Diyarbakır’da Nevroz kutlamaları, bu yıl on binlerce insanın katılımıyla gerçekleşti. Etkinlik, MHP lideri Devlet Bahçeli’nin 2024 Ekim’inde başlattığı sürecin sahadaki yansımalarıyla daha geç bir saatte başladı.

Sabah saatlerinde giriş kontrol noktalarında herhangi bir büyük sorun yaşanmadı. Ancak basın mensupları, giriş noktasında ‘müzakere sürüyor’ yanıtı alarak bir süre bekletildi. Hava koşulları nedeniyle ertelenen ‘Öcalan’a Özgürlük’ mitinginin vermek istediği mesaj, 2026 Nevroz’unda kendini gösterdi. Konuşmaların ana vurgusu, Abdullah Öcalan’ın statüsü ve çalışma koşullarının hukuki bir teminat altına alınmasıydı. DEM Parti Eş Başkanı Tuncer Bakırhan da “Öcalan’ın Amed’de, bu meydanda halkıyla buluşmasının önü artık açılmalıdır” diyerek, özgürlük talebinin sürecin temel isteği olduğunu vurguladı. Alanda Öcalan’a ait posterlerin ve bayrakların yoğunluğu, sürecin ana hatlarıyla örtüşüyordu.

Sahnenin düzeni büyük ölçüde politik mesajlarla doluydu. Öcalan’ın mesajını kimin okuyacağı ve sürece dair eleştirilere yanıtları kimin vereceği gibi unsurlar dikkatlice seçilmişti.

Öcalan’ın mesajı, esas itibarıyla Kürtlere yönelik içe dönük bir içerik taşıyordu. Özellikle ‘şimdileşme’ kavramı, konuştuğum bazı kişiler tarafından yeni paradigmanın Kürtlerin yaşadığı ülkelerin iktidarlarıyla hukuki bir tanınma sağlama çabası olarak yorumlandı.

Öcalan’ın içe dönük mesajının bir parçası olan “bir türlü yakamızı bırakmayan her çeşit yetersiz ilişkilerden, yetersiz anlamlardan kendimizi arındıralım” ifadesi, Kürt siyasetinin yeniden yapılanma sürecine gidebileceği anlamında değerlendirilebilir. Bu konu Diyarbakır kulislerinde de gündemdeydi.

DEM Parti Milletvekili Cengiz Çandar, Öcalan’ın mesajı hakkında şu değerlendirmeyi yaptı:

“Kürt ulusal dayanışması ve kimliğinin yükseldiği bir dönemdeyiz. Öcalan’ın milliyetçilikten uzaklaşma ve Türkiye’ye entegrasyon çağrısı var. Mesaj, Kürtlerin artık varlığını ispatladığı ve bundan sonra özgürlük ile Kürtlüğün hukukileşmesi meselesinin ön plana çıktığını vurguluyor. Silah bırakma ve entegrasyon sürecinin en önemli halkası, dağdakilerin, diaspora ve hapishanedekilerin demokratik hayata katılması olmalıdır. Ancak bunun hukuki düzenlemesi henüz yok; Ramazan Bayramı’ndan sonra bir düzenleme bekleniyor, ancak içerik hala belirsiz ve burada verilen mesajlarla karar vericilerin geçiş yasası konusundaki algısı tam örtüşmüyor.”

Cengiz Çandar

Öcalan’ın içe dönük mesajının önemine vurgu yapan bir diğer konuşmayı, İmralı’da Öcalan’la bir süre kalan ve 33 yıl sonra 2025 Temmuz’unda cezaevinden çıkan Çetin Arkaş gerçekleştirdi. Arkaş’ın yoğun alkış aldığı konuşmasında, hayatını kaybedenlere atfen kurduğu cümleler dikkat çekiciydi:

“Size bu meydandan söz veriyoruz. Yarattığınız değerler üzerinden bireysel ikbal peşinde koşanlar sert kayaya çarpacaklar. Bunlara müsaade etmeyeceğiz.”

Aynı zamanda, bazı Kürt çevrelerinin Öcalan ile ilgili spekülasyonlarına da yanıt verdi:

“Bizlere Kürtlük ve mücadele dersi vermeye kalkanlara da bir çift söz söyleyerek bitirmek isteriz. Önder Apo ve yoldaşları onurlu ve özgür yaşamdan asla taviz vermediler. Öldüler, asit kuyularında yakıldılar, hapislerde çürütülmeye, sürgünlerde ettirilmeye çalışıldılar ama asla yılmadılar… Özgür Kürtlük bilinci bu sayede korunmuştur ve artık geri dönülmez bir noktadadır. Analarımıza, şehitlerimize verdiğimiz söz gibi bu mücadele zaferle taçlanana kadar aynı kararlılıkla devam edecektir.”

Alandaki gözlemlere gelecek olursak…

Alanda bulunanların çoğunluğunu gençler oluşturuyordu. 17-20 yaş aralığındaki gençlerin, 90’ların müziklerine ve Kürt politik kimliğinin oluşumunda etkili olan müzik grubu Agire Jiyan’ın parçalarına eşlik etmesi, ana akım politik kodların kuşaktan kuşağa aktarıldığını gösteriyordu. Unutulmaz isimlerden biri olan Selahattin Demirtaş’ın fotoğraflarının, alanda gençler tarafından basının yoğun olduğu bölgeye doğru gösterilmesi ‘görünmezliğe’ bir yanıt niteliğindeydi.

Fotoğraflar: Candan Yıldız

Fotoğraflar: Candan Yıldız

Barış mücadelesinin önemli isimlerinden Sırrı Süreyya Önder’in kızı Ceren Önder Kandemir ile Selahattin Demirtaş’ın kızı Delal Demirtaş’ın alandaki varlığı da başka bir anlam taşıyordu.

Tuncer Bakırhan, Leyla Zana, Ceren Önder Kandemir

Geçen yıl Diyarbakır Nevroz’una yazılı mesaj gönderen CHP lideri Özgür Özel, bu yıl da bir mesaj paylaştı. Özel, AKP iktidarının süreci kötüye kullanma niyetinde olduğunu belirtti.

“Bilin ki; kendi siyasi menfaati için, bu milleti bölen, kutuplaştıran, düşmanlaştıran kim varsa o sizden değil, zalim De