Donald Trump’ın Pekin ziyareti, sıradan bir diplomatik temasın ötesinde bir anlam taşıyor. Bu ziyaret, dünya üzerindeki yeni güç dengelerinin tartışıldığı büyük bir pazarlık masasına dönüşmüş durumda. Herkesin kabullendiği bir gerçek var: Amerika ile Çin, birbirlerinden ayrılamaz bir ilişkiye sahip. İki taraf da birbirine karşı sert çıkışlarda bulunuyor, tehditlerde bulunuyor ama bir o kadar da birbirlerine bağımlılar.
Ziyaretin ruhu da bu gerçeği yansıtıyor. Daha önce Çin’e karşı sert ekonomik söylemlerde bulunan Trump, Pekin’de daha temkinli bir dil tercih etti. Yanında, teknoloji devlerinin liderleri, büyük yatırımcılar ve Amerikan şirketlerinin temsilcileriyle birlikteydi. Bu durum, ziyaretin niteliğini açıkça ortaya koyuyor. Yapılan görüşmelerde ideolojik çatışmalardan ziyade, para, ticaret, teknoloji ve enerji konuları ön plana çıktı.

Ticaret savaşından kontrollü rekabete

Washington’un temel amacı, aslında Çin’i durdurmak değil, ona olan bağımlılığı yönetilebilir bir seviyeye çekmek. Zira Amerikan ekonomisi, bu bağımlılığın sınırlarına ulaşmış durumda. Özellikle yapay zeka, nadir elementler, yarı iletkenler ve üretim zincirleri konusunda, Çin’i tamamen dışlayarak yeni bir ekonomik düzen kurmanın imkansız olduğu anlaşılmıştır.
Trump’ın Pekin’de verdiği mesaj da bu doğrultudaydı: “Rekabet edeceğiz ama bu rekabet kontrollü olacak.”
Bu nedenle görüşmelerde ekonomik konular ön planda yer aldı. Karşılıklı yatırımlar, teknoloji alanındaki iş birlikleri, tedarik zincirleri ve enerji güvenliği uzun uzun tartışıldı. Washington, artık Çin ile bir kopuşun getireceği maliyetin farkında.

Masanın gizli başlığı: İran

Dikkat çeken konulardan biri de İran oldu. Zira Orta Doğu’daki gerilim, sadece bölgesel bir kriz olmaktan çıkıp, enerji piyasalarını ve küresel ekonomiyi doğrudan etkileyen bir mesele haline gelmiştir. Washington, Pekin’den İran üzerindeki etkisini kullanmasını talep ediyor. Bunun arkasındaki neden ise açık; Çin, İran petrolünün en büyük alıcılarından biri ve Tahran üzerinde etkisi olan az sayıda küresel güçten biri.
Bu nedenle Trump yönetimi, Çin’i yalnızca ekonomik bir rakip olarak değil, aynı zamanda İran konusundaki işbirliğinde ihtiyaç duyulan bir aktör olarak değerlendiriyor.
Pekin ise bu konuda temkinli bir tutum sergiliyor. Çünkü Çin için bu mesele, sadece diplomasi değil, aynı zamanda enerji güvenliği meselesidir. İran’da yaşanacak büyük bir kriz, Çin ekonomisini de olumsuz yönde etkileyebilir. Bu nedenle Çin, İran’ın köşeye sıkıştırılmasını istemiyor ama aynı zamanda bölgesel bir savaş ihtimalinden de ciddi şekilde kaygılı.
Trump ile Xi Jinping’in Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve İran’ın nükleer silahlara sahip olmaması konusundaki benzer mesajları vermesi oldukça önemliydi. Taraflar belki tam olarak aynı noktada buluşmuyor ama kontrollü kriz yönetiminde ortak bir anlayışa sahipler.

Avrupa’nın sessiz tedirginliği

Pekin’deki görüşmeler Avrupa’da da dikkatle takip edildi. Hatta bu durum, bir miktar tedirginlikle izlendi. Avrupa, uzun süredir Washington’un Çin’e karşı daha sert bir tutum almasını bekliyordu. Ancak Beyaz Saray’ın yeniden pragmatik bir yaklaşım sergilemesi, Avrupa’da “ABD, yine kendi çıkarları doğrultusunda pozisyon değiştiriyor” yorumlarına yol açtı.
Aslında Avrupa’nın kaygıları daha derin. Eğer Washington ile Pekin arasında yeni bir ekonomik denge sağlanırsa, Avrupa küresel dengede geri plana düşebilir. ABD ile Çin ne kadar sert bir çatışma yaşarsa, Avrupa o kadar stratejik bir öneme sahip oluyordu. Şimdi ise iki büyük güç arasında kontrollü bir uzlaşma zemini oluşuyor.

Xi Jinping’in kazancı

Pekin cephesinden bakıldığında, Xi Jinping’in önemli bir psikolojik avantaj elde ettiği gözlemleniyor. Çin lideri, Trump’ı ağırlayarak dünyaya şu mesajı vermiş oldu:
“Amerika bile Çin’le masaya oturmak zorunda.”
Üstelik Tayvan konusunda geri adım atılmış değil. Çin yönetimi bu konuda sert ve net bir duruş sergilemeye devam ediyor. Yani ortada bir dostluk ortamı yok. Teknoloji savaşları, askeri rekabet ve Pasifik gerilimi devam edecek.
Ancak taraflar artık bir şeyi anlamış durumda: Birbirlerini ekonomik olarak boğmaya çalışmanın maliyeti, herkes için oldukça ağır.

Yeni dönemin adı

Bu nedenle Pekin toplantısı, yeni bir başlangıç değil. Daha çok, kontrollü rekabet döneminin başlangıcını işaret ediyor.
Ve dünya ekonomisinin şu anda en çok ihtiyaç duyduğu şey de tam olarak bu: Kontrollü bir rekabet.