29 Nisan 2026 17:21

Güncelleme: 29 Nisan 2026 17:52

Uluslararası Af Örgütü, bugün yaptığı açıklamada, ABD-İran ve İsrail-Lübnan arasındaki geçici ateşkeslerin yerine, daha fazla sivil acıyı önlemek ve adalet ile insan haklarının korunmasına yönelik kalıcı ve sürdürülebilir bir bölgesel ateşkes anlaşması yapılması gerektiğini vurguladı.

Örgütün Genel Sekreteri Agnès Callamard, küresel ölçekte uluslararası hukuk düzeninin ve insani hukuk kurallarına saygının ciddi bir tehdit altında olduğunu ifade etti. Callamard, “ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı saldırılar hukuksuzdur ve BM Şartı’nın güç kullanımı yasağını ihlal etmektedir. Bu saldırılar, İran yetkililerinin misilleme eylemlerini tetikledi ve o günden bu yana 5 binden fazla insan hayatını kaybetti. Bölgedeki çatışmaların artmasıyla Orta Doğu genelinde milyonlarca sivilin yaşamı derinden etkilenmiştir” dedi.

Callamard, tüm tarafların insan hayatını hiçe sayarak hukuksuz saldırılar gerçekleştirdiğini belirtirken, ABD Başkanı’nın İran’a yönelik savaş suçları ve soykırım tehdidinde bulunduğunu da sözlerine ekledi.

“Uluslararası toplum, ABD ve İsrail’in İran’a karşı gerçekleştirdiği hukuksuz saldırıları tam olarak soruşturmalı ve gerekli hesapları vermelerini sağlamalı. Kalıcı bir ateşkesin sağlanması için silahlı çatışmaların derhal durdurulması gerekiyor. 2025’te Gazze’de ve 2024’te Lübnan’da varılan sözde ateşkes anlaşmaları, İsrail’in sivillere yönelik saldırılarını durdurmakta yetersiz kaldı. Yeni katliam suçlarının işlenmesi tehdidi sürerken, küresel eylemsizlik, uluslararası toplumun kitlesel katliamları önleme kapasitesini zayıflatıyor. Dünya liderleri, bölge genelinde insan haklarına ve kalıcı istikrara dayalı bir gelecek için gerekli koşulları oluşturmak amacıyla harekete geçmelidir” şeklinde konuştu.

Zorla yerinden edilen Lübnanlıların geri dönüşüne izin verilmeli

2 Mart’tan itibaren İsrail ordusu, Lübnan’da sürekli hava saldırıları düzenleyerek sivilleri, sağlık çalışanlarını ve gazetecileri hedef aldı. Lübnan’ın güneyindeki geniş alanlar ve Beyrut’un güney banliyölerinde yapılan toplu “tahliye” emirleri, bir milyondan fazla kişiyi yerinden etti.

İsrail ordusu, 8 Nisan’da sadece 10 dakika içinde 100 saldırı gerçekleştirdiğiyle övünmüştür. 2024’teki saldırılar sonucunda, 2026 yılında daha fazla ihlal yaşanmıştır. Lübnan’da ateşkes duyurulduğunda, 177’si çocuk olmak üzere 2 bin 294 kişi hayatını kaybetmiş ve 7 bin 500’ü aşkın kişi yaralanmıştır.

İranlılar çift taraflı katliam riski altında

28 Şubat ile 7 Nisan arasında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği hava saldırıları sivilleri ciddi şekilde etkilemiştir. Özellikle, ABD’nin Minab’da bir okula düzenlediği saldırıda 120’si çocuk olmak üzere 156 kişi hayatını kaybetmiştir. Resmi verilere göre, bu saldırılar sonucunda 7 Nisan itibariyle en az 3 bin 375 kişi ölmüş ve 25 bin kişi yaralanmıştır.

Uluslararası Af Örgütü, silahlı çatışmalar ve ölümcül baskılar arasında kalan İran halkının karşılaştığı çift taraflı riskleri vurguladı. İran yetkilileri, muhalefeti “düşmanın” yanında yer almakla eşdeğer görerek, barışçıl muhalefeti toplu öldürme tehditleriyle bastırmaya çalışmıştır. Ocak 2026’da binlerce protestocunun hukuk dışı öldürülmesiyle övünmeleri dikkat çekicidir.

Ateşkesin sağlanması, İran yetkililerinin katliam suçlarını önlemesi ve insan haklarına saygıyı güvence altına alan köklü değişikliklere yönelik çağrıların desteklenmesi için uluslararası toplumun acil adımlar atması gerektiği vurgulandı.

Bölge genelinde sivillerin maruz kaldığı zararlar

Kalıcı ve sürdürülebilir bir ateşkes, bölge genelinde sivillerin korunması ve güvenli bir gelecek sağlanması açısından elzemdir. İsrail’de ve İşgal Altındaki Filistin Toprağı’nda siviller, İran’ın füzeleri ve Hizbullah’ın roketleri nedeniyle saldırılara maruz kalmaktadır. 2026 yılında İsrail’de 21 sivil ve Lübnan’ın güneyindeki çatışmalarda 13 asker olmak üzere en az 34 kişi hayatını kaybetmiştir.

Ayrıca, Beyt Şemeş’te bir sinagogu vuran hukuka aykırı saldırıda İran’a ait balistik füzelerin kullanıldığı belirtilmiştir. Yemen’deki Husi grubu, Mart 2026’da İsrail’e defalarca füze fırlatmıştır. İran’ın saldırıları, işgal altındaki Batı Şeria’da dört Filistinli kadının ölümüne neden olmuştur. 28 Şubat ile 15 Nisan arasında Körfez ülkelerinde, Birleşik Arap Emirlikleri’nde 13, Kuveyt’te 7, Bahreyn’de 3, Umman’da 3 ve Suudi Arabistan’da 3 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu rakamlar, ABD’nin askeri kayıplarını içermemektedir.

Açıklamada, “ABD, İran, Hamas ve İsrail yetkilileri hukuka aykırı saldırılardan kaçınmalıdır. Uluslararası hukuk ihlallerine son verilmediği sürece, savaş suçları ve kitlesel hak ihlalleri riski devam edecektir” uyarısı yapıldı.