Seçim hazırlıkları hızla devam ediyor: sandıklar kuruluyor, oy pusulaları baskıya veriliyor ve kampanyalar yürütülüyor. Fakat, sonuçlar neredeyse baştan belli gibi görünüyor. Türkiye’deki seçimler, kazanmanın önceden belirlenmiş olduğu bir senaryonun parçası haline gelmiş durumda.

Halk arasında sıkça dile getirilen bir söylem var: “Erdoğan kaybedeceği seçime girmez.” Bu cümle, anti demokratik bir durumun farkında olmadan kabul edildiğini gösteriyor. Çünkü ülkemiz, demokratik ilkelerin giderek zayıfladığı bir yönetim anlayışıyla şekilleniyor ve bu durum halk tarafından içselleştiriliyor.

Modern otoriterlik, klasik darbelerin yerini almış daha karmaşık yöntemlerle kendini göstermekte. Seçimlerin varlığını ortadan kaldırmadan, içini boşaltarak devam ediyor.

Günümüzde Türkiye’den Viktor Orbán’a, Vladimir Putin’den Nicolás Maduro’ya kadar birçok lider, sandığı bir meşruiyet aracı olarak kullanırken, muhalefeti etkisiz hale getiren çok katmanlı bir strateji izliyor.

Muhalefeti böl, zayıflat ve yalnızlaştır

Otoriter yönetimlerin ilk adımı, güçlü bir muhalefetin oluşumunu engellemektir. Bu sadece baskı ile değil, aynı zamanda bölme ve parçalama yollarıyla da sağlanıyor. Parti içindeki krizlerin teşvik edilmesi, liderlik tartışmalarının alevlendirilmesi ve ittifakların bozulması gibi taktikler devreye giriyor.

Türkiye’de muhalefet bloklarının iç gerilimlerle sıkça gündeme gelmesi, tesadüf değil. Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibinin parti yönetimine dönüş beklentisi, bu tartışmaların odak noktası haline geliyor. Bu tür iç mücadeleler, Cumhuriyet Halk Partisi’nin etkili bir muhalefet hattı oluşturmasını zorlaştırırken, iktidara karşı dengeleri de zayıflatıyor. Sonuçta ise, bu durum yalnızca bir parti içi rekabet değil; geniş bir muhalefetin zayıflaması ve Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarına dolaylı bir avantaj sağlaması anlamına geliyor.

Benzer bir durum, Macaristan’da Orbán’ın yıllardır sürdürdüğü strateji ile de gözlemleniyor. Parçalı muhalefet, güçlü bir iktidarın en büyük güvencesi haline geliyor.

Medya: Gürültü var, çoğulculuk yok

Tek sesli bir toplum yaratmanın en etkili yolu, medya alanının kontrol altına alınmasıdır. Bu durum, her zaman doğrudan sansürle gerçekleşmez; ekonomik baskılar, reklam ambargoları ve sahiplik yapısının değiştirilmesi ile de sağlanabilir.

Örneğin, Rusya’da Putin yönetimi bağımsız medya kuruluşlarını sistematik bir şekilde devre dışı bırakmıştır. Türkiye’de ise ana akım medyanın büyük çoğunluğu, iktidara yakın sermaye gruplarının kontrolündedir. Eleştirel sesleri hapse atarak ya da RTÜK ve Basın İlan Kurumu gibi kurumlar aracılığıyla susturarak, toplumda “gürültü var ama çoğulculuk yok” durumunu yaratıyorlar.

Hukuk: Rakibi saf dışı bırakmanın aracı

Seçim rekabetini ortadan kaldırmanın en “meşru” yolu, hukukun araçsallaştırılmasıdır. Soruşturmalar, yasaklar ve adaylık engelleri bu sürecin parçalarıdır.

Venezuela’da Maduro’nun rakiplerini seçim dışı bırakması ve Rusya’da muhalif liderlerin tasfiye edilmesi, bu modelin belirgin örnekleridir. Türkiye’de de yargı kararlarının siyasi rekabet üzerindeki etkisi sık sık tartışılıyor. İmamoğlu’nun Cumhurbaşkanı adayı olduğu gün tutuklanması, dikkat çekici bir durumdur. Otoriter sistemler sandığı tamamen ortadan kaldırmaz; çünkü sandık, uluslararası meşruiyetin anahtarıdır. Ancak, eşit şartları ortadan kaldırarak adaletsiz bir ortam yaratır.

Macaristan’da Orbán’ın seçimleri kazanma biçimi, “rekabetçi otoriterlik” kavramının akademik literatüre girmesine sebep olmuştur. Aynı kavram, günümüzde Türkiye için de sıkça kullanılmaktadır.

Bastırılan toplumun gecikmiş tepkisi

Ancak bu mühendisliğin bir sınırı bulunmaktadır. Otoriter rejimlerin bu “kontrollü seçim düzeni” uzun vadede toplumda biriken memnuniyetsizliği ortadan kaldırmaz; aksine derinleştirir. Ekonomik krizler, adalet duygusunun zedelenmesi ve temsil eksikliği zamanla bir öfkeye dönüşebilir.

Macaristan örneğinde son yıllarda artan toplumsal itirazlar ve muhalefetin yeniden toparlanma çabaları, bu modelin mutlak olmadığını göstermektedir. Benzer dinamikler, farklı yoğunluklarla birçok ülkede gözlemleniyor: bastırılan siyasetin geri dönüş yollarını aradığı bir süreç yaşanıyor.

Eninde sonunda sandık gerçeği söyler

Bu durum, otoriter yönetimlerin seçimleri kaybetmekten değil, kaybetmeyecekleri bir sistem inşa ettikleri için güçlü göründüklerini ortaya koyuyor. Ancak bu, aynı zamanda kırılgan bir güçtür. Çünkü gerçek rekabetin bastırıldığı her sistem, toplumda gerilim biriktirir.

Tarih, sandığın anlamını yitirdiği dönemlerin sonsuza dek sürmeyeceğini defalarca kanıtlamıştır. Baskının artması, seslerin kısılması ve seçeneklerin daralması durumunda, toplumlar bir noktada bu sessizliği kırmanın yolunu bulmaktadır. Sandık, yalnızca bir araç değil, aynı zamanda bastırılan iradenin kendini hatırlatma biçimidir.

Ve belki de tüm bu tartışmanın özünü tek bir cümle özetlemektedir:

Ne kadar kontrol edilirse edilsin, ne kadar şekillendirilirse şekillendirilsin… eninde sonunda