Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Türkiye’nin ödeme sistemlerinin yükselişi ve dönüşümünün önemli bir örnek teşkil ettiğini vurgulayarak, “Ekosistemimiz, bankaları, Fintech şirketlerini, ödeme ve elektronik para kuruluşlarını, altyapı sağlayıcılarını ve düzenleyicileri bir araya getiriyor.” şeklinde konuştu.

Karahan, Türkiye Bankalar Birliği tarafından düzenlenen “Ödeme Sistemleri Zirvesi”nde yaptığı konuşmada, ödeme sistemlerinin finansal istikrar açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.

Güvenilirliğin kritik önemi üzerinde duran Karahan, birkaç dakikalık bir kesintinin bile finansal kayıplara, kamu güveninin sarsılmasına ve bazı durumlarda sistemik krizlere yol açabileceğini ifade etti.

Ödeme sistemlerinin geçmişte merkez bankalarının pek ilgisini çekmeyen bir alan olduğuna değinen Karahan, tarihin büyük bir kısmında bu konunun gündemde yer almadığını belirtti. “Geçmişte sorun çıktığında gündeme geldi. Ödeme sistemleri, insan vücudundaki dolaşım sistemi gibi sessizce çalışır. Fonksiyonları bozulmadığı sürece fark edilmezler. Ancak bir şeyler yanlış gittiğinde tüm ekonomi bir krize sürüklenebilir. Artık bu durum değişti. Bugün, bu süreç sahnede ve ödemeler, en hızlı gelişen finansal alanlardan biri oldu.” dedi.

Hızlı ödeme sistemleri, Fintech inovasyonları ve merkez bankası dijital para birimleri (CBDC) gibi birçok gelişmeyle birlikte Türkiye’nin bu sürece önde gelen bir örnek olduğunu belirten Karahan, “Ekosistemimiz, çok paydaşlı yapısıyla inovasyonu ve rekabeti teşvik ederek sektörün verimli işleyişini sağlıyor.” ifadelerini kullandı.

Tüm bu gelişmelerin nihai kullanıcı deneyimini değiştirdiğini vurgulayan Karahan, bu değişimin e-ticaretin büyümesi, temassız kartların yaygınlaşması ve dijital cüzdanların artışı gibi unsurları içerdiğini kaydetti.

GERÇEK ZAMANLI GÖZETİMİN ÖNEMİ

Karahan, inovasyonların birçok fayda sağladığı gibi bazı riskleri de beraberinde getirdiğini belirterek, ödeme sistemlerinin dayanıklılığı ve sürekliliğin devamının önemine dikkat çekti.

Sistemlerde meydana gelen bozulmaların genellikle geniş çaplı etkileri olduğunu dile getiren Karahan, “Bir POS cihazındaki ya da devre değişim sistemlerindeki hata, günlük işlemleri ciddi anlamda etkileyebiliyor. E-ticarette ödemelerle ilgili sorunlar olduğunda güven kayıpları yaşanıyor. Bireyler açısından ise bu durum, fonlarına ulaşamama ile sonuçlanıyor.” dedi.

Yaşanan sorunların dünya genelinde örnekleri ve bunların ülkelere zararları üzerinde duran Karahan, sistemin yedeklenmesi ve gerçek zamanlı gözetimin kritik önem taşıdığını vurguladı.

“BUGÜN DE GEÇERLİ ACİL DURUM PROTOKLLERİ OLUŞTURDUK”

Gerekli dayanıklılığa ulaşmak için yapılması gerekenler konusunda bilgi veren Karahan, “Dayanıklılık, üç temel sacayağına dayanıyor: teknolojik altyapı, etkili yönetişim ve hızlı toparlanma mekanizmaları.” ifadelerini kullandı.

Merkez Bankası’ndaki tecrübelerinden örnekler paylaşan Karahan, “Haziran 2011’de dış kaynak kullandığımız altyapımızda önemli sorunlar yaşamıştık. 182 milyar TL tutarında, 600 binden fazla ödeme işlemi askıda kaldı. Çözüm süreci üç gün sürdü. Bu yaşanan, dış bağımlılığın sorunlarını ortaya koyuyor.” dedi.

“ÇOĞU DURUMDA BİR SAAT İÇİNDE NORMALE DÖNÜYORUZ”

Karahan, ödeme sistemlerinin sadece finansal değil, sistemik işlev de gördüğünü belirterek, “Kısa süreli kesintiler bile çok geniş kapsamlı etkiler yaratabiliyor.” dedi.

Sıkı denetimler aracılığıyla belirlenmiş teknik ve operasyonel standartların uygulanmasına dikkat çeken Karahan, operasyonel dayanıklılığın sadece politikalarla sağlanamayacağını, aynı zamanda pratik hazırlığın da gerekli olduğunu vurguladı.

Planlarının, siber saldırılardan doğal afetlere kadar geniş bir senaryo yelpazesine odaklandığını belirten Karahan, “Ödeme sistemlerimize erişimle ilgili özel durumlar yaşandığında, bankalar adına işlem gerçekleştirme kabiliyetine sahibiz.” dedi.

Denetimle birlikte güvenlik açıklarını tespit etmenin önemini dile getiren Karahan, dayanıklılığın sürekli geliştirilmesi gerektiğini belirtti. Özellikle siber güvenliğin kritik bir öncelik olduğunun altını çizen Karahan, teknolojik gelişmelerin beraberinde getirdiği tehditlerin de göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etti.

Karahan, “Gelecekteki zorluklarla başa çıkabilmek için ödeme sistemlerinin güvenilir olmasını, hem normal zamanlarda hem de kriz zamanlarında sağlamaya devam etmeliyiz.” diyerek konuşmasını sonlandırdı.