ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy arasında yaşanan gerginlik, dünya siyaseti üzerinde derin etkiler bırakacak şekilde yankı buldu. Avrupalı liderlerin Trump’a yönelik tepkileri sürerken, Başkan Trump geri adım atmayarak tavrını sürdürdü. Sabah Gazetesi Yazarı Mahmut Övür, bu tartışmanın arka planını inceleyen önemli bir yazı kaleme aldı.

Övür’ün ‘Trump-Avrupa kavgasının arka planı’ başlıklı yazısında, Trump ve Zelenski arasında yaşanan bu sıradışı olayların nasıl bir çerçeve içinde şekillendiğine değiniliyor. Uluslararası ilişkiler uzmanları, gazeteciler ve siyasetçiler bu tartışmaları değerlendirmeye koyulurken, her iki lider üzerinde oluşan olumsuz yargılar, durumu çok daha karmaşık hale getiriyor. Söz konusu olaylar, “rezillik” kavramının çok ötesinde boyutlara erişiyor.

Trump ve ekibinin yaklaşımı, sadece kişisel tercihleriyle açıklanamayacak geniş bir perspektife sahip. 20. yüzyılın sonlarına doğru Sovyetler Birliği’nin çöküşü sonrası Amerikan hegemonyası dünya sahnesinde tek güç olarak öne çıkmıştı. Ancak son yıllarda, özellikle Çin gibi ülkelerin yükselişi, ABD’nin ekonomik ve siyasi etkisini önemli ölçüde zayıflattı. Bu durumu daha da derinleştiren unsurlardan biri, dünya genelinde büyük sermaye grupları arasında süregeldiği söylenebilecek bir kavga olarak öne çıkıyor. Bu çatışmanın kanlı veya kansız olup olmayacağı belirsizliğini korurken, Trump’ın neyi temsil ettiğine dair farklı görüşler öne çıkmakta.

Daha önceki yazılarında, dünya üzerindeki gelişmeleri anlamak için Cemil Şinasi Türün’ün tezlerinden yararlanan Övür, bu karmaşayı bir “yerli ve milli” kavramlaştırma çerçevesinde ele almıştı. Türün’e göre, bu küresel kavga arasında enerji ve finans sermayesi, Taşçılar ve Kâğıtçılar olarak nitelendirilen iki ana grubun mücadelesidir. Bu grupların arasında, bu çıkar çatışmasında Aktör olarak yer alan istihbarat örgütleri de “Makasçılar” olarak adlandırılmakta.

Bugün, ABD’nin Trump yönetiminin arkasındaki güçler ve Türkiye’nin konumu önemli bir tartışma konusunu teşkil etmektedir. Türün, Trump’ın, Taşçıların ve Makasçıların bir mutabakatı ile göreve geldiğini iddia ediyor. Bu bağlamda, Trump’ın yeni yönetiminin Rusya ile gizli müzakereler yapmakta olduğu iddiaları da öne çıkmaktadır. Bu süreç, Suudi Arabistan’ında başladığı ve İstanbul’daki ABD konsolosluğunda devam edip edeceği belirtiliyor. Bu müzakerelerin tek bir konuya, yani Ukrayna savaşına odaklanmadığı, aslında bir yeni Yalta süreci olabileceği düşünülüyor. Burada, 1945’te ABD, İngiltere ve Rusya’nın katıldığı Yalta konferansından farklı olarak, yeni düzlemde İngiltere’nin yer almadığı ifade edilmektedir.

Bu yeni düzenin nasıl şekilleneceği ise tartışmalıdır. Türün, ABD’nin tek kutuplu jandarmalığından geri çekilmesi ile Rusya ile bir işbirliği yaptığına ve Türkiye’nin de bu yeni düzen içindeki öneminin artabileceğine dikkat çekiyor.

Dünya düzeninin alt üst olduğuna dair görüşlerin ortaya çıkmasında, Türün’ün yazısındaki tespitler önemli bir yer tutuyor. İngiltere’nin global bir güç olarak rolünün azalmış olması, bunun yanında Zelenski’nin Oval Ofis’te durumunun acınası hale gelmesi, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından başlayan yeni düzenin yıkılma sürecine girdiğini gösteriyor. Övür, Türkiye’nin iç cepheyi güçlendirmesi ve “terörsüz Türkiye” hedefinde ısrar etmesinin önemine de vurgu yapıyor.

Sonuç olarak, Avrupa’nın Ukrayna’yı kışkırtma ç