Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, TZOB tarafından 20 yıldır sürdürülen aylık üretici ve market fiyat araştırmasına ilişkin görüntülü bir açıklama gerçekleştirdi.

Açıklamaya göre, 41 ürünün 28’inde fiyat artışı gözlemlenirken, 13’ünde ise fiyat düşüşü yaşandığı belirtildi.

Bayraktar, “TZOB olarak, önemli gıda ürünlerindeki aylık fiyat değişimlerini ve spekülatif hareketleri kamuoyuna duyurmak amacıyla yaklaşık 20 yıldır gerçekleştirdiğimiz çalışmalarda, Türkiye genelinden beş bölgeden Ziraat Odalarımız aracılığıyla fiyatları takip ediyoruz.” şeklinde konuştu.

TZOB’un aylık fiyat raporunun temel amacının, üreticilerin emeklerinin karşılığını alıp almadığını göstermek, tüketicilerin yüksek fiyatlarla karşılaşma nedenlerini açıklamak ve spekülatif fiyat oluşumlarını önlemeye katkıda bulunmak olduğu ifade edildi.

Paylaşılan rakamların, farklı satış kanallarından elde edilen fiyat ortalamalarına dayandığını ve sahadaki durumu yansıttığını vurguladı. Rekolte, paketleme, depolama, işçilik, nakliye giderleri, ihracat durumu, aracı kârları ve fire gibi unsurların fiyat oluşumunu etkilediğini belirtti. Üretici ve market fiyatları arasındaki farkın büyüklüğünün dikkate alınmasının önemine değindi.

YILLIK ÜRETİCİ VE MARKET FİYAT DEĞİŞİMLERİ

Bayraktar, yıllık bazda üretici ve market fiyatları arasındaki farklılıkları açıkladı:

“2025 yılında markette izlenen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde ise fiyat düşüşü yaşandı.” dedi.

Bu yıl en fazla fiyat artışı gösteren ürünlerin markette limon, üreticide ise sivri biber olduğunu belirtti. Geçen yıla göre en yüksek artış yüzde 133,4 ile limonda görülürken, bunu yüzde 110,4 ile elma, yüzde 106,6 ile fındık ve yüzde 100,8 ile Antep fıstığı izledi.

Geçen yıla kıyasla markette en çok fiyat düşüşü ise yüzde 40,6 ile beyaz lahana oldu. Beyaz lahanadaki fiyat düşüşünü yüzde 39,8 ile marul, yüzde 39,5 ile karnabahar ve yüzde 29,1 ile kuru soğan takip etti.

2025’te üreticide takip edilen 33 üründen 16’sında fiyat artışı, 15’inde ise düşüş yaşandı. İki üründe ise fiyat değişimi olmadı.

Geçen yıla göre en fazla fiyat artışı üreticide yüzde 343,4 ile limonda, ardından yüzde 160,4 ile Antep fıstığı ve yüzde 159,3 ile kuru kayısı geldi. Üreticide en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 58,8 ile sivri biberde görüldü.

Aralık ayı fiyat değişimlerine bakıldığında, üretici ve market arasındaki farkın en fazla yüzde 324,1 ile havuçta olduğu kaydedildi. Havuçta 4,2 kat, mandalina 3,5 kat, kabak ve yeşil soğan ise 3,4 kat daha yüksek fiyatla markette satıldı.

Üreticide 8 lira olan havuç, 33 lira 93 kuruşa, mandalina 10 lira 50 kuruşken 36 lira 29 kuruşa, kabak 19 lira 25 kuruşken 65 lira 17 kuruşa, yeşil soğan ise 12 lira 75 kuruşken 43 lira 10 kuruşa satıldı.

Aralık ayında markette fiyatı en fazla artan ürün kabak, üreticide ise mandalina oldu. Fiyatı en fazla düşen ürün ise markette ayçiçek yağı, üreticide beyaz lahana olarak belirlendi.

MARKET FİYATLARI

Aralık ayında markette 41 ürünün 30’unda fiyat artışı, 11’inde ise fiyat düşüşü kaydedildi.

En fazla fiyat artışı yüzde 97,5 ile kabakta gerçekleşirken, onu yüzde 77,3 ile domates, yüzde 75 ile salatalık ve yüzde 53,3 ile patlıcan izledi. Market fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 16,1 ile ayçiçek yağı oldu.

ÜRETİCİ FİYATLARI

Üreticide ise Aralık ayında 33 ürünün 11’inde fiyat artışı, 15’inde düşüş yaşandı; 7 üründe ise fiyat değişimi görülmedi.

En fazla fiyat düşüşü yüzde 38,1 ile beyaz lahanada kaydedilirken, bunu yüzde 28,5 ile marul, yüzde 27,3 ile havuç ve yüzde 18,9 ile pırasa izledi.

Üreticide en fazla fiyat artışı ise yüzde 69,4 ile mandalinada görüldü. Mandalinadaki artışı yüzde 56,6 ile salatalık, yüzde 50,6 ile patlıcan ve yüzde 44,5 ile kabak takip etti.

Üretici fiyat değişimlerinin sebepleri arasında, seralarda güzlük sezonun sona ermesi ve baharlık sezon için yapılan dikimlerin yer aldığı ifade edildi. Ürünlerin henüz hasat olgunluğuna gelmemesi arzın azalmasına yol açarken, bu durum bazı ürünlerde fiyat artışına sebep oldu.

Öte yandan, kuru soğan, patates, portakal ve havuçta talep eksikliği fiyatların düşmesine neden oldu. Lahana ve marulda ise arz artışı fiyatların gerilemesine yol açtı.

ARALIK AYI AYLIK VE YILLIK GİRDİ FİYATLARINDA YAŞANAN DEĞİŞİMLER

TZOB, Aralık ayında girdi fiyatlarında da değişimlerin yaşandığını belirtti. Kasım ayına göre amonyum sülfat gübresi yüzde 4,4, amonyum nitrat yüzde 2,9, 20.20.0 kompoze gübresi ise yüzde 1,8 oranında artış gösterdi. Ancak, ÜRE gübresi yüzde 0,4 ve DAP gübresi yüzde 0,1 azaldı.

Geçen yılın Aralık ayına kıyasla ÜRE gübresi yüzde 50,9, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 46,3, DAP gübresi yüzde 41,1, amonyum nitrat yüzde 33,3 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 32,9 oranında artış gösterdi.

Aralık ayında süt yemi yüzde 2,6, besi yemi yüzde 2,2 artarken, son bir yılda süt yemi yüzde 29, besi yemi ise yüzde 30,6 oranında yükseldi. Tarım ilacı fiyatları ise geçen ay yüzde 19,4 artış gösterdi ve yıllık bazda yüzde 27,1 oranında yükseldi.

Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 12,8 artarken, mazot fiyatları aylık yüzde 6,6 oranında düşüş yaşadı; ancak yıllık bazda yüzde 21,9 oranında arttı.

www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans
ve Rek. Tic. A.Ş’ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.