Trump’ın Çin ziyareti, diplomasi alanında bir ustalık örneği olarak değerlendirilebilir. Çin’in uzun vadeli stratejik hedeflerine dair mesajların, titizlikle planlanmış bir şekilde muhataplarına ulaştırıldığı bu ziyarette, her detay düşünülmüş ve hayata geçirilmiştir.

Çin kültüründe biçim (形式) ve içerik (内容) ilişkisinin farklı bir perspektifle ele alındığı görülmektedir. Batı düşüncesindeki “ayrı şeyler” anlayışından ziyade, burada bütüncül ve karşılıklı şekillenen bir etkileşim söz konusudur. Gerçek anlam, görünüşün içinde gizlidir.

Xi Jinping, Trump’ı ilk gün resmi toplantının ardından Pekin’deki Cennet Tapınağı (天坛) ile tanıştırdı. Ziyaret edenlerin hayranlıkla baktığı bu muazzam yapı, Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluşundan çok önce, 250 yıl önce inşa edilmiştir.

Xi, Trump’a dönerek, “Bu tapınak, ‘cennet yuvarlak, dünya dörtgendir’ anlayışını temsil eder. Yasak Şehir ile eş zamanlı olarak inşa edilmiştir. Eski Çin mimarisinin her tuğlasında, Çin halkının binlerce yıllık evren anlayışı ve yaşam felsefesi yatmaktadır,” dedi.

Son 50 yıl içinde, birçok Amerikalı dost Cennet Tapınağı’nda derin düşüncelere dalmış ve burada eski ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger’ın, “Büyük bir tarihe sahip olan bir ülke, daha da parlak bir geleceğe sahip olacaktır,” şeklindeki düşüncelerini ifade ettiği bilinir.

Trump, bu sözlere “Muhteşem! Çin çok güzel!” diyerek karşılık verdi.

Trump ve Xi, Cennet Tapınağı ziyareti sırasında Dua Hasat Salonu (祈年殿) önünde hatıra fotoğrafı çektirdiler

Xi, konuşmasına devam ederek, “Eski Çin yöneticileri burada büyük kurban törenleri düzenlerdi ve bu, halkın refahı, huzuru ve bereketli hasat için dua etmek üzere yapılan bir gelenekti. Bu, ‘halk devletin temelidir’ ilkesini yansıtır,” dedi. Ardından, günümüze de atıfta bulunarak, “Çin Komünist Partisi (ÇKP), halk merkezli düşünceyi benimseyerek, her zaman halkına hizmet etmeyi amaç edinmiştir,” dedi.

Xinhua’nın haberine göre, Xi’nin Trump’a iletmek istediği mesaj ise uygarlığın gücünün derin ve durgun bir akarsu gibi sessizce aktığıdır.

Kadim uygarlıkların zaman içinde dünyayı şekillendirdiği gibi…

***

Ertesi gün Xi, Trump’ı daha özel bir yerde ağırladı: Zhongnanhai (中南海). Bu yer, Yasak Şehir’in komşusu olan eski İmparatorluk Bahçesi’dir. Etrafı ateş kırmızısı duvarlarla çevrili olan bu mekan, 1949’dan beri ÇKP elitinin merkezi konumundadır ve pek az kişinin girebildiği gizemli bir yer olmuştur.

“Orta ve Güney Denizleri” anlamına gelen Zhongnanhai, yerleşke içindeki iki büyük gölden ismini almıştır.

Çin basınında yer alan haberlere göre, Trump ile Xi, oturmadan önce bahçede yürüyüşe çıktılar. Xi, bahçenin tarihi hakkında bilgi verirken, iki lider Yundou Kapısı’nın altından geçerek Jinggu (Sessiz Vadi) bahçesine girdiklerinde, yan yana duran iki selvi ağacını gösterdi. Xi, bu ağaçların köklerinin ayrı olduğunu ancak zamanla gövdelerinin birbirine geçtiğini belirtti ve bu ağaçların 200 ila 300 yıl yaşında olduğunu ekledi.

Trump, “O kadar uzun yaşıyorlar mı?” diye sordu.

Xi gülümseyerek, “Burada bin yıllık ağaçlar bile var,” dedi.

Bu yürüyüş ve açıklamalar, tesadüfi bir durum değildi. Zhongnanhai ziyareti sonrası Xi, “Başkan Trump Amerika’yı yeniden büyük yapmayı umuyor ve ben de Çin ulusunun büyük yeniden canlanışı için halkıma liderlik etmeye kararlıyım,” dedi. İki ülkenin güçlendirilmiş iş birliği ile kalkınma süreçlerini ilerletebileceğini vurguladı.

Trump, burada başka yabancı liderlerin ağırlanıp ağırlanmadığını sorduğunda, Xi, “Çok nadiren,” yanıtını verdi. Ardından, “Örneğin Putin buradaydı,” diye ekledi.

Xi’nin, Trump’ın gururunu okşayacak bir cevap vermesi dikkat çekiciydi.

İki lider arasındaki farkı anlamak açısından Xi’nin daha 7 yaşındayken bu yerleşkede yaşadığını belirtmek önemlidir. Babası, partinin üst düzey yöneticilerinden biriydi ve Xi, akranlarıyla birlikte burada vakit geçirirken dondurma yiyip film izliyordu…

1960 yılı. Xi ailesi Zhongnanhai’ın hemen yanındaki Beihai Park’ında. 7 yaşındaki Jinping babası Xi Zhongxun’in önünde. İki yıl sonra hayatları dramatik bir biçimde altüst olacaktır.

Zirve, tamamen asimetrik bir Çin zaferi olarak değerlendirilebilir.

Bu durum, her düzeyde gözlemlenebilir. Örneğin, liderlerle kişisel ilişkiler kurmayı tercih eden Trump, Xi’ye “Sen harika bir lidersin, bunu söylediğimde insanlar hoşlanmıyor ama yine de söyleyeceğim,” gibi iltifatlarda bulunurken, Çin tarafının akşam yemeğinde orkestraya Trump’ın favori parçası Y.M.C.A.’yı çaldırması, ilginç bir karşılık oldu.

Halkın Günlüğü gazetesi, 15 Mayıs, baş sayfa

Trump, aslında masaya oturmadan önce elini gösteren bir poker oyuncusu gibiydi. Önemli jeopolitik pazarlıkların yapıldığı bir zirvede, muhatapları nadir toprak elementleri ile kendi yüksek teknoloji ihracatını serbest bırakmalarını istiyordu. Bu zirveye, ülkesinin en büyük yüksek teknoloji şirketlerinin CEO’larını da götürüyordu.

Nadir toprak elementleri konusunda pek bir ilerleme kaydedilmedi. Ayrıca, Trump’ın destekçi tabanındaki seçmenlerin sıkıntıya girmesine neden olan soya alımına kısı