Yeni bir araştırma, maymunların hayal kurma ve rol yapma yeteneklerinin insanlarla benzerlik gösterdiğini ortaya koydu.

Johns Hopkins Üniversitesi’nde yapılan çalışma, maymunların rol yapma kapasitesinin sadece insana özgü olmadığını gösteren ilk araştırma olarak kaydedildi. Araştırmada, maymunların hayal güçlerini etkin bir şekilde kullanabildiği ve rol yapma oyunları oynayabildiği belirlendi.

Bu araştırmada, “Kanzi” isimli bir bonobo maymunu, hayali meyve suyu dolu fincanlar ve üzüm dolu kaselerle üç ayrı deneyde etkileşimde bulundu.

Science dergisinde yayımlanan bulgular, yetiştirilmiş bir maymunun rol yapılan nesneleri anlama kapasitesinin bilişsel potansiyeli içinde yer aldığını ortaya koydu.

Çalışmanın ortak yazarlarından Dr. Christopher Krupenye, bulgular hakkında, “Zihinsel yaşamlarının burada ve şimdi ile sınırlı olmadığını görmek gerçekten oyunun kurallarını değiştiriyor. Hayal gücü uzun süre boyunca insan olmanın temel unsurlarından biri olarak kabul edildi, fakat bunun sadece insanlara özgü olmayabileceği fikri oldukça yenilikçi” şeklinde konuştu.

“Çay partisi” deneyi

Krupenye, insan çocuklarının iki yaşına gelmeden önce çay partisi gibi rol yapma senaryolarına katılabildiğini belirtti. Hatta 15 aylık bebeklerin, bir kişinin bardağı boşaltıyormuş gibi yaptıktan sonra ondan “içtiğini” gördüklerinde şaşırdıklarını ifade etti.

Araştırmacılar, Iowa’daki Ape Initiative’te yaşayan 43 yaşındaki bonobo Kanzi’yi test etmek amacıyla çocukların evcilik oyunlarına benzer deneyler tasarladı. Ape Initiative, bonoboların araştırılması ve korunmasına adanmış, dünyadaki tek araştırma merkezi ve sığınak olarak bilinmektedir.

Her testte bir araştırmacı ile Kanzi, çay partisi düzenliyormuş gibi bir masanın iki yanında oturdu. İlk görevde, masanın üzerinde iki şeffaf fincan ve her ikisi de boş olan fincanların yanında boş bir şeffaf sürahi bulunuyordu. Araştırmacı, sürahiyi eğerek her bir fincana biraz hayali meyve suyu “döktü”, ardından bir fincandaki suyu döküyormuş gibi yaparak içindekini tamamen boşaltmak için hafifçe salladı. Daha sonra araştırmacı Kanzi’ye, “Meyve suyu nerede?” diye sordu.

Kanzi, araştırmacı hayali meyve suyu bulunan fincanın yerini değiştirdiğinde bile doğru fincanı işaret ederek içinde hâlâ hayali meyve suyu bulunan bardağı gösterdi. Ekip, Kanzi’nin göremese bile fincanda gerçekten meyve suyu olduğunu düşünüyor olabileceği olasılığına karşı ikinci bir deney gerçekleştirdi. Bu deneyde, hayali meyve suyu bulunan fincanın yanına gerçek meyve suyu dolu bir fincan yerleştirildi.

Kanzi’ye ne istediği sorulduğunda, neredeyse her seferinde gerçek meyve suyunu işaret etti.

Hayvanlarda rol yapma davranışına dair daha önce herhangi bir bilimsel çalışma yapılmamıştı. Ancak doğada ve esaret altındaki ortamlarda, hayvanların rol yapıyormuş gibi davrandığına dair çeşitli gözlemler rapor edilmiştir.

Örneğin, doğada yavru dişi şempanzelerin sopaları, annelerin yavrularını taşıdığı gibi kucaklayarak taşıdığı ve onlarla oynadığı gözlemlenmiştir.