Türkiye’de 15 yaş ve üzeri nüfusta her gün tütün kullananların oranı yüzde 28,3’e ulaşarak OECD ortalamasını neredeyse iki katına çıkardı.

ANKARA (İGFA) – İLKE Vakfı Sosyal Veri Projesi kapsamında gerçekleştirilen Türkiye Sağlık Araştırması, Sağlık İstatistikleri Yıllığı ve Dünya Sağlık Örgütü raporlarından elde edilen veriler, tütünle mücadelenin sadece bireysel farkındalıkla sınırlı kalmaması gerektiğini ve önleyici kamu sağlığı stratejilerinin öncelikli hale getirilmesinin önemini vurguluyor.

Üretimden Çok Tüketim Karnesiyle Öne Çıkan Tablo

2022 yılına ait veriler, Türkiye’nin günlük tütün kullanımında OECD ülkeleri arasında en üst sırada yer aldığını ortaya koyuyor. Dünya genelinde birçok ülke tütünden ekonomik değer üretmeye devam ederken, Türkiye’de 15 yaş ve üzeri nüfusta günlük tütün kullananların oranı yüzde 28,3’e ulaşarak OECD ortalamasını yaklaşık iki katına çıkarıyor. Geçmişte Şark tipi tütün üretiminde güçlü bir konumda olan Türkiye, günümüzde üretimden ziyade yüksek tüketim oranlarıyla dikkat çekiyor.

Tütün Endüstrisi Devleri İçmiyor, Türkiye İçiyor

Dünya tütün piyasasına yön veren ülkeler, üretim ve finansman merkezi olsalar da tüketim karnesinde Türkiye’nin gerisinde kalıyor. Türkiye’de sigara üretimi büyük ölçüde çok uluslu şirketler tarafından gerçekleştirilirken, tütün tüketimi ülke genelinde yaygın bir alışkanlık haline dönüşüyor. Japonya gibi teknolojik dönüşümün öncüsü veya Polonya gibi Avrupa’nın üretim üssü olan ülkelerde bile toplumlar “Türk gibi” içmiyor. Türkiye’de kişi başına düşen günlük ortalama tüketim miktarı 17,8 adet ile ülkemizi en yoğun içici kitlesine sahip ülkelerden biri haline getiriyor.

Politika Başarısı ile Tüketim Oranı Çelişiyor

Türkiye, dumansız hava sahası ve sağlık uyarıları konusunda olumlu politika sonuçları elde etmesine rağmen, vergilendirme politikaları ve tütün mamullerinin erişilebilir fiyatları tüketim oranlarının yüksek olmasına neden oluyor. Küresel standartlara göre bir paket sigaranın Türkiye’de 2,18 dolara satılması, ülkeyi sigaranın en ucuz olduğu 93. ülke konumuna getirirken, bu durum bağımlılığı ekonomik açıdan sürdürülebilir hale getiriyor. Türkiye, tütün tüketim düzeyi açısından denetim kapasitesinin zayıf kaldığı ülkelerle benzer bir tablo sergiliyor.

Kanser İstatistiklerinde Tütünün Yeri

Tütün kullanımının halk sağlığı üzerindeki etkisi, özellikle akciğer kanseri ve ölüm istatistiklerinde belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Türkiye’de tütünle ilişkili kanserlerin görülme sıklığı dünya ortalamasının üzerinde seyrederken, 2024 yılı projeksiyonları her 7 ölümden birinin solunum sistemi hastalıklarıyla ilişkili olduğunu göstermekte. Bu durum, tütünle mücadelede daha kararlı ve denetim gücü yüksek kamu stratejilerinin uygulanmasının gerekliliğini ortaya koyuyor.