yürütecek üst düzey temsil ile kurul için ikinci teminat oluşturuldu. Üçüncü ise TBMM bünyesinde oluşturulacak izleme kuruludur; bu da sürecin takip edilmesi ve kontrolü açısından kritiktir. “

Soru Önergeleri ve Meclis Araştırma Önerileri

Kurtulmuş, 4. Yasama Yılı’nda toplam 14 bin 354 soru önergesi verildiğini, 6 bin 720’sinin cevaplandığını belirtti. TBMM Başkanlığı olarak her yıl aralık ve haziran dönemlerinde ilgili bakanlara yazılar gönderdiğini ifade etti. Bu yazılar, milletvekillerinin sorularına vaktinde ve etkili cevap verilmesi yönündeki tavsiyeleri içeriyor.

TBMM Başkanı’na ise 133 yazılı soru önergesi verildi, bunlardan 125’i zamanında cevaplandırıldı. Kurtulmuş, “kağıtsız parlamento” anlayışına uygun olarak yanıtların milletvekillerine e-posta ve SMS ile iletildiğini belirtti. Ayrıca, bu dönemde 1403 Meclis Araştırma Önergesi verildi, 12 önerge ittifakla kabul edilerek iki Meclis Araştırma Komisyonu oluşturuldu. 59 genel görüşme önergesi de sunuldu.

Parlamenter Diplomasi ve Uluslararası Katılım

Kurtulmuş, TBMM’nin parlamenter diplomasi konusunda oldukça etkili olduğunu bildirdi. Bu çerçevede, uluslararası toplantılar ve karşılıklı ziyaretler yapıldığını açıkladı. Toplamda 191 toplantı yapılmış, ihtisas komisyonlarınca 105 faaliyet gerçekleştirilmiş, 10 seçim gözlemi düzenlenmiştir. TBMM’den 209 heyet yurt dışına resmi ziyaretlere gitmiş, yabancı parlamenterler de 36 heyetle Türkiye’de ağırlanmıştır.

Kurtulmuş, TBMM Başkanı olarak toplam 95 ikili görüşme yaptığını, bazı toplantılara da bizzat katıldığını kaydetti.

PAB Genel Kurulu’na Katılım

Kurtulmuş, TBMM’nin bu yıl 152. Parlamentolar Arası Birlik Genel Kurulu’na ev sahipliği yaptığını hatırlatarak, uzun yıllardır en yüksek katılımlı genel kurulun gerçekleştirildiğini açıkladı. Genel Kurul’a 157 ülkeden toplam 2 bin 420 delegasyonun katıldığını belirtmiştir.

Kurtulmuş’un Eklediği Notlar

“Bu Genel Kurul çerçevesinde Filistin’i Destekleyen Parlamentolar Grubu olarak İstanbul’da ilkini yaptığımız toplantının ikincisini gerçekleştirmiş olduk. Ayrıca çeşitli forum toplantıları bu Genel Kurul marjında yapılmıştır.”

Kurtulmuş, TBMM’nin NATO Parlamenter Zirvesi’ne de ev sahipliği yaptığını da bildirdi.

Gazzе Üzerine Kabuller

Kurtulmuş, TBMM’nin özellikle Gazze’de ve Filistin’de yaşanan insanlık dışı suçları tespit etmede etkili bir rol üstlendiğini belirtti. 7 Ekim 2023 tarihinden itibaren Genel Kurulda 9 TBMM Başkanlık Tezkeresi kabul edildi.

• “İsrail’in Gazze’ye Giden İnsani Yardım Filolarına Yönelik Saldırılarına Dair Karar” (8 Ekim 2025)
• “Küresel Sumud Filosu’na İsrail Ordusu Tarafından Yapılan Silahlı Müdahale Hakkında Karar” (30 Nisan 2026)

Kurtulmuş, Filistin’i Destekleyen Parlamentolar Grubu’nun TBMM’nin aldığı inisiyatiflerden biri olduğuna dikkat çekti.

Meclis’te Enerji Tasarrufu Çalışmaları

Kurtulmuş, TBMM’deki enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji konularını gündeme getirdi. 2023 Haziran’dan beri tesis edilen tasarruf tedbirleri doğrultusunda 2 milyon 500 bin kilovatsaat elektrik ve 300 bin metreküp doğal gaz tasarrufu sağlandığını belirtti. Yeşil enerji projeleri hakkında da bilgi veren Kurtulmuş, Konya’da güneş enerjisi santrali kurulması konusunda faaliyetlerin sürdüğünü bildirdi.

Kurtulmuş’tan İzleme Komisyonu Açıklamaları

Kurtulmuş, toplantının ardından gazetecilerin sorularına yanıt verdi. İzleme komisyonunun yapısına ilişkin soru üzerine, çalışmaların Meclis açıldıktan sonra başlayacağını söyledi. Kurtulmuş, komisyonun yapısının siyasi partilerle yapılacak müzakereler sonucunda belirleneceğini ifade etti.

Kurtulmuş, “Herhalde o kadar geniş bir komisyona ihtiyaç yok. Bunun yürütme görevi olmayacağı için daha fonksiyonel bir komisyon kurarız” dedi.

Silah Bırakma Sürecinin Durumu

Kurtulmuş, terör örgütünün silah bırakma sürecinin her şeyin “tıkır tıkır işlediğini” belirtti. Sürecin başarıyla yürütüleceği konusunda güvence verdi.

Kurtulmuş, dünya çapındaki çatışma çözüm süreçlerinde uluslararası kuruluşların denetleyici rolünün bulunduğunu ifade etti. Terörsüz Türkiye sürecinin önemli bir özelliğinin yabancı gözlerin bulunmaması olduğunu belirtti. “Üçüncü göz milletin kendisi, TBMM’dir” dedi.

Fon Soruşturmasında Sonuçlar

Kurtulmuş, sermaye piyasalarındaki soruşturmaların Türkiye ekonomisine zarar vermeden tespit edildiğini ve üzerine gidilmesi gerektiğini açıkladı.

Yeni Anayasa İhtiyacı

Kurtulmuş, Türkiye’nin kapsayıcı, demokrat ve insan haklarına dayalı yeni bir anayasaya ihtiyacı olduğunu vurguladı. “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun çalışmaları bu olgunlaşmayı ortaya koymaktadir” şeklinde konuştu.

İki Sürecin Ayrılığı

Kurtulmuş, yeni anayasa ve Terörsüz Türkiye süreçlerinin birbirinden farklı olduğuna değindi. Bu iki sürecin dikkatlice ayrı tutulması gerektiğini ifade etti.

Mekke Anlaşması Hakkında

Kurtulmuş, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın TBMM’ye sunulma takviminin henüz netleşmediğini belirtti.

İçtüzük Hakkında Açıklamalar

Kurtulmuş, muhalefetin sesi konusundaki endişelere önem verdiğini, TBMM’de temsilin adil bir şekilde sağlandığını belirtti.

Kurtulmuş’un Teşekkürü

Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM Genel Kurulu’ndaki konuşmasını takdirle izlediğini belirtti. Erdoğan, “Dünyanın dört bir yanındaki mazlum milletlerin dikkatini üzerine çekti” şeklinde konuştu.

Erken Seçim Meselesi

Kurtulmuş, erken seçim tartışmalarının yerinin şu an olmadığını belirtip, TBMM’nin kendi takvimi içerisinde ilerleyeceğini söyledi.

Hukuki Boşluk İddiaları

Kurtulmuş, TBMM’nin seçim yenileme kararını almasının hukuk çerçevesinde belirli olduğunu ifade etti.

Silahları Zihinlerde de Bırakmalıyız

Kurtulmuş, silahların yalnızca bedenen değil, zihinsel olarak da bırakılması gerektiğini, toplumdaki birliği vazgeçilmez olarak gördüğünü ifade etti.

Mekke Anlaşması İran’a Karşı Değil

Kurtulmuş, Mekke Anlaşması’nın İran’a karşı bir hamle olarak algılanmaması gerektiğini belirtti. Bunun bölge ülkelerinin ortak güvenliğini sağlamaya yönelik olduğunu vurguladı.

Basın Emeği

Kurtulmuş, basın mensuplarının haklarına sahip çıkacaklarını ve bu konuda destek vereceklerini ifade etti.