Moskova ve Şam arasında 18 aylık müzakerelerin ardından önemli bir mutabakat sağlandı. Bu anlaşma ile Rusya’nın Hmeymim Hava Üssü ve Tartus’taki askeri tesislerinin mevcut durumu değişirken, Hmeymim Havalimanı ve Tartus Limanı’ndaki ticari alanların yönetimi Suriye’ye devredilecek. Ayrıca, askeri tesislerin ortak eğitim ve yeterlilik merkezlerine dönüştürülmesi öngörülüyor.

Rusya’nın eski Suriye yönetimi döneminde inşa ettiği Hmeymim Hava Üssü ve Tartus’taki deniz üssü, yaklaşık 1,5 yıldır süren görüşmelerin ardından yeni bir aşamaya geçiyor. Taraflar, Rus askeri varlığının mevcut yapılandırmasının değiştirilmesi konusunda anlaşmaya vardı. Suriye Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Rusya’nın Suriye kıyısındaki askeri varlığının yeniden düzenlenmesi sürecinin başlayacağı, Hmeymim Havalimanı ve Tartus Limanı’ndaki 4 numaralı ticari iskelenin yönetiminin Suriye devletine devredileceği bildirildi. Bu tesislerin zaman içinde sivil altyapıya ve ulusal yönetim sistemine entegre edilmesi hedefleniyor.

BU HABERİ, iahaber ABONELERİNİN DE
SAĞLADIĞI KATKIYLA OKUYORSUNUZ.

iahaber’E ABONE OL,
BAĞIMSIZ GAZETECİLİĞİ DESTEKLE!

ABONE OL

Zaten abone misiniz?
Üye girişi yapın

Rus üsleri ortak eğitim merkezlerine dönüşüyor

Anlaşmanın en kritik unsurlarından biri, Rusya’nın Hmeymim ve Tartus’taki askeri tesislerinin geleceği. Taraflar, bu tesislerin sadece Rus askeri üsleri olarak kullanılmasına son verilerek ortak eğitim ve yeterlilik merkezlerine dönüştürülmesini planlıyor. Dönüşüm süreci üç ay içerisinde tamamlanması hedefleniyor. Bu nedenle anlaşmanın, Rusya’nın Suriye’den tamamen çekilmesi olarak değil, askeri varlığının niteliği ve kullanım biçiminin değişimi olarak değerlendirilmesi bekleniyor. Hmeymim ve Tartus tesisleri, Rusya’nın 2015’te Suriye savaşına müdahalesiyle birlikte Akdeniz’deki askeri varlığının önemli merkezleri haline gelmişti.

Şeybani, Lazkiye ve Tartus’ta incelemelerde bulundu

Mutabakat öncesinde Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani, Rusya ile yürütülen görüşmeler kapsamında Lazkiye Havalimanı ve Tartus Limanı’nda çeşitli incelemelerde bulundu. Yeni Şam yönetimi, eski dönemde Rusya’nın kullanımında bulunan askeri ve ticari tesislerin statüsünü yeniden düzenlemeyi hedefliyor. Bu çalışmalar, kıyı bölgesindeki sivil altyapının Suriye devlet kurumlarına yeniden bağlanmasını da kapsıyor. Özellikle Tartus Limanı’ndaki ticari alanların Suriye yönetimine devredilmesi, Rusya’nın limandaki lojistik ve ticari faaliyetlerinin yeni bir hukuki çerçeveye oturtulması anlamına geliyor.

Şara: “Henüz tamamlanmadı” demişti

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara, 27 Temmuz’da Rusya ile yürütülen görüşmeler hakkında yaptığı açıklamada, Moskova ile ilişkilerin yeni dönemin koşullarına göre yeniden şekillendirildiğini ifade etmişti. El-Şara, Hmeymim Hava Üssü ve Tartus Üssü’nde Rus askeri varlığının sınırlandırılması konusunda bir mutabakata varıldığını ve ardından üslerin geleceğine ilişkin görüşmelere geçildiğini belirtmişti. O tarihte müzakerelerin henüz sona ermediğini vurgulayan Şara, Suriye açısından faydalı olan unsurların korunacağını, ancak yeni dönemin ihtiyaçlarına uygun düzenlemelerin yapılacağını ifade etmişti. Şara, “Suriye açısından faydalı olan yönleri koruyor, gerekli düzeltmeleri yapıyoruz.” demişti.

Lavrov, “insani yardım merkezleri” formülünü gündeme getirmişti

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 19 Şubat’ta Al Arabiya kanalına verdiği röportajda, Moskova ile Şam arasında askeri tesislerin geleceğine dair görüşmelerin sürdüğünü açıklamıştı. Lavrov, Rusya’nın Suriye’deki tesislerinin artık yalnızca askeri amaçlarla kullanılmadığını ve bunların “insani yardım merkezleri” olarak yeniden işlevlendirilmesi seçeneğinin değerlendirildiğini belirtti. Ayrıca, Suriye’nin coğrafi konumunun Rusya’dan gönderilen yardım malzemelerinin Afrika’ya ulaştırılması açısından uygun bir geçiş noktası olduğunu ifade etti. Lavrov, Şara’nın Moskova ziyaretleri ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından iki ülke ilişkilerinin geleceğine dair bir “yol haritası” üzerinde çalışıldığını da dile getirdi.

Moskova-Şam ilişkilerinde yeni denge

Rusya’nın Esad yönetiminin en önemli uluslararası destekçisi olmasına rağmen, Aralık 2024’te Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Moskova ile yeni Şam yönetimi arasındaki ilişkilerin nasıl sürdürüleceği önemli bir konu haline gelmişti. Yeni yönetim, bir yandan ABD ve Avrupa ile ilişkilerini geliştirirken, diğer yandan Rusya ile geçmişe dayalı bağları tamamen koparmak yerine yeni koşullara uygun bir ilişki modeli oluşturmayı tercih etti. Yaklaşık 1,5 yıl süren görüşmelerin sonunda varılan bu mutabakat, bu politikanın en somut örneklerinden biri oldu. Suriye, kıyısındaki stratejik sivil tesislerin kontrolünü yeniden kendi kurumlarına alırken, Rusya’nın askeri varlığı da eski üs modelinden ortak eğitim ve yeterlilik merkezleri formülüne geçiş yapıyor. Böylece Moskova ile Şam arasındaki ilişkilerde Esad döneminin askeri üs düzeninden farklı yeni bir dönem başlıyor.