Türkiye’de sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçiler, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından kaza tarihinden itibaren re’sen sigortalı olarak kabul ediliyor. Uzmanlar, bu uygulamanın güçlü bir sosyal devlet anlayışının bir yansıması olduğunu ifade ediyor.

BURSA (İGFA) – Sigortasız iş kazası geçiren bireyler, SGK’nın sağladığı bu mekanizma sayesinde hak kaybı yaşamaktan korunuyor.

Uygulama, bazen “işçiye yalnızca bir gün sigorta gösteriliyor” şeklinde yanlış bir yorumlamaya tabi tutulabiliyor. Ancak uzmanlar, bu sürecin işçiyi ve ailesini koruyan etkili bir sosyal devlet refleksi olduğunu belirtmektedir. SGK’nın re’sen tescil işlemi, işçinin sosyal güvenlik haklarının başlaması için atılan ilk adımı oluşturuyor. İncelemelerin tamamlanmasıyla birlikte, kazadan önce fiilen çalıştığı tüm süreler sisteme kaydediliyor ve haklar eksiksiz bir şekilde tesis ediliyor.

Sigortasız iş kazalarında, sosyal güvenlik denetmenleri ve müfettişler, işçinin çalışma süresi, ücreti, kazanın oluş şekli ve sorumluları üzerinde detaylı bir araştırma gerçekleştiriyor. Tanık ifadeleri, işyeri kayıtları ve kamera görüntüleri incelenerek, iş kazası hukuken tanınmakta ve sosyal güvenlik işlemleri başlatılmaktadır.

Ölümle sonuçlanan kazalar sonrasında SGK, hak sahiplerine ölüm geliri sağlamakta ve gerekli koşullar sağlandığında ölüm aylığı bağlamaktadır. Gelir ve aylık hak kazanılması durumunda, yüksek olan ödeme yapılırken, düşük olanın yarısı aileye verilmektedir. Ayrıca cenaze ödeneği de temin edilmektedir. SGK, yaptığı ödemeleri, kusurlu işverene rücu ederek kamu zararını tazmin etmektedir.

Uluslararası düzeyde yapılan karşılaştırmalarda Türkiye’nin modeli öne çıkmaktadır. ABD ve İngiltere’de iş kazası tazminatları genellikle özel sigorta şirketlerine veya işveren birliklerine bağlıdır. İşveren poliçe yaptırmamışsa, işçiler çoğu zaman gelir elde edememekte ve tazminat talepleri için uzun davalar açmak durumunda kalmaktadır. Türkiye’de ise sigortasız işçiler dahi sosyal güvenlik kapsamına alınarak doğrudan gelir güvencesine kavuşmaktadır.

Uzmanlar, “SGK sadece bir gün sigorta gösteriyor” eleştirisinin, sistemin teknik işleyişinin yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını belirtiyor. Re’sen tescil işlemi, hakların devreye girmesi için yapılan ilk kayıt olup, tüm çalışma süreleri geriye dönük olarak sisteme işlenmektedir.

Yetkililer, uygulamanın temel amacını “işçiyi merkeze almak ve mağduriyetini önlemek” olarak tanımlıyor. Bu sistem, iş kazası geçiren sigortasız çalışana koruma sağlarken, aynı zamanda aileyi de gelir güvencesi ile güvence altına almaktadır.