Mahfi Eğilmez

Son yıllarda finansal piyasalardaki dalgalanmalar, sadece ekonomik verilerle değil, aynı zamanda siyasal liderlerin ifadeleriyle de etkilenmektedir. Bu bağlamda en çok dikkat çeken isimlerden biri hiç şüphesiz Donald Trump.

Finansal sistemdeki beklentiler, gerçekleşmeler kadar kritik bir öneme sahiptir. Özellikle sosyal medya çağında, bir liderin paylaştığı tek bir mesaj bile milyarlarca dolarlık varlık fiyatlarını etkileyebilir. Trump’ın başkanlık döneminde yaptığı sosyal medya paylaşımları, döviz kurlarında, hisse senedi piyasalarında ve emtia fiyatlarında ani dalgalanmalara neden olmuştur.

ABD-İsrail-İran gerilimi ile birlikte artan petrol fiyatları enflasyon beklentilerini yükseltmiş ve bu durum merkez bankalarının faiz artırma beklentilerini doğurmuştur. Yatırımcılar, ellerindeki altın ve diğer değerli metalleri, bunlarla ilgili hisse senetleri ve yatırım fonlarını satmaya yönelmiş; tahvil gibi faiz getirisi sağlayan araçlara geçiş yapmıştır. Bu durum, altın ve değerli metallerin fiyatlarının düşmesine, borsa endekslerinin gerilemesine ve yatırım fonlarının değer kaybetmesine yol açmış, tahvil faizleri ise yükselişe geçmiştir. Özellikle petrol fiyatlarının artışı, NATO ülkeleri içinde bile yoğun bir şekilde ABD’ye yönelik eleştirilerin yükselmesine neden olmuştur. Trump, yalnızca dış dünyada değil, kendi ülkesinde de ciddi eleştirilerle karşılaşmış ve anketlerde destek kaybı yaşamaya başlamıştır.

Bu sıralarda Trump, İran ile görüşmelerin sürdüğüne ve anlaşmaya yakın olunduğuna dair açıklamalarda bulundu. Bu ifadeler, enerji piyasaları açısından son derece kritik bir öneme sahipti. Hürmüz Boğazı’nın açılması ve İran’ın küresel petrol arzına yeniden güçlü bir şekilde katılması, fiyatlar üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturabilecek bir gelişmeydi. Trump’ın bu açıklamalarıyla birlikte piyasalar, petrol fiyatlarının düşmeye başlaması, altın ve diğer değerli metaller ile borsaların yeniden değer kazanmaya yöneldiği bir sürece girdi.

Ancak kısa bir süre sonra İran, Trump’ın açıklamalarını yalanlayarak ABD ile herhangi bir görüşme yapılmadığını bildirdi. İran’ın, ABD’nin açıklamalarına rağmen füze saldırılarına devam etmesi, bölgede gerilimin sürdüğünü gösteriyor. İran’dan gelen bu yalanlama, piyasalarda bilgi güvenilirliği sorununu gündeme getirdi. Çelişkili mesajlar belirsizliği artırırken, ilk açıklamanın tetiklediği fiyat hareketleri, yalanlamayla tersine döndü ve dalgalanmayı daha da derinleştirdi.

Uluslararası ilişkilerde tarafların zaman zaman gerçekte olduğundan daha ileri bir noktada görünmeleri, yeni bir olgu değil. Bu durum, müzakere gücünü artırmaya yönelik bir strateji olarak değerlendirilebilir. Trump’ın İran ile anlaşmaya yakın olunduğu yönündeki beyanları da bu perspektiften ele alınabilir. Ancak geçmişteki tutumlarıyla birleştirildiğinde, bu tür açıklamalar daha çok manipülasyon olarak algılanmaktadır.

Piyasalar, gerçekleşmemiş bir durumu fiyatlayıp ardından bu fiyatlamaları geri almak zorunda kaldığında, yalnızca dalgalanma değil, aynı zamanda güven kaybı da yaşanmaktadır.

Trump’ın, dünyanın en büyük ekonomisinin lideri olarak piyasalar üzerindeki etkisi inkar edilemez. Ancak bu etkiyi manipülatif bir şekilde kullanması, ABD’nin itibarını daha da zedeleyecek ve piyasa katılımcıları ileride bu tür açıklamaları daha fazla göz ardı ederek fiyatlama yapacaklardır.

Bu tür gerçek dışı açıklamalar, yalancı çoban hikayesindeki gibi sonuçlar doğurabilir.

Bu yazı Mahfi Eğilmez’in kişisel blogundan alınmıştır