iahaber Haber Merkezi

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Milli Mücadele tarihinin önemli bir dönüm noktası olarak 106. yaşını kutluyor.

Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde Kurtuluş Savaşı’nı başlatacak olan ve Cumhuriyet’in kuruluşuna zemin hazırlayacak adımların atılmasına olanak tanıyan TBMM, 106 yıl önce açıldı. Bu açılış, kurtuluş mücadelesinin en kritik aşamalarından biri olarak tarihe geçti.

Osmanlı İmparatorluğu’nun 1. Dünya Savaşı’ndan yenilgiyle çıkmasının ardından, Mondros Mütarekesi’ne karşın ülkenin işgale uğraması üzerine Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak ulusal direnişin ilk adımını attı. Amasya Tamimi ve Erzurum ile Sivas kongrelerinde alınan kararlar, “ulusun egemenliğini yine ulusun sağlayacağı” fikrini ortaya koydu.

1919 sonbaharında yapılan seçimlerin ardından, Osmanlı Mebusan Meclisi 12 Ocak 1920’de 168 üyesinden 162’sinin katılımıyla toplandı. Mustafa Kemal, Erzurum milletvekili olarak seçilmişti, fakat o sıralarda Ankara’da bulunuyordu. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti yanlısı milletvekillerinin çoğunlukta olduğu bu Meclis, 28 Ocak 1920’de yaptığı gizli oturumda Misak-ı Milli’yi kabul etti. İstanbul’un 16 Mart’ta işgali ve Milli Mücadele yanlılarının tutuklanmaya başlamasıyla birlikte, milletvekilleri ve aydınlar Ankara’ya kaçmaya başladı.

Mebusan Meclisi, 18 Mart’ta son toplantısını yaparak Meclisin süresiz tatil edilmesine karar verdi.

Mustafa Kemal, 19 Mart 1920’de yayımladığı genelge ile “Ankara’da olağanüstü yetkili bir Meclis” toplanacağını duyurdu.

Genelgede, “Ulusun bağımsızlığını ve devletin kurtarılmasını sağlayacak önlemleri düşünmek ve uygulamak üzere ulusça olağanüstü yetki verilecek bir Meclis’in Ankara’da toplantıya çağrılması ve dağıtılmış olan mebuslardan Ankara’ya gelebileceklerin de bu Meclis’e katılmaları” talep edildi.

Bu amaçla yapılacak seçimle belirlenen milletvekilleri ile Osmanlı Mebusan Meclisinden kaçıp Ankara’ya ulaşabilen 84 kişi, ilk Meclis’te görev aldı. Mustafa Kemal, 22 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisi’nin açılışını duyurduğu genelgesinde, “bütün sivil ve askeri makamların ve ulusun emir alacağı en yüksek otorite”nin bu Meclis olacağını belirtti.

23 Nisan 1920’de, Hacıbayram Camisi’nde kılınan cuma namazının ardından, kurbanlar kesilerek ilk TBMM, İttihat ve Terakki Kulübü olarak bilinen binada açıldı. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurtuluş mücadelesinde kritik bir rol oynayan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin, 23 Nisan’da açılması, bu sürecin en önemli aşamalarından biri olarak kaydedildi.

TBMM’nin ilk Başkanı Mustafa Kemal Atatürk, 1 Mart 1920’de Meclisin 4. toplantı yılının açılışında şu sözleri sarf etti:

“Hep birlikte bakışlarımızı, vicdanımızın merkezi olan millete dikelim. Orada erdemin, vefa ve içten bağlılığın, yenileme arzusunun, egemenlik aşkının ve geleceğin sönmeyen ateşi yanmaktadır. Bu kutsal ateş, kendi içindeki bilgisizlik ve karanlığı yakacak ve bağımsızlığımızın önüne dikilecek olan bütün engelleri yıkacaktır. Efendiler, millet önünde, onun hak ettiği bağımsızlığın önünde, onun layık olduğu gelişme ve yenileme arzusu önünde, her kuvvet ancak milletin irade ve amaçlarına uymak şartıyla yaşayabilir. Milletin irade ve amaçlarına uymayanların talihi hüsrandır, çökmedir.”