Prof. Dr. Hüseyin Toros, Sahra Çölü’nden kaynaklanan yoğun çöl tozu taşınımının Türkiye ve Akdeniz Havzası’nda, bugünden itibaren 10 gün süreyle etkili olmasının öngörüldüğünü açıkladı.

Türkiye’nin coğrafi özellikleri, Kuzey Afrika’daki Sahra Çölü gibi kurak bölgelerden atmosfere karışan ince mineral parçacıklarının rüzgarlarla taşınmasına olanak tanıyor. Bu durum, çöl tozu oluşumuna zemin hazırlıyor.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Hüseyin Toros, her yıl Sahra Çölü’nden yaklaşık 180 milyon ton mineral tozunun atmosfere karıştığını ve bu tozun rüzgarlarla Avrupa, Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Amerika kıtalarına kadar ulaştığını ifade etti.

Toros, çöl tozlarının özellikle bahar mevsiminde Türkiye’de daha fazla etkili olduğunu vurgulayarak, geniş çöl alanlarındaki sıcak ve kuru hava tabakasının, tozların yüksek atmosfer seviyelerinde uzun süre taşınabilmesine olanak sağladığını açıkladı.

“Yurt genelinde hava kalitesinde düşüşe neden olacak”

Çöl tozu olaylarının sadece yerel değil, küresel atmosfer dolaşımının bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Toros, “Meteorolojik tahmin modellerine göre, Türkiye ve Akdeniz Havzası bugünden itibaren 10 gün boyunca Kuzey Afrika’dan gelen yoğun çöl tozu taşınımının etkisi altında kalacak. İstanbul, çöl tozunun batıdan gelmesi nedeniyle öncelikle etkilenecek şehirlerden biri. Kuzey Afrika kaynaklı çöl tozu taşınımı, batı bölgelerden başlayarak ülke genelinde hava kalitesinde düşüşe yol açacak. Çöl tozunun önümüzdeki pazartesi (18 Mayıs) günü ülkeyi terk etmesini bekliyoruz.” şeklinde konuştu.

Çöl tozlarının astım, bronşit, KOAH ve alerjik solunum yolu rahatsızlıkları bulunan bireyler için risk oluşturduğuna dikkat çeken Toros, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olan bireylerin, yoğun toz taşınımı sırasında uzun süre dışarıda kalmamalarının önemini vurguladı.

Toros, birçok bilimsel çalışmanın atmosferdeki ince partikül maddelerin akciğerler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koyduğunu belirterek, “Çöl tozları, binlerce kilometre taşınarak Karayipler ve Amerika kıtasında hava kalitesini ciddi şekilde etkileyebiliyor.” dedi.

Çöl tozları ekosistem açısından da önemli

Çöl tozlarının yalnızca hava kirliliğine yol açmadığını, aynı zamanda dünya ekosistemi için önemli bir doğal taşıyıcı görevini üstlendiğini dile getiren Toros, Sahra Çölü’nden taşınan tozların demir, fosfor ve çeşitli mineraller açısından zengin olduğunu, bu tozların okyanuslardaki planktonları ve tropikal ormanları beslediğini açıkladı.

Araştırmalar, Sahra’dan yükselen tozların Amazon yağmur ormanlarının ihtiyaç duyduğu fosforun önemli bir kısmını taşıdığını göstermektedir. Bu doğal mineral taşınımının, Amazon ekosisteminin sürdürülebilirliği açısından büyük bir öneme sahip olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Toros, çöl tozu taşınımının etkili olduğu dönemlerde hava kalitesi verilerinin düzenli olarak takip edilmesi gerektiğini vurgulayarak, hava kalitesi indeksinin kırmızı, mor veya kahverengi seviyelere ulaşması durumunda, vatandaşların mümkünse uzun süre dışarıda kalmamalarını, yoğun fiziksel aktiviteleri azaltmalarını ve solunum hastalarının gerektiğinde maske kullanmalarını önerdi.

Çamurlu yağışların ardından araçların yıkanmasının gerekebileceğini belirten Toros, vatandaşların özellikle hassas gruplara yönelik yapılan meteorolojik ve sağlık uyarılarına dikkat etmelerinin önemini vurguladı. (AA)