Haber: Ahmet ÜN – Kamera: Mehmet Mucahit CEYLAN

(DİYARBAKIR) – Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mehmet Kaya, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askeri harekâtın Türkiye ekonomisine olan etkilerine dair değerlendirmelerde bulundu. Kaya, Türkiye’nin yıllık ortalama 65 milyar dolarlık bir turizm geliri bulunduğunu belirterek, “Ülkemiz yalnızca batılı turistleri değil, Orta Doğu’daki insanlara da turizm hizmeti sunan bir destinasyon. Turizm gelirlerindeki düşüşün önemli ölçüde olacağını öngörüyoruz. Ayrıca, petrol ürünlerine gelen zammın piyasaya ve enflasyona yansıması, bütçeye olan etkileri de girdi maliyetlerinde kayda değer bir artışa yol açabilir” ifadelerini kullandı.

28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı, 12. gününe girdi. Savaşın küresel ekonomik etkileri sürerken, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, Türkiye’nin bu duruma hazırlıksız yakalandığını vurguladı.

Kaya, savaşın Türkiye’nin bölgedeki ticaretini olumsuz etkilediğini aktararak, “Bu süreç derinleştikçe, uzadıkça, kriz hem ülkemizde hem de bölgede daha da derinleşecek. Türkiye, bu duruma hazırlıksız yakalandı. Şu an enflasyon oranları 40’lı seviyelerde, faiz oranları yüksek ve dış açığımız fazla. Üstüne bir de petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye’nin enflasyonunu etkileyecek ve faiz oranlarının yeniden yükselmesi olasılığını gündeme getirecek” şeklinde konuştu.

Kaya, Türkiye’nin komşularıyla olan ticaretini etkileyen bir krizin varlığına dikkat çekerek, “Bugüne kadar yaşanan çatışmalı süreç nedeniyle ticaret hacmimiz oluşmadı. Suriye ve Irak pazarında ticaret hacmimiz sağlıklı bir şekilde gelişemedi. Geçtiğimiz yıl ile kıyaslandığında Irak’taki ihracatımızda yüzde 45, genel itibarıyla Türkiye ihracatında ise yüzde 25’lik bir düşüş gözlemleniyor. İran’ın da bu savaşın bir parçası olması, İran ile olan ticaretimizi ve diğer ülkeler üzerinden mal satan firmaları büyük ölçüde etkileyecek” dedi.

Kaya, savaşın uzamasının yalnızca bölge ülkelerini değil, dünya genelinde de kriz yaratma potansiyeline sahip olduğunu belirtti. Bu süreçte Türkiye’nin iç ve dış politikada dengeli bir yaklaşım benimsemesinin önemine değindi.

Kaya, “Bu kriz sadece ekonomik değil, aynı zamanda savaş boyutuyla da Türkiye’yi etkileyebilir. Yıllık ortalama 65 milyar dolarlık turizm gelirimiz var. Savaşın sürdüğü bir ortamda, güvenlik kaygıları nedeniyle hem batılı hem de Orta Doğu’dan gelen turistlerin sayısında ciddi bir düşüş yaşanacak. Ayrıca petrol fiyatlarındaki artış, girdi maliyetlerinde önemli bir artışa neden olacağı için endişeliyiz” dedi.

Kaya, Türkiye’nin içindeki Kürt sorununu çözmesi gerektiğini vurgulayarak, “Bu süreç, Orta Doğu’daki karışıklıklarla bağlantılı olarak ne kadar önemli bir mesele olduğunu gösteriyor. Türkiye’nin Kürt sorununu bölgesel bir perspektifle ele alarak çözmesi gerekiyor. Aksi takdirde, yalnızca ekonomik değil, siyasi krizler de kaçınılmaz hale gelecektir” şeklinde konuştu.

Kaya, ayrıca Nusaybin, Mürşitpınar ve Ceylanpınar’daki Suriye sınır kapılarının açılması gerektiğini belirtti. “Bu kapıların açılması, ticaret kanallarının oluşmasını sağlayacak. Irak ile ticaretin düşüşünü engelleyecek adımlar atılmalı. Yeni ticaret kanalları ve düzenlemeler yapılmalı. Geçen yıl Habur Sınır Kapısı’ndan ortalama günde 4 bin TIR geçerken, bu rakam şimdi bin TIR’a kadar düştü. Bu durum, sürecin devamı halinde daha da kötüleşecektir. Körfez bölgesindeki çatışmalar, limana uzak olan illerin ihracatını olumsuz etkileyecek. Bugün savaş vergisi adı altında bir konteyner için 2 bin 500 dolar gibi bir ekstra vergi uygulanmaya başlandı. Bu durum, imalatçılarımızı zor durumda bırakacak” dedi.

Kaya, Türkiye’nin güney komşularıyla yeni anlaşmalar yapması gerektiğini vurgulayarak, “Savaşın etkisiyle Türkiye’nin ihracatında önemli düşüşler yaşanacak. Güney komşularımıza, yani Irak, Suriye ve İran gibi ülkelere yönelik ihracatımızda ciddi azalmalar olacak. Bu düşüşleri önlemek için yeni anlaşmalar yapılmalı” şeklinde konuştu.

Kaya, savaş nedeniyle ihracat yapamayan işletmelere destek verilmesi çağrısında bulundu. “Şu anda bu konuda atılmış bir adım yok. Ticaret hacmimizi geliştirmemiz gerekiyor, fakat bu dönemde bunu başarmamız mümkün değil. Türkiye’deki üreticiler, bölgeye mal satma konusunda büyük sorunlar yaşıyorlar. İmalatçılar, yüksek kredi ile borçlanmak zorunda kalacak ve bu durum iflas riskiyle karşı karşıya kalmalarına yol açacak. Hükümetin yapması gereken en önemli adımlardan biri, imalatçıların finansmana ucuz krediye ulaşmasını sağlamak için düşük faizli kredi imkânlarını hızlı bir şekilde açmaktır” diye ekledi.