Anayasa Mahkemesi’nde (AYM) yürütülen bireysel başvuru dosyalarında alınan hak ihlali kararları sonucunda devletin ödemekle yükümlü olduğu tazminat tutarları, 2023 yılında ulaşılan 1 milyar 349 milyon TL’lik rekorun ardından belirgin bir düşüş yaşamıştı. Ancak, geçtiğimiz yıla oranla yeniden bir artış kaydedildiği gözlemleniyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın nisan ayı bütçe verileri, bu artışın kanıtı niteliğinde. Geçtiğimiz hafta açıklanan nisan ayı bütçe gerçekleşmeleri incelendiğinde, bireysel başvuru tazminatında geçen yılın aynı dönemine göre üç katın üzerinde bir artış olduğu dikkat çekiyor.

Bütçe giderleri içinde “Bireysel başvuru tazminat ödemeleri” başlığı altında yer alan ödemelerin, Ocak-Nisan ayları arasındaki durumu ise şöyle sıralanıyor:

Bireysel tazminat ödemeleri

Ocak: 8 milyon 398 bin TL
Şubat: 24 milyon 520 bin TL
Mart: 58 milyon 768 bin TL
Nisan: 56 milyon 497 bin TL

Toplam: 148 milyon 183 bin TL

Dört aylık tazminat geçen yılın toplamını geçti

Hak ihlali nedeniyle yapılan bireysel başvurularda Anayasa Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat tutarı, bu yılın ilk dört ayında 148 milyon TL’yi aşarak dikkat çekici bir artış gösterdi. Bu miktar, 2025 yılının tamamında yapılacak ödemelerin çok üzerinde bir değer taşıyor.

2025 yılında bireysel başvuru tazminatı toplamı, yılın tamamı için 111,5 milyon TL olarak belirlenmişti. Bu yılın Ocak-Nisan döneminde ödenen tutar, geçen yılın toplamına göre 37 milyon TL daha fazla.

2025 yılına dair bireysel başvuru tazminat ödemelerinin ilk dört ayı ise şu şekilde gerçekleşti:

Ocak: 3 milyon 621 bin TL
Şubat: 17 milyon 865 bin TL
Mart: 14 milyon 646 bin TL
Nisan: 11 milyon 162 bin TL

Toplam: 47 milyon 162 bin TL

*

Bireysel başvuru tazminat ödemelerindeki artış, başvuru dosyalarının sayısındaki yükseliş kadar, dosya içeriklerindeki taleplerle de bağlantılı. Tazminatlar, maddi ya da manevi nitelikte olabiliyor. AYM’ye yapılan bireysel başvurularda, makul sürede yargılanma hakkı talebi üzerine verilen tazminat kararları, satın alma gücündeki değişimler ve enflasyon oranlarındaki artış gibi faktörler göz önünde bulundurularak belirleniyor.

Tazminat ödemelerini ise niteliğine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı veya Adalet Bakanlığı gerçekleştirmekte. Makul sürede yargılanma hakkına ilişkin ihlal kararlarında, AYM tarafından verilen tazminat ödemeleri Adalet Bakanlığı tarafından yapılıyor.

2024 yılı itibarıyla bireysel başvuru tazminat ödemeleri toplam 155,9 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu alandaki en yüksek ödeme ise 2023 yılında yapıldı. 2023 yılında bireysel başvuru tazminatları kaleminde devletin ödediği tazminat tutarı 1 milyar 349 milyon TL olarak kaydedildi.