Bolu Bilim ve Sanat Merkezine (BİLSEM) giden Bolu Sosyal Bilimler Lisesi 9. sınıf öğrencisi Zeynep Sude Kaya ile İzzet Baysal Anadolu Lisesi 9. sınıf öğrencileri İrem İnci Tosun ve Çağan Töredi, arkadaşlarının mobil oyunlarla fazla vakit geçirdiğini gözlemleyerek, hangi oyunun ne kadar bağımlılık riski taşıdığını belirlemeye yönelik bir proje geliştirmeye karar verdiler.

Bolu BİLSEM’de görevli tarih öğretmeni Sevinç Demir Tümen’in danışmanlığında, öğrenciler yapay zeka destekli bir risk analiz uygulaması geliştirdiler. Bu uygulamada, ID bilgileri sisteme girilen oyunun uygulama marketlerinden alınan kullanıcı yorumları inceleniyor ve “duygusal bağımlılık”, “finansal harcama”, “fiziksel etkiler”, “sosyal izolasyon” ile “zaman kaybı/aşırı oynama” gibi kategorilerdeki risk düzeyleri ölçülüyor.

TÜBİTAK’ın Ankara’da düzenlediği bölge yarışmasında “psikoloji” alanında birinci gelen bu uygulama, ailelere, rehber öğretmenlere ve uzmanlara, analiz sonuçları aracılığıyla risk taşıyan oyunların olumsuz yönlerini gösteriyor.

Projede yer alan Zeynep Sude Kaya, AA muhabirine, günümüzde çocuklar ve gençlerin mobil oyunlara aşırı zaman ayırdığını ve bunun bazen bağımlılık seviyesine ulaşabildiğini belirtti.

Kaya, öğrencilerin vakitlerinin büyük bir kısmını ekran başında geçirdiğine dikkat çekerek, “Biz de hem velilere hem de rehber öğretmenlere bu oyunların ne kadar bağımlılık yaptığını önceden bildiren bir uyarı sistemi geliştirdik. Sistemimiz, kullanıcılardan herhangi bir anket talep etmeden mobil oyunlardaki yorumları çekip analiz ederek, oyunların hangi alanlarda ne kadar bağımlılık riski taşıdığını aileler ve rehber öğretmenlere iletebiliyor.” şeklinde konuştu.

Öğrencilerden İrem İnci Tosun ise, mobil oyun kullanıcılarının yorumlarını analiz ederek psikolojik risk analizi yapan ve destek çıktıları üreten bir sistem geliştirmek için yola çıktıklarını ifade etti.

Tosun, geliştirdikleri sistemin ebeveynler, rehber öğretmenler ve uzmanlar için bir karar destek mekanizması oluşturduğunu belirterek, “Kullanıcılar bir oyunu oynamadan önce hangi alanlarda bağımlılık riski olduğunu uygulamamız sayesinde görebiliyor. Bu uygulama, isteyen herkes tarafından kullanılabilir. Uygulamamızda 5 kategori bulunuyor. Oyunun adını girdiğinizde, bu 5 kategori açısından risk seviyesini ölçebiliyor. Duygusal bağımlılık, finansal harcama, fiziksel etkiler, sosyal izolasyon ve zaman kaybı/aşırı oynama konularında analiz yapıyor.” dedi.

BİLSEM öğrencisi Çağan Töredi de, güvenilir sonuçlar veren uygulamanın rehber öğretmenler ve aileler tarafından kullanılmasının önemine vurgu yaparak, “Anne babalar uygulamayı kullandığında, risk durumunu görebilecekler. Hangi alanlarda bağımlılık yaptığını veya hangi alanlarda risk içerdiğini anlayabilecekler.” ifadelerini kullandı.

“ÖĞRENCİLERİN OYUN OYNARKEN, O ANKİ DUYGULARINI YAKALAMA İMKANIMIZ OLDU”

Öğretmen Sevinç Demir Tümen, çağın önemli problemlerinden biri olan oyun bağımlılığına dikkat çekti.

Öğrencilerle bu soruna çözüm bulmak amacıyla beyin fırtınası yaptıklarını dile getiren Tümen, “Bağımlılık tespitinde genellikle anketler kullanılır, ancak öğrenciler her zaman doğru cevaplar vermeyebilir. Bazı nedenlerden ötürü veriler yanlış yansıtılabilir, fakat uygulama marketine yapılan yorumlar, filtrelenmemiş ve o anki duyguları yansıtan yorumlardır. Bu nedenle, bu yorumlar üzerinden bir analiz programı geliştirmeyi düşündük. Böylece öğrencilerin oyun oynarken o anki duygularını yakalama imkânı bulmuş olduk. Bu da dijital ayak izine dayalı bir çalışma yapmamıza yardımcı oldu.” diye konuştu.

Uygulama marketinde bulunan milyonlarca oyunun gerçek zamanlı analizi yapılabileceğini belirten Tümen, “Bu sistem, hangi alanlarda risk barındırdığını ve oyunun bağımlılık yapma ihtimalinin ne kadar olduğunu gösterebiliyor. Bu aileler ve öğretmenler için büyük bir avantaj sağlıyor çünkü her gün yeni oyunlar çıkmakta ve gençler arasında popüler olanları her zaman takip edemeyebiliyoruz. Bu program sayesinde, ‘Çocuğunuzun oynamak istediği oyuna izin vermeli miyim?’, ‘Tehlikeli bir oyun mu?’, ‘Şiddet içeriyor mu?’, ‘Bağımlılık yapar mı?’ gibi sorulara, çocuğunuz oynamadan önce yanıt bulabileceksiniz.” şeklinde ekledi.

Tümen, anne babalar ve rehber öğretmenlerin milyonlarca yorum arasından riskli yorumları görebileceklerini, daha önce bu oyunu oynayan kişilerin yaşadıklarını ve hangi duygulara kapıldıklarını anlayabileceklerini belirtti. İlerleyen dönemde, programa uygulama mağazalarından erişim sağlanabileceği de ifade edildi.
Kaynak: AA