20 Şubat 2026 12:32

Güncelleme: 20 Şubat 2026 12:40

iahaber Dış Haberler

Afganistan’da Taliban’ın kabul ettiği yeni ceza kanunu, aile içi şiddet ve kadın hakları konularında geniş çaplı tepki topladı. Yeni yasa taslağına göre, eş veya aile üyeleri tarafından uygulanan fiziksel şiddet, yalnızca kemik kırılması veya açık yaralanmalar gibi ciddi yaralanmalar söz konusu olmadığında suç sayılmayacak. Bu durum, uluslararası insan hakları kuruluşları tarafından “şiddeti meşrulaştıran bir adım” olarak nitelendirildi.

Yeni düzenlemede, fiziksel şiddet yalnızca gözle görülür kırık veya açık yaralanma durumunda “suç” olarak kabul ediliyor ve bu durumda en fazla 15 günlük hapis cezası öngörülüyor. Ayrıca, mağdur kadının ağır yaralanmayı mahkemede bizzat kanıtlaması gerekecek; bu durumun mevcut sosyal ve yasal koşullarda ciddi bir engel teşkil ettiği vurgulanıyor.

Kanun, kadının mahkemeye giderken tam örtünmesini ve yanında erkek bir refakatçi bulundurmasını zorunlu kılıyor; bu durumun ise pratikte başvuruları zorlaştırdığı ifade ediliyor. Aynı zamanda, kadının eşinin izni olmadan akrabalarını ziyaret etmesi de suç olarak tanımlanıyor ve bu durum üç aya kadar hapis cezası ile sonuçlanabiliyor.

Eleştiriler, yeni kanunun toplumsal sınıfları daha da derinleştiren ve cezalarda ayrımcılığı artıran hükümler içerdiği yönünde yoğunlaşıyor. Örneğin, bazı maddelerin farklı sosyal statülere göre değişen yaptırımlar belirlediği belirtiliyor.

Afganistan’daki bu yasal değişiklikler, uluslararası hukuk ve insan hakları savunucuları tarafından kadına yönelik şiddeti normalleştiren ve kadınların hukuki korumasını zayıflatan bir adım olarak eleştiriliyor. Ayrıca, yeni yasada dini alimlere suç işleme serbestisine yakın haklar tanındığı dikkat çekiyor.

Yeni yasanın 9. Maddesi ile Afgan toplumu dört kategoriye ayrılmıştır: din alimleri (ulema), seçkinler (eşref), orta sınıf ve alt sınıf.

Mevcut sistemde, aynı suç için verilecek ceza artık öncelikle suçun niteliğine veya ağırlığına göre değil, sanığın sosyal statüsüne göre belirlenecektir.

Kanuna göre, bir İslam din alimi suç işlediğinde, verilecek tepki nasihatle sınırlı kalıyor. Elit kesime mensup suçlular, yalnızca mahkemeye çağrılacak ve nasihat edilecektir. Orta sınıfa mensup bireyler için aynı suç, hapis cezasıyla sonuçlanacakken; “alt sınıf”tan olanlar için ceza hem hapis hem de bedensel cezayı kapsayacak. Ağır suçlar için bedensel cezaların, ıslah kurumları yerine İslam din adamları tarafından verilmesi öngörülüyor.