Nicolas Maduro, 2013 yılından bu yana liderliğini sürdürdüğü Venezüella’dan, ABD müdahalesi sonucu uzaklaştırıldı. Venezüella ile Türkiye arasında, Maduro döneminde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile kurulan sağlam ilişkiler dikkat çekiyordu.

DÖNÜM NOKTASI 15 TEMMUZ

15 Temmuz darbe girişiminin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ilk destek veren ülkelerden biri Venezüella oldu. Erdoğan, 2022 yılında yaptığı ortak basın toplantısında, “Değerli dostumun şahsında Venezüella halkının 15 Temmuz’da milletimizle sergilediği güçlü dayanışmayı asla unutamayız. Venezüella, 15 Temmuz hain darbe girişiminin ardından hükümetimize ilk destek veren ülkelerden biriydi” şeklinde açıklamalarda bulundu. İlginçtir ki, Erdoğan ve Maduro daha tanışmamış olmalarına rağmen bu destek sağlandı. Darbe girişiminden sadece üç ay sonra Maduro, bir enerji kongresi için İstanbul’u ziyaret ederek, Türkiye’ye giden ilk Venezüella devlet başkanı oldu. 2016 yılının sonunda Türk Hava Yolları, başkent Karakas’a direkt uçuş başlatarak iki ülke arasındaki ilişkileri daha da pekiştirdi.

ALTIN, TİCARETİ PATLATTI

2016 yılında Türkiye ile Venezüella arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 80 milyon dolar seviyesindeyken, 2017’de bu rakam 150 milyon doları aştı. Ancak asıl sıçrama 2018 yılında yaşandı. Venezüella’nın altın sektörüne yönelik ABD yaptırımları sonrasında Türkiye, Venezüella’dan altın ithal etmeye başladı. Resmi verilere göre, 2018 yılında 900 milyon dolarlık altın ithalatı yapıldı ve bu durum ticaret hacmini altı kat artırarak 1 milyar doları geçti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2018 sonunda Venezüella’ya yaptığı ziyaret sırasında, “Tek taraflı yaptırımları ve ticareti kısıtlayıcı önlemleri doğru bulmuyoruz” ifadelerini kullandı. Fakat 2019 yılı itibarıyla ABD’li yetkililerin altının işlenmesine dair uyarıları sonrası ticaret hacmi 150 milyon dolara geriledi.

‘MADURO, DİK DUR KARDEŞİM’

2019’un başlarında Venezüella’da yapılan tartışmalı seçimlerin ardından Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaido, kendisini geçici devlet başkanı ilan etti. Batılı ülkeler Guaido’yu tanırken, Erdoğan Maduro’ya güçlü bir destek sundu. Dönemin Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Erdoğan’ın Maduro’yu arayarak “Maduro kardeşim! Dik dur, yanındayız” dediğini belirtti. Erdoğan, “Dünyanın neresinde bir darbe girişimi varsa, ayırt etmeksizin hepsinin karşısındayız” diyerek Maduro’ya destek verdi. Bu gelişmeler, iki liderin ilişkisini daha da güçlendirdi.

SEDAT PEKER’İN KOKAİN İDDİASI GÜNDEME OTURDU

2021 yılında suç örgütü lideri Sedat Peker’in ifşaatları Türkiye’yi derinden sarstı. Peker, eski Başbakan Binali Yıldırım’ın oğlunun Venezüella ile bir kokain rotası oluşturmaya çalıştığını öne sürdü. Peker, “Kokain önceden Kolombiya üzerinden geliyordu, en son geçen sene 9 Haziran’da yakalandı. Yeni bir güzergah kurmak için Venezüella’ya kimin gittiğini biliyoruz; eski Başbakanımız Binali Yıldırım’ın oğlu Erkam Yıldırım” dedi. Binali Yıldırım ise oğlunun Venezüella’ya gittiğini doğrularken, “İhtiyaç sahiplerine maske ve birtakım malzemeler götürdü” açıklamasında bulundu. Sedat Peker hakkında soruşturma başlatıldı. Aynı dönemde sosyal medyada, Venezüella’dan üçüncü ülkelere peynir taşıyan gemilerde kokain tespit edildiğine dair haberler yayımlandı ve Türkiye’nin Venezüella’dan peynir ithalindeki gümrük vergisini 2020’de sıfırladığı bilgisi paylaşıldı.

TÜRKİYE’YE SON ZİYARET 2022’DE

2022 yılında Nicolas Maduro, Türkiye’ye resmi bir ziyaret daha gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Maduro ile ortak basın toplantısında 15 Temmuz’daki destekten bahsetmenin yanı sıra, “Uluslararası alanda birçok hususta benzer görüşlere sahibiz. Bu kapsamda Venezüella’ya yönelik tek taraflı yaptırımlara karşı olduğumuzu bir kez daha paylaştım” şeklinde konuştu. 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimleri sonrasında Maduro, Erdoğan’ın göreve başlama törenine katıldı ve “Kardeşim Erdoğan” başlıklı bir klip paylaştı. Şubat 2024’te Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Karakas’a giderek burada 800 milyon dolarlık dış ticaret hacmini 3 milyar dolara çıkarma hedefini dile getirdi. Fidan, “Özellikle bölgesel sorunlar ve uluslararası konularda Venezüella ile beraber ortak tutum takındığımız çok sayıda konu bulunuyor. Bunların başında bildiğiniz gibi Filistin konusu geliyor” ifadesini kullandı. Aynı yıl altın, petrol ve gaz konularında işbirliği için imzalar atıldı.

THY İŞARETİ VERMİŞTİ

Ancak, Donald Trump’ın 2025 Ocak ayında ABD’deki ikinci başkanlık dönemine başlaması ve Venezüella’ya yönelik olumlu mesajlar vermemesi, Türkiye ile Venezüella arasındaki ilişkileri duraksattı. Kasım ayında ABD’nin Venezüella hava sahasına yönelik uyarı yapmasının ardından Türk Hava Yolları, Karakas’a uçuşlarını durdurdu. Kısa süre sonra Venezüella, THY’nin uçuş izinlerini iptal etti. Yine Kasım ayında, New York Times, Maduro’nun ülkesinden ayrılıp Türkiye’ye sürgüne gitme ihtimalinin bulunduğunu yazdı. Gazete, bir ABD yetkilisinin, Maduro’ya 23 Aralık’ta ülkeyi terk edip Türkiye’ye gitmesini teklif ettiğini duyurdu. Maduro ise bu teklifi sert bir şekilde reddetti.

İKTİDARDAN BİRBİRİNE ZIT AÇIKLAMALAR

ABD’nin Maduro’ya yönelik operasyonunun ardından Dışişleri Bakanlığı’nın Avrupa Birliği’ne benzer bir açıklama yaparak net bir tavır takınmaması, eleştirilere yol açtı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, operasyonun gerçekleştiği gün yarım saatlik bir konuşma yaparken, Maduro’dan bahsetmedi. CHP Genel Başkanı Özgür Özel, bu durumu iktidarın zayıflığı olarak değerlendirdi. İktidar ortağı MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ise, “ABD’nin Venezüella’da devlet başkanı Maduro’yu iktidardan hukuksuz ve haksızca uzaklaştırma girişimi tanıdık bir komplodur. 15 Temmuz 2016’da Türk Milleti’nin iradesi ile netice alamayan ABD, bugün Venezüella’da benzer bir girişimde bulunmuştur” şeklinde konuştu. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum da benzer bir açıklama yaparken, AKP Sözcüsü Ömer Çelik, “Meşru egemenlik sadece o ülkenin halkının inşa edeceği bir iradedir, dışarıdan dayatılamaz. Uluslararası düzenin ve uluslararası hukukun varlığı da bunun için gereklidir” ifadelerini kullandı. Gözler Erdoğan’a çevrildi.

ALTIN VE KOKAİN GÜNDEME GELEBİLİR

Maduro’nun ABD’de yargılanmasıyla birlikte 2018’deki altın ticaretine dair boyutlar ve 2021’deki kokain iddiaları yeniden gündeme gelebilir. Maduro’nun bu konularla ilgili aktaracağı yeni bilgiler, Türkiye’yi ve Venezüella ile yakın ilişkileri olan diğer ülkeleri zor durumda bırakabilir.