iahaber Haber Merkezi

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Milli Mücadele tarihinin önemli bir dönüm noktası olarak 106. yaşını kutluyor.

Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde Kurtuluş Savaşı’nı başlatacak ve Cumhuriyetin inşasında kritik adımlar atacak olan TBMM, 106 yıl önce açıldı. Meclisin açılışı, kurtuluş mücadelesinin en hayati aşamalarından birini temsil etmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu’nun 1. Dünya Savaşı’ndan mağlup çıkmasının ardından, Mondros Mütarekesi’ne rağmen ülkenin işgali süreci başlamıştır. Bu durum üzerine Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak milli mücadelenin fitilini ateşlemiştir. Amasya Tamimi ve ardından gerçekleştirilen Erzurum ve Sivas kongreleri, ”ulusun egemenliğini yine ulusun sağlayacağı” ilkesini benimsemiştir.

1919 sonbaharında yapılan seçimlerin ardından, Osmanlı Mebusan Meclisi 12 Ocak 1920’de, 168 üyesinden 162’sinin katılımıyla toplandı. Mustafa Kemal, Erzurum milletvekili olarak seçilmişti ancak Ankara’da kalmayı tercih etti. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ne bağlı milletvekillerinin çoğunluğu oluşturduğu bu Meclis, 28 Ocak 1920’deki gizli oturumda Misakımilli’yi kabul etti. İstanbul’un 16 Mart’ta işgali sonrası, Milli Mücadele yanlıları tutuklanmaya başladı ve bu durum milletvekillerinin ve aydınların Ankara’ya kaçışını hızlandırdı.

Mebusan Meclisi, 18 Mart’ta son kez toplanarak, Meclisin süresiz olarak tatil edilmesine karar verdi.

Mustafa Kemal, 19 Mart 1920’de yayımladığı genelge ile “Ankara’da olağanüstü yetkili bir Meclis” toplanacağını duyurdu.

Genelgede, “Ulusun bağımsızlığını ve devletin kurtarılmasını sağlayacak önlemleri düşünüp uygulamak üzere ulusça olağanüstü yetki verilecek bir Meclisin Ankara’da toplantıya çağrılması ve dağıtılmış olan mebuslardan Ankara’ya gelebileceklerin de bu Meclise katılmaları” talep edildi.

Bu amaçla gerçekleştirilecek seçimle belirlenen milletvekilleri ve Osmanlı Mebusan Meclisi’nden kaçarak Ankara’ya ulaşan 84 kişi, ilk Meclis’te yer aldı. Mustafa Kemal, 22 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi’nin açılışını duyurduğu genelgesinde, bundan böyle “bütün sivil ve askeri makamların ve bütün ulusun emir alacağı en yüksek makam”ın bu Meclis olacağını ifade etti.

23 Nisan 1920’de, Hacıbayram Camisi’nde kılınan cuma namazı ve kesilen kurbanların ardından, ilk TBMM, İttihat ve Terakki Kulübü olarak bilinen binada faaliyete geçti. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurtuluş mücadelesinin en önemli aşamalarından biri olarak kabul edilen Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 106 yıl önce açılması, Cumhuriyet yolunda büyük adımların atılmasına zemin hazırladı.

TBMM’nin ilk Başkanı Mustafa Kemal Atatürk, 1 Mart 1920 tarihinde Meclisin 4. toplantı yılının açılışında şu sözleri kaydetmiştir:

“Hep birlikte bakışlarımızı, vicdanımızın merkezi olan millete dikelim. Orada erdemin, vefa ve içten bağlılığın, yenileme arzusunun, egemenlik aşkının ve geleceğin sönmeyen ateşi yanmaktadır. Bu kutsal ateş, kendi içindeki bilgisizlik ve karanlığı yakacak ve bağımsızlığımızın önüne dikilecek olan bütün engelleri yıkacaktır. Efendiler, millet önünde, onun hak ettiği bağımsızlığın önünde, onun layık olduğu gelişme ve yenileme arzusu önünde, her kuvvet ancak milletin irade ve amaçlarına uymak şartıyla yaşayabilir. Milletin irade ve amaçlarına uymayanların talihi hüsrandır, çökmedir.”