iahaber Dış Haberler

ABD Başkanı Donald Trump, NATO’nun yapısında değişim talep ederek, yüzde 5’lik savunma harcaması kuralını ihlal eden ülkelerin genişleme ve ortak tatbikat gibi önemli kararlardan men edilmesini hedefliyor.

Trump, NATO’nun savaş durumları gibi kritik anlarda bazı üyelerin ittifakın karar alma süreçlerinden dışlanabileceği bir “öde-katıl (pay-to-play)” modeli üzerinde de duruyor.

Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılmasının ardından, NATO’daki Avrupalı müttefiklerinden beklediği desteği bulamadığını ifade eden Trump, bu durumdan dolayı hayal kırıklığına uğradığını belirtmişti.

Britanya merkezli The Telegraph’a konuşan Trump yönetimi yetkilisi, “Avrupalılarla yaşadığımız hayal kırıklığı çok gerçekti. Yüzde 5 ödemeyen hiçbir ülkenin NATO’da gelecekteki harcamalar konusunda oy kullanmasına izin verilmemeli.” şeklinde açıklama yaptı.

Tüm NATO üyeleri şu an itibarıyla gayrisafi yurt içi hasılalarının en az yüzde 2’sini savunmaya ayırma yükümlülüğü taşırken, bu hedef Trump tarafından 2014 yılında belirlenmişti. İttifakın Genel Sekreteri Mark Rutte, liderlerin bu yıl Ankara’da düzenlenecek zirvede yüzde 5’lik yeni hedefe ulaşma yollarını tartışmaları gerektiğini dile getirdi.

Trump hangi değişiklikleri değerlendiriyor?

Trump’ın gündeme getirdiği öneriler arasında, yeni hedefi karşılamayan NATO müttefiklerinin genişleme, ortak misyonlar ve 5. Madde (karşılıklı savunma) mekanizmasının işletilmesi gibi konularda karar alma süreçlerinden dışlanması yer alıyor.

Telegraph’a konuşan bir ABD kaynağı, “Ödeme yapmıyorsanız gelecekteki harcamalar konusunda oy kullanamamalısınız” ifadelerini kullandı.

ABD’li kaynak, “Bir tehdidin ne olduğu ve ittifakın ne yapması gerektiği konusunda konuşmaya başlamalıyız. İspanya ve Birleşik Krallık’ın şu anki tutumunun kabul edilemez olduğunu net bir şekilde belirtmeliyiz.” şeklinde görüş belirtti.

Yeni bir gerilim mi geliyor?

NATO içinde kararlar oybirliği ile alınmakta olup, müttefiklerin bu süreçte değişiklik yapma girişimlerine karşı durması bekleniyor. Bu durum, Trump ile yeni bir gerilim yaşanmasına yol açabilir.

Trump’ın olası bir kara harekâtına hazırlık amacıyla binlerce askeri Orta Doğu’ya gönderme kararı, NATO ülkelerinin Hürmüz Boğazı’na gemi göndermeyi reddetmesinin ardından alınmıştı.

Trump, Avrupa ve Britanya’nın İran’a karşı savaşta yeterli desteği sağlamaması durumunda ABD’yi ittifaktan tamamen çekmekle tehdit etmişti.