Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye genelinde Türk-İslam medeniyetinin tarihi izlerini taşıyan mezar taşları ve kitabeleri kayıt altına alma çalışmalarını sürdürüyor. 2025 yılında 4 ilde başlayan saha çalışmaları, 2026 yılı itibarıyla 18 ile yayılacak ve bugüne kadar yaklaşık 7 bin eser belgelenecek.

ANKARA (İGFA) – Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2024 yılında başlattığı “Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi” ile Anadolu’nun tarihî ve kültürel hafızasını bilimsel yöntemlerle belgelerken, bu eserlerin önemli birer kaynak olduğunu vurguluyor.

Bakan Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden projenin gelişimi hakkında bilgi paylaşımında bulundu.

Ersoy, “Türk-İslam medeniyetinin tarih boyunca bıraktığı izleri taşıyan mezar taşları ve kitabeleri, ülke genelinde yürüttüğümüz kapsamlı bir çalışma ile kayıt altına alıyoruz. 2024 yılında hayata geçirdiğimiz Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi çerçevesinde; 2025’te başlattığımız saha çalışmalarını bu yıl 18 ile genişlettik. Şu ana kadar yaklaşık 7 bin eserin belgeleme işlemini tamamladık.” şeklinde ifade etti.

HER TAŞ BİR TARİHÎ BELGE

Bakan Ersoy, mezar taşları ve kitabelerin yalnızca isim ve tarihlerden ibaret olmadığını, bu eserlerin ait oldukları dönemin sosyal ve kültürel yaşamına dair önemli bilgiler sunduğunu belirtti. “Her bir mezar taşı, her bir kitabe; yaşadığı dönemin dili, sanatı, inancı, estetik anlayışı ve toplumsal hayatından izler taşıyan tarihî bir belge niteliğinde.” değerlendirmesinde bulundu.

4 İLDE BAŞLADI, 18 İLE ULAŞTI

Projenin ilk saha uygulamaları, 2025 yılında akademisyenler tarafından Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır’da gerçekleştirildi.

Bu kapsamda, Denizli’nin Acıpayam ilçesindeki Alaattin Mahallesi Mezarlık Alanı’nda 243, İstanbul’daki Şeyh Mustafa Devâtî Haziresi’nde 504, Tokat’taki Mahmutpaşa Camii Haziresi’nde 13 ve Diyarbakır’daki Fatih Paşa Camisi Haziresi’nde 99 mezar taşı tespit edilerek kayıt altına alındı. Böylelikle, projenin ilk uygulama yılında dört ilde toplam 859 eser belgelendi.

Çalışmalar, 2026 yılında genişletilerek 18 ile ulaştı. Saha çalışmaları sonucunda veri sistemine bugüne kadar yaklaşık 7 bin eserin belgeleme işlemi aktarılmış durumda. Çalışmaların yıl sonuna kadar devam etmesi planlanıyor.

ULUSAL DİJİTAL HAFIZA OLUŞTURULACAK

Bu proje ile Türk-İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabelerin ülke genelinde tespit edilmesi ve belgelenmesinin yanı sıra, elde edilen verilerin ortak bir ulusal veri tabanında toplanması hedefleniyor.

Kayıt altına alınan eserler, dönem, bölge, malzeme, yazı türü, sanat üslubu ve kitabe özellikleri gibi çeşitli başlıklarda bilimsel olarak değerlendirilebilecek. Çalışmaların önümüzdeki yıllarda ülke genelini kapsayacak şekilde sürdürülmesi ve oluşturulan envanterin, araştırmacılar için kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüşmesi amaçlanıyor.

Bakan Ersoy, “Hedefimiz, ülkemizin dört bir yanındaki bu eşsiz mirası ortak bir dijital veri tabanında bir araya getirmek ve zamanla kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüştürmek. Anadolu’nun taş üzerindeki hafızasını bilimsel yöntemlerle kayıt altına alıyor, koruyor ve gelecek kuşaklara aktarıyoruz.” dedi.