Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, ülkesinin verdiği yardımları geri almak amacıyla Ukrayna ile bir anlaşma yapmak istemektedir. Bu anlaşma, esas olarak nadir toprak elementlerinin değerlendirilmesine ve Amerika’nın bu konuda pay almasına odaklanmaktadır.

Aynı zamanda ABD’nin talepleri ve anlaşma detaylarına dair sızıntılar, nadir toprak elementlerinin yanı sıra kömür, petrol ve doğal gaz gibi hidrokarbon kaynaklarının da anlaşmaya dahil edilmesi gerektiğini göstermektedir. Ukrayna’nın bu hidrokarbon kaynaklarının önemli bir kısmı ise Rus ordusunun işgal ettiği bölgelerde bulunmaktadır.

UKRAYNA’NIN MEVCUT KAYNAKLARI NELER?

Ukrayna, savaş sonrasında yeniden yapılandırmada kullanabileceği yüksek gelir kaynağına sahip olduğunu düşündüğü enerji ve doğal kaynaklarını kullanmayı hedeflemektedir. Worldometer verilerine göre, Ukrayna, dünya genelinde petrol rezervleri açısından 51. sırada, doğal gaz rezervleri açısından ise 23. sırada yer almaktadır.

Ukrayna’nın petrol rafineri sistemi, teknolojik açıdan eski kalmış ve Rusya’nın bazı alanlardaki hakimiyeti, Kiev’in bu kaynaktan tam verim almasını engellemektedir. Ülkenin petrol kaynaklarının bir kısmı, Rusya kontrolündeki bölgelerde, özellikle de 2014 yılında yasa dışı olarak ilhak edilen Kırım bölgesinde yer almaktadır. Bu bölgedeki Azak Denizi’nden başlayarak Kerç-Kefe-Yalta hattında henüz çıkarılmamış zengin petrol ve gaz yataklarının bulunduğu tahmin edilmektedir.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından sağlanan verilere göre, Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki enerji üretimi, Ukrayna’nın toplam petrol ve gaz üretiminin yaklaşık %5’ini oluşturmaktadır. 2023 yılında Rusya, Berdyansk ve Mariupol şehirlerini kontrol altına alarak, Kiev’in Azak Denizi ile bağlantısını tamamen kesmiştir.

IEA verilerine dayanan tahminlere göre, Ukrayna’nın hidrokarbon rezervleri yaklaşık 9 milyar ton petrol eşdeğerindedir. Bu kaynaklar, ülkenin batısındaki Karpatlar, doğusundaki Dinyeper-Donetsk ve güneyindeki Karadeniz-Azak bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Rusya’nın Donetsk bölgesinin büyük çoğunluğunu kontrol etmesi, Ukrayna’nın hidrokarbon kaynakları üzerindeki tehditleri artırmaktadır.

Ukrayna’nın doğal gaz kaynaklarının yaklaşık 5,4 trilyon metreküp olduğu düşünülmekte ve bunların 1,1 trilyon metreküpü kanıtlanmış rezerv durumundadır. ABD hükümetinin verilerine göre, Ukrayna doğal gaz rezervlerinde Avrupa’da ikinci sırada yer almaktadır. World Population Review verilerine göre ise savaşın taraflarından olan Rusya, doğal gaz sıralamasında ABD’den sonra ikinci sırada yer almaktadır.

Ancak Rusya’nın 2014’te Kırım’ı yasa dışı bir şekilde ilhak etmesi, Ukrayna’nın önemli açık deniz gaz kaynaklarına erişimini kaybetmesine neden olmuş ve doğal gaz rezerv tahminlerini olumsuz etkilemiştir. Fosil yakıtlar, Ukrayna’nın enerji kaynakları arasında hala en büyük paya sahiptir ve bunlar arasında kömür ve doğal gaz en yüksek oranı oluşturmaktadır.

Ülkenin kanıtlanmış doğal gaz rezervlerinin yaklaşık %80’i, savaşın etkilediği Dinyeper-Donetsk hattında bulunurken, gaz kaynaklarının %6’sına sahip olan Karadeniz ve Azak hattı tamamen Rus kontrolündedir. Ayrıca kömür kaynaklarının da büyük çoğunluğu Rusya’nın elinde bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Ukrayna, kömür rezervi açısından dünya genelinde 8. sırada yer almaktadır.

Savaş sonrası süreçte, özellikle Rusya, Ukrayna’nın doğusunda bulunan kömür yataklarının yar