NASA, yaklaşık 22 yıl boyunca uzayda görev yapmış olan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni atmosferde parçalanmaktan koruma çabalarının başarısız olduğunu duyurdu. Bu durum, yalnızca Swift’in geleceğini değil, aynı zamanda NASA’nın yörüngedeki uydulara müdahale etmeyi hedefleyen gelecekteki görevleri için de önemli bir deneyim sağladı.

2004 yılında alçak Dünya yörüngesine fırlatılan Swift, günümüzde hızla irtifa kaybetme sürecine girdi. Gözlemevinin bu yılın ilerleyen dönemlerinde atmosfere girerek parçalanması bekleniyor.

SWIFT’İ YÜKSEK YÖRÜNGEYE TAŞIMAK İÇİN DENEYİM

NBC News’te yayımlanan habere göre, NASA geçen ay gözlemevinin ömrünü uzatmak ve bilimsel çalışmalarına devam etmesini sağlamak amacıyla türünün ilk örneği olan bir kurtarma görevi başlattı.

Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK isimli uzay aracı, Swift’e yaklaşarak onu yakalamak ve birkaç aylık bir süre zarfında daha yüksek bir yörüngeye taşımak için tasarlanmıştı.

LINK, 3 Temmuz’da Northrop Grumman’ın Pegasus XL roketi ile uzaya fırlatıldı. Ancak, fırlatma gerçekleştikten kısa bir süre sonra sorunlar ortaya çıkmaya başladı.

LINK’TEKİ SORUNLAR

Görev ekipleri, fırlatmanın ardından LINK ile başarılı bir iletişim kurdu. Ancak, uzay aracının yönelimiyle ilgili sorunlar, uçuşun üzerinden iki haftadan az bir süre geçtikten sonra bildirilmeye başlandı.

NASA, 15 Temmuz’da Katalyst mühendislerinin bu erken dönemdeki iletişim ve yönelim kontrolü problemleri üzerinde çalıştığını açıkladı.

Yazılım yamaları ile sorunları çözme girişimleri beklenen başarıyı sağlamadı. NASA, 28 Temmuz’da LINK’in uzaydaki konumunu sabitleme ve yön kontrol sistemlerinin arızalandığını bildirdi.

Bu arıza, uzay aracının dönmesine ve iletişim kopukluklarına yol açtı. NASA’nın verdiği bilgilere göre LINK, saniyede yaklaşık 9 derece hızla dönüyordu.

Ağustos ayında görev ekipleri, iticileri ateşleyerek dönüş hızını azaltmayı başardı. Ancak, devam eden yönelim kontrolü sorunları NASA’nın Swift’in yörüngesini yükseltme planından tamamen vazgeçmesine neden oldu.

NASA’NIN BEKLENTİLERİNE ULAŞILAMADI

NASA Yöneticisi Jared Isaacman, kararın ardından yaptığı açıklamada, “Bu, ulaşmak için çalıştığımız sonuç değil, ancak bu görevin neden denemeye değer olduğunu değiştirmiyor.” ifadelerini kullandı.

LINK artık Swift’i daha yüksek bir yörüngeye taşıyamasa da görev, tamamen sona ermeyecek.

NASA, Katalyst’in LINK ile Swift’e yaklaşmayı ve gözlemeviyle buluşma manevraları gerçekleştirmeyi deneyeceğini açıkladı. Bu süreçte, gelecekteki uzay görevlerinde kullanılabilecek teknolojilerin test edilmesi hedefleniyor.

Isaacman, LINK’in buluşma girişiminden elde edilecek tüm dersleri çıkaracaklarını ve bu deneyimi gelecekteki görevlerde kullanacaklarını belirtti.

2024’TEKİ GÜNEŞ AKTİVİTESİ VE ETKİLERİ

Swift, evrendeki en güçlü patlamalar arasında yer alan gama ışını patlamalarını incelemek amacıyla geliştirilmiş bir gözlemevidir. Bu patlamalar, kara deliklerin oluşumu veya aşırı yoğun yıldızların çarpışması gibi kozmik olaylarla ilişkilidir.

Gözlemevinin yörünge sorunları, 2024 yılında Güneş aktivitesinin yoğun olduğu dönemde ortaya çıktı.

Alçak Dünya yörüngesindeki tüm uydular, atmosferik sürüklenme nedeniyle zamanla irtifa kaybeder. Güneş aktivitesinin artışı, Dünya atmosferini ısıtarak sürüklenmenin güçlenmesine ve uyduların yörüngelerinin daha hızlı alçalmasına neden olabiliyor.

NASA, 2025 yılında LINK uzay aracının geliştirilmesi ve Swift’i kurtarma girişimi için Katalyst’e 30 milyon dolarlık bir sözleşme vermişti.

GELECEK GÖREVLER İÇİN DEĞERLİ DERSLER

Katalyst Space CEO’su Ghonhee Lee, yüksek risk ve yüksek getiri barındıran bir görevi üstlendiklerini ve süreç boyunca elde edilen kilometre taşlarından gurur duyduklarını ifade etti.

Lee, bu deneyimin gelecekteki buluşma, yakın mesafe operasyonları ve uydu servis görevleri için tekrar kullanılabilecek bir çalışma modeli oluşturmakta değerlendirileceğini vurguladı.

NASA Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal-Goldman, bu görevi, Güneş’in faaliyetlerinin oluşturduğu zaman baskısı altında geliştirilen türünün ilk örneği bir girişim olarak tanımladı.

Isaacman, Swift’in yörüngesini yükseltme girişiminin iptal edilmesine rağmen LINK göreminin, uzaydaki uydulara servis sağlama konusunda önemli dersler sunacağını dile getirdi.

NASA ve özel uzay şirketlerinin alçak Dünya yörüngesi ve daha uzak bölgelerdeki faaliyetleri arttıkça, bu tür servis yeteneklerinin daha fazla önem kazanması bekleniyor.

Isaacman, NASA’nın potansiyel getirilerin buna değdiği durumlarda hızlı hareket etmeye ve hesaplanmış riskler almaya istekli olması gerektiğini belirterek, Swift girişiminde de tam olarak bunu gerçekleştirdiklerini ifade etti.