Van’da otel işletmecileri, savaşların etkisiyle kent turizminin geçtiğimiz yıla göre yüzde 50-60 oranında azaldığını ve otellerin doluluk oranının yüzde 20’lere düştüğünü vurguladı. Sektör ve esnaf, bu durumdan ciddi kayıplar yaşadıklarını dile getirdi.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı savaş 39 gün sürerek sona erdi. Türkiye’nin İran sınırında bulunan Van, bu savaşın en çok etkilediği kentler arasında yer alıyor. İranlı turistlerin sıkça ziyaret ettiği şehir, savaş nedeniyle önemli ölçüde turist kaybetti. Van’da otel işletmecisi Ebru Yeşilağaç, kentte turizmin geçen yıla göre yüzde 50–60 oranında düştüğünü ifade ederek, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının doğrudan Van’ı etkilediğini, bunun da turizm ve esnaf üzerinde büyük ekonomik kayıplara yol açtığını belirtti. Yeşilağaç, İran sınırına yakınlık nedeniyle gelişen turizmin olumsuz etkilendiğini vurguladı ve sözlerini şöyle sürdürdü:

“İran’daki savaş ve ekonomik krizler bizi de ister istemez etkiliyor. Savaşla birlikte birçok işletme kapandı, devreden işletme sayısı oldukça yüksek. Geçmişte artan otel sayısı, şu anda çalışamaz durumda. Devreden birçok işletme var, bunu biliyoruz ve üzülüyoruz. İran dışında kente maalesef çok fazla yabancı turist gelmiyor. Tek sınır kapımız İran olduğu için alternatif turizm alanlarımız olsaydı, daha az etkilenirdik. Yerli turistler geliyor ama savaşın burada olmamasına rağmen birçok grup iptal edildi. Sınıra yakın olmamız nedeniyle insanlar Van’a gelmekte tereddüt ediyor, korkuyorlar. Turist çekme konusundaki tanıtım eksikliğini düşünüyorum. Van’ın turizm potansiyeli çok daha iyi değerlendirilebilir. Van’a gelmek için birçok sebep varken, yeterince turist çekemiyoruz. Tanıtım yapılmıyor; insanlar bizi tanımıyor, bu yüzden de gelmiyorlar.”

“Oteller sürecin ekonomik etkileri nedeniyle kapandı”

Van Otelciler ve Turizmciler Derneği Başkanı Çetin Demirhan ise savaşın Van üzerindeki olumsuz etkilerini dile getirdi. Otellerde doluluk oranının yüzde 20 seviyesinde kaldığını belirten Demirhan, insanların savaş nedeniyle bölgeye gelmekte tereddüt ettiğini ve harcama yapmaktan çekindiğini aktardı. Son 20 yılın “en kötü sezonunu” yaşadıklarını söyleyen Demirhan, şunları kaydetti:

“Geçen yıl da durum çok iyi değildi ama bu yıl geçen yıla göre yüzde 50’ye varan bir düşüş yaşandı. O dönemde doluluk oranı yüzde 40’lar seviyesindeyken, şimdi yüzde 20’lere geriledi. Kapanan işletmelerimiz var. Bazı otelci arkadaşlarımız sürecin ekonomik etkileri nedeniyle işletmelerini kapattı. Ayrıca Van’da kayıtsız ve ruhsatsız oteller de mevcut; bunlardan 10-15’i kapatıldı, bazıları mühürlendi, bazıları ise kaçak faaliyet göstermeye devam ediyor. Van’da 17 bin yatak kapasitesi var ama bunun çeyreği bile dolmuyor. Bir ile turist gelmesi için tanıtım şart. Ancak Van, fuarlarda genellikle geri planda kalıyor. Bölgeye gelen turistlerin çoğu Karadeniz’e, Trabzon’a yöneliyor. Van’dan yeterli turist akışı sağlanamıyor. Komşu ülkelerde de tanıtım yapılması gerekiyor. Özellikle Ermenistan ve Irak gibi bölgelerde Van’ın daha iyi tanıtılması şart. Çünkü insanlar burayı bilmiyor. Oysa Van’ın birçok tarihi ve turistik değeri var. Tüm esnaf zor durumda. Yetkililerin bir araya gelerek bu süreçte ne yapılabileceğini, nasıl bir destek paketi oluşturulacağını değerlendirmesi gerekiyor. Türkiye’de bu süreçten en çok etkilenen illerden biri Van oldu.”

“Van’da 100 acenteden 30’a yakını kapandı”

TÜRSAB Doğu Anadolu Bölge Başkanı Cevdet Özgökçe, Van turizminin savaş nedeniyle olumsuz etkilendiğini belirterek, otel doluluk oranlarının yüzde 20-25 seviyelerine düştüğünü ifade etti. İran ve Irak’tan gelen turist akışının son iki yıldır düzenli olmadığını vurgulayan Özgökçe, Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu’dan gelen ziyaretçilerin de “risk algısı” nedeniyle bölgeyi tercih etmediğini aktardı. İç turizmde uçak seferlerinin yetersizliği ve tanıtım eksikliğinin devam ettiğini belirten Özgökçe, açıklamasını şu şekilde tamamladı:

“Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) ile bu konuları görüşüyoruz ancak Avrupa, Amerika ve Uzak Doğu’da yeterli tanıtım yapılamıyor. Van’da yaklaşık 100 acente vardı, şu an 70’i aktif, 30’a yakını ise kapandı. Esnafın durumu oldukça kötü. Giyimciden lokantacıya kadar herkes zor durumda. Her gün ‘Ne olacak bu durum?’ sorusunu alıyoruz. Biz de bu talepleri yetkililere iletiyoruz. İran ve Irak’taki çatışmalar da bölgeyi olumsuz etkiliyor. Bu şartlar altında turist gelmiyor. Uçak sefer sayıları yetersiz ve bilet fiyatları oldukça yüksek. İstanbul-Diyarbakır hattında 5-6 bin liraya bilet bulunabilirken, Van hattında fiyatlar 18-20 bin liraya kadar çıkıyor. Bu durum turizm gruplarını olumsuz etkiliyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artış maliyetleri yükseltiyor. Mazot fiyatları 60 liradan 70-80 lira bandına çıktı. Bir otobüsün İstanbul’a gidiş-dönüşü yaklaşık 1100 litre yakıt tüketiyor. Bu nedenle maliyetler ciddi şekilde artıyor. 5 kişilik bir ailenin İstanbul-Van gidiş dönüş maliyeti 30 bin lirayı aşıyor. Bu durum da turizmi doğrudan etkiliyor.” (iahaber)