Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, yeni anayasanın 2023 ruhunu yansıtması gerektiği ve Cumhuriyet’in yüzüncü yılı dolayısıyla tarihi bir öneme sahip olması gerektiğini vurguladı. Uçum, “Yeni anayasanın Türk Milleti, Türk Vatandaşlığı, Devletin Dili yani resmi dil Türkçe üzerinden tartışma açarak Türkiye’yi bölme hedefli emperyalist projelere karşı mevcut güvenceleri koruyacağı ve güçlendireceği kesindir” şeklinde bir değerlendirmede bulundu. Bu açıklamalar, anayasa yapım sürecine dair önemli bir bakış açısı sunuyor.

Uçum, sosyal medya platformu X’te “Yeni Anayasa Notları (1)” başlıklı bir yazı yayımladı. Yazısında “2023 Ruhuna Sahip Yeni Bir Anayasa” alt başlığını kullanarak önemli tespitlerde bulundu. Türk anayrıcılığı açısından dediklerinde, “Yeni anayasa üzerine yapılan tartışmalara bakıldığında zaman zaman Cumhuriyet döneminin anayasal birikimine vurgular yapıldığı görülüyor. 1921 Anayasası Kurtuluş sürecimiz bakımından, 1924 Anayasası ise Kuruluş sürecimiz açısından misyoner anayasalardır.” dedi. Bu ifadeleriyle, Cumhuriyet tarihinin önemli anayasalarının rolünü vurgulamak istediği anlaşılıyor.

Uçum, 1921 ve 1924 anayasalarının, Cumhuriyetin kurtuluş ve kuruluş yıllarındaki rollerinin altını çizerken, bu iki belgenin Türk milletinin tarihi için ne derece önemli figürler olduğunu belirtti. Diğer yandan, 1961 ve 1982 anayasalarının her ikisinin de darbe ürünü olduğunu hatırlatarak, anayasa tarihimize damgasını vurmuş metinler olduğuna dikkat çekti. Ayrıca 1876 Anayasası’nın da tarihi önemi olduğunu belirtti; bu bağlamda 1856 tarihli Islahat Fermanı, 1839 tarihli Tanzimat Fermanı ve 1808 tarihli Sened-i İttifak gibi önemli belgeleri de değerlendirme çerçevesine ekledi.

Uçum, “Bu metinlerin anayasacılık tarihimizde olumlu yanlarının yanısıra özellikle batıcılıktan etkilenen ve darbecilikten kaynaklanan olumsuz yönleriyle önemli yerleri vardır.” diyerek, Türk anayasa tarihinin zenginliğini ve karmaşasını işlerken, geçmişten alınacak derslerin önemine vurgu yaptı. Cumhuriyetimizin yüzüncü yılına yaklaşırken, Türk milletinin ihtiyaç duyduğu sivil, demokratik, özgürlükçü ve kapsayıcı bir yeni anayasanın gerekliliğini belirtti. Bu yeni anayasanın, eski anayasal birikimden faydalanarak ama aynı zamanda güncel sorunlar ve ihtiyaçlar göz önüne alınarak hazırlanması gerektiğini savundu.

Uçum, daha önceki anayasalardan yalnızca kurucu ilkeleri alma yoluna gidilmesinin uygun olmadığını ifade ederek, “Tarihsel birikimden faydalanmak önemlidir. Fakat bu birikimin günümüze taşınan kazanımları ve kurucu ilkelerini korumak, eksikleri ve hatalarından ise ders almak yaklaşımı doğru olandır.” dedi. Bu bağlamda, Türk milletinin milli bağımsızlık mücadelesinden gelen kazanımlarını; Cumhuriyet, Üniter Yapı, Laiklik, Hukuk Devleti, Demokrasi ve Başkanlık Sistemi gibi kavramların yeni anayasanın merkezinde olması gerektiğini belirtti.

Yeni anayasanın, tüm bu değerlere bağlı kalarak güçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Uçum, “Yeni anayasa bu bakış açısıyla ele alındığında; – tüm kurucu ilkelerimizi ve kazanımlarımızı koruyacak, – sistemsel uyumu ve iç tutarlılığı sağlayacak, – çağa uygun hak ve özgürlükler düzeniyle yeni kazanımlar getirecek bir içeriğe sahip olması beklenir.” şeklinde devam etti. Böylece, anayasanın ülkenin geleceğini şekillendirecek unsurlar barındırması gerekti