(İSTANBUL) – Osmanlı topraklarına yapılan yolculukların izini süren “Seyahat Sanatı” sergisi, Sadberk Hanım Müzesi ve Ömer Koç koleksiyonlarından derlenen 300’den fazla eseri Meşher’de bir araya getiriyor. Bu sergi, seyahati sadece bir yer değiştirme eylemi olarak değil; aynı zamanda kültürlerarası etkileşim, gözlem ve hafıza üretimi olarak değerlendiriyor.

Beyoğlu’ndaki Meşher’de sergilenen “Seyahat Sanatı: Sadberk Hanım Müzesi ve Ömer Koç Koleksiyonlarından” sergisi, Osmanlı coğrafyasına yüzyıllar boyunca yönelen bakışları günümüze taşıyor. Koç Topluluğu’nun 100. yılı etkinlikleri kapsamında hazırlanan sergi, 15. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın başlarına kadar uzanan bir zaman diliminde Osmanlı topraklarına yapılan yolculukların nasıl bir görsel kültür oluşturduğunu inceliyor.

Sadberk Hanım Müzesi ve Ömer Koç koleksiyonlarından seçilen eserler; seyahatnameler, gravürler, diplomatik armağanlar ve haritalar gibi çeşitli objeleri içeriyor. Ancak serginin amacı yalnızca geçmişin objelerini sergilemek değil; aynı zamanda yolculuğun insanın dünyayı algılama biçimini nasıl dönüştürdüğünü tartışmaya açmak.

“Seyahat Sanatı” sergisinde, 500 yıllık bir yolculuk teması bir araya geliyor.

Serginin küratörlüğünü M. Merve Uca üstlenirken, koordinasyonunu ise müzenin direktörü Hülya Bilgi yürütüyor.

Bilgi, düzenlenen basın toplantısında sergi için Sadberk Hanım Müzesi’nin uzun yıllara dayanan birikiminin yanı sıra Çiğdem Simavi’nin yakın dönemde bağışladığı tabloların da ilham kaynağı olduğunu ifade etti. “Sayın Ömer Koç’un cömert katkılarıyla seyahatnameler, albümler ve tablolar müzemizin koleksiyonlarıyla bir araya geldi. Bu koleksiyonlar arasındaki işbirliği sayesinde seyahat kavramını zengin bir çerçevede ele alma fırsatı bulduk” dedi.

Meşher Direktörü Nilüfer H. Konuk da Koç Topluluğu’nun 100. yılı dolayısıyla Sadberk Hanım Müzesi ile işbirliği içinde hazırlanan serginin Meşher’de yer almasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Konuk, 2020 yılında Sadberk Hanım Müzesi’nin 40. kuruluş yılı sebebiyle düzenlenen “Maziyi Korumak” sergisinin ardından “Seyahat Sanatı”nın nadide eserleri daha geniş bir izleyici kitlesiyle buluşturduğunu belirtti.

Sergi, Osmanlı’ya yönelik Avrupa bakışındaki dönüşümü de gözler önüne seriyor. Küratör M. Merve Uca, serginin klasik kronolojik tarih anlatımından uzak durduğunu belirterek; “merak”, “inanç”, “savaş”, “diplomasi”, “ticaret” ve “turizm” gibi başlıklar üzerinden bir yapı oluşturulduğunu ifade etti. Uca, seyahatin tarih boyunca farklı nedenlerle şekillendiğini vurguladı.

Uca, serginin merkezinde yalnızca hareket değil, aynı zamanda kayıt tutma arzusunun da yer aldığını belirtti. Özellikle erken modern dönemde bilinmeyene duyulan merakın keşif duygusunun ötesine geçtiğini vurgulayarak, “Merak artık sadece bir duygu değil; anlamlandırma, sınıflandırma ve kaydetme pratiği haline geliyor” dedi.

Sergi boyunca Osmanlı’ya yönelik Avrupa bakışının evrimi de izlenebilir. İlk bölümlerde korku ve savaş temaları çerçevesinde şekillenen anlatımların, sonraki yüzyıllarda hayranlık ve estetik etkilenme ile yer değiştirdiği görülüyor. Özellikle 18. ve 19. yüzyılda Avrupa’da gelişen “Turquerie” modasıyla Osmanlı kıyafetleri, kahve kültürü ve dekoratif sanatlar aristokrat çevreler için bir zevk göstergesi haline geliyor.

Diplomasi bölümünde, Osmanlı sarayına gelen elçilik heyetlerinin yanında taşıdığı sanatçıların eserleri dikkat çekiyor. Elçilerin kabul törenleri, saray protokolleri ve İstanbul manzaraları, sanatsal anlamda olduğu kadar politik belgeler olarak da değerlendiriliyor.

Sergide Albrecht Dürer, Jacopo Ligozzi ve Louis-François Cassas gibi sanatçıların eserleri de sergileniyor. İstanbul manzaraları, kıyafet albümleri, İznik seramikleri ve seyahat kitapları serginin öne çıkan parçaları arasında yer alıyor.

Serginin son bölümü, seyahatin modernleşmeyle yaşadığı dönüşüme odaklanıyor. Buharlı gemiler, demiryolları ve otel kültürünün etkisiyle yolculuk artık yalnızca bir zorunluluk değil; aynı zamanda bir deneyim, tüketim ve turistik bir arzu haline geliyor. Böylece sergi, Osmanlı’ya yapılan yolculukların Batı’nın Doğu’yu nasıl algıladığının hikâyesini de aktarıyor.

Serginin tarih aralığı, İstanbul’un Fethi’ne dek uzanıyor. Uca, savaş bölümünde yer alan eserlerden birinin, fethe tanıklık eden Leonardos Chiensis adlı Katolik din adamı ve tarih yazarı tarafından kaleme alınmış bir kronik olduğunu belirtti. Ayrıca, erken dönem kaynakları arasında Nuremberg Chronicle gibi eserler de bulunuyor.

20. yüzyıl başına kadar uzanan sergide, Emile Bernard ve Auguste Matisse gibi sanatçıların eserleri de sergileniyor. Ayrıca, özel bir “ahde vefa” bölümü olarak Henri Cartier-Bresson imzalı 1962 tarihli Atatürk posteri de ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor.

“Seyahat Sanatı” sergisi, 23 Mayıs 2027 tarihine kadar Meşher’de gezilebilecek.